Ευρώπη απέναντι στο Νετανιάχου: Κυρώσεις για εποικισμούς,αμερικανική αδράνεια και κρίσιμη κάλπη στο Ισραήλ

Η Ευρώπη επιχειρεί να ξαναμπεί δυναμικά στο παλαιστινιακό, την ώρα που η Ουάσιγκτον εμφανίζεται λιγότερο πρόθυμη να συγκρουστεί με την ισραηλινή κυβέρνηση. Η βρετανική απαγόρευση εισαγωγών από εποικισμούς, με τη στήριξη Καναδά και ακόμη 11 ευρωπαϊκών χωρών, σηματοδοτεί τη σοβαρότερη δυτική πίεση των τελευταίων ετών προς το Ισραήλ. Με τις ισραηλινές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου να πλησιάζουν και την επέκταση των εποικισμών στη Δυτική Όχθη να επιταχύνεται, η Ευρώπη βλέπει ένα παράθυρο για να επαναφέρει την πολιτική λύση στο προσκήνιο.

Η αντιπαράθεση ανάμεσα στην Ευρώπη και την κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου μπαίνει σε νέα φάση.

Το Foreign Policy υποστηρίζει ότι η σημερινή συγκυρία θυμίζει παλαιότερες περιόδους κατά τις οποίες οι ΗΠΑ απομακρύνονταν από τη διαμεσολάβηση και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιχειρούσαν να καλύψουν το διπλωματικό κενό. Πρόκειται για ανάλυση του αρθρογράφου και όχι για επίσημη θέση της ΕΕ

Η Βρετανία έκανε το πρώτο μεγάλο βήμα

Το Λονδίνο ανακοίνωσε τον Σεπτέμβριο απαγόρευση εισαγωγών προϊόντων από ισραηλινούς εποικισμούς στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη και νέους περιορισμούς σε πρόσωπα και οντότητες που συνδέονται με την επέκταση των εποικισμών.

Στην πρωτοβουλία συντάχθηκαν:

Καναδάς,

Γαλλία,

Ισπανία,

Ιρλανδία,

Δανία,

Φινλανδία,

Ισλανδία,

Νορβηγία,

Πολωνία,

Πορτογαλία,

και Σουηδία. 

Η βρετανική κυβέρνηση χαρακτήρισε ειδικά το σχέδιο εποικισμού στην περιοχή E1 «κόκκινη γραμμή», υποστηρίζοντας ότι θα δυσκολέψει δραματικά τη γεωγραφική συνέχεια ενός μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους.

Το E1 γίνεται το κεντρικό γεωπολιτικό μέτωπο

Το σχέδιο E1 βρίσκεται ανατολικά της Ιερουσαλήμ και έχει προκαλέσει εδώ και δεκαετίες αντιδράσεις από ΗΠΑ και Ευρώπη.

Η ανησυχία είναι ότι η ανάπτυξη εκεί θα διακόψει τη σύνδεση μεταξύ του βόρειου και του νότιου τμήματος της Δυτικής Όχθης και θα δυσχεράνει ακόμη περισσότερο την προοπτική βιώσιμης παλαιστινιακής κρατικής οντότητας

Τον Αύγουστο του 2026 το Ισραήλ άνοιξε διαγωνισμούς για περίπου 1.200 νέες κατοικίες στην περιοχή.

Ο Σμότριτς το είπε ανοιχτά

Ο Ισραηλινός υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς έχει δηλώσει ότι η προώθηση του σχεδίου E1 «θάβει την ιδέα ενός παλαιστινιακού κράτους».

Η δήλωση αυτή εξηγεί γιατί η Ευρώπη αντιμετωπίζει πλέον το ζήτημα όχι ως απλή διαμάχη για πολεοδομική ανάπτυξη, αλλά ως στρατηγική μεταβολή στο έδαφος.

Η Ουάσιγκτον δεν μπλόκαρε τις βρετανικές κυρώσεις

Ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι η στάση της κυβέρνησης Τραμπ.

Σύμφωνα με το Axios, η Ουάσιγκτον δεν αντιτάχθηκε στην πρωτοβουλία της Βρετανίας για κυρώσεις στους εποικισμούς, κάτι που ερμηνεύθηκε ως ένδειξη αυξανόμενης δυσαρέσκειας απέναντι στη σημερινή ισραηλινή πολιτική στη Δυτική Όχθη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ εγκαταλείπουν το Ισραήλ.

Σημαίνει όμως ότι η σχέση με την κυβέρνηση Νετανιάχου εμφανίζει μεγαλύτερες τριβές.

Και ο Τραμπ αποφεύγει να στηρίξει ανοιχτά τον Νετανιάχου

Λίγες ημέρες πριν από τις ισραηλινές εκλογές, ο Ντόναλντ Τραμπ απέφυγε να δώσει σαφή δημόσια στήριξη στον Νετανιάχου.

Η κίνηση ξεχωρίζει επειδή στο παρελθόν ο Νετανιάχου είχε χρησιμοποιήσει έντονα τη σχέση του με τον Τραμπ ως στοιχείο της πολιτικής του εικόνας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να υπογραμμίζει τη στήριξή του προς το Ισραήλ, αλλά οι δύο πλευρές έχουν διαφωνήσει για:

τη Γάζα,

τη σύγκρουση με το Ιράν,

και ορισμένες επιχειρήσεις της ισραηλινής κυβέρνησης. 

Οι ΗΠΑ έχουν αλλού στραμμένη την προσοχή

Το Foreign Policy υποστηρίζει ότι η Ουάσιγκτον είναι σήμερα πολύ περισσότερο απασχολημένη με:

τον πόλεμο με το Ιράν,

τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές,

και τις εσωτερικές πολιτικές πιέσεις. 

Σύμφωνα με αυτή την ανάλυση, η αμερικανική απορρόφηση από άλλα μέτωπα δημιουργεί χώρο στην Ευρώπη να επιχειρήσει μεγαλύτερο διπλωματικό ρόλο.

Η ιστορία έχει ξανασυμβεί

Το Foreign Policy επιστρέφει ιστορικά στη δεκαετία του 1980.

Τότε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσπάθησαν να προωθήσουν πιο ενεργή πολιτική γύρω από τα παλαιστινιακά δικαιώματα, ενώ η Ουάσιγκτον επιδίωκε να διατηρήσει τον έλεγχο της διπλωματικής διαδικασίας. 

Η ιστορική αναλογία του αρθρογράφου είναι ότι όταν οι ΗΠΑ μειώνουν το ενδιαφέρον τους, η Ευρώπη επιχειρεί να αποκτήσει μεγαλύτερο ρόλο.

Η Ευρώπη έχει πραγματική οικονομική πίεση στα χέρια της

Το κρίσιμο σημείο είναι το εμπόριο.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Ισραήλ.

Άρα θεωρητικά διαθέτει σημαντικά εργαλεία πίεσης.

Ωστόσο, μέχρι σήμερα η ΕΕ ως σύνολο έχει κινηθεί πολύ πιο προσεκτικά από ορισμένα κράτη-μέλη, επειδή υπάρχουν βαθιές διαφωνίες για το πόσο μακριά πρέπει να φτάσουν οι κυρώσεις. 

Η Κάγια Κάλας κρατά τις κυρώσεις στο τραπέζι

Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής Κάγια Κάλας είχε δηλώσει ότι οι διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών εμπόδιζαν μέχρι πρόσφατα κοινά μέτρα, αλλά ότι οι κυρώσεις δεν είχαν αφαιρεθεί από το τραπέζι. 

Αυτό σημαίνει ότι μια περαιτέρω επιδείνωση στη Δυτική Όχθη θα μπορούσε να αλλάξει τους πολιτικούς συσχετισμούς στις Βρυξέλλες.

Το Ισραήλ απάντησε σκληρά στη Βρετανία

Η ισραηλινή αντίδραση στις βρετανικές κινήσεις ήταν άμεση.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε:

κλείσιμο του βρετανικού προξενείου στην Ιερουσαλήμ,

απομάκρυνση Βρετανών εκπροσώπων από διεθνή δομή υποστήριξης της Γάζας,

διακοπή βρετανικής εκπαίδευσης παλαιστινιακών αστυνομικών δυνάμεων,

και απαγορεύσεις εισόδου σε συγκεκριμένα βρετανικά πολιτικά πρόσωπα. 

Ο Ισραηλινός πρόεδρος Ισαάκ Χέρτσογκ υποστήριξε ότι οι κυρώσεις συνιστούν παρέμβαση στις ισραηλινές εκλογές.

Οι εκλογές της 27ης Οκτωβρίου αλλάζουν όλο το πλαίσιο

Η χρονική στιγμή είναι κρίσιμη.

Το Ισραήλ ψηφίζει στις 27 Οκτωβρίου και η χώρα βρίσκεται σε έντονα πολωμένο πολιτικό περιβάλλον.

Ο Νετανιάχου προσπαθεί να διατηρήσει τη δεξιά εκλογική του βάση, ενώ οι διεθνείς πιέσεις για τη Γάζα και τη Δυτική Όχθη έχουν γίνει σημαντικό θέμα της προεκλογικής περιόδου.

Οι διεθνείς κυρώσεις, επομένως, δεν λειτουργούν σε πολιτικό κενό.

Οι εποικισμοί επιταχύνονται πριν από την κάλπη

Παράλληλα, η επέκταση ισραηλινών εποικισμών και παράνομων φυλακίων επιταχύνεται.

Σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία, έχουν εγκριθεί πάνω από 100 νέοι εποικισμοί από το 2022, έναντι μόλις τριών την προηγούμενη δεκαετία. 

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις βλέπουν αυτή την επιτάχυνση ως προσπάθεια δημιουργίας μη αναστρέψιμων τετελεσμένων στο έδαφος.

Η βία των εποίκων αυξάνει την πίεση

Οι καταγγελίες για βία εποίκων αποτελούν δεύτερο σημαντικό παράγοντα.

Ο ΟΗΕ έχει καταγράψει πάνω από 1.600 επιθέσεις εποίκων μέσα στο 2026, σύμφωνα με τη Washington Post.

Αυτό έχει κάνει ακόμη δυσκολότερο για πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να περιορίσουν τη συζήτηση μόνο στη Γάζα.

Η Δυτική Όχθη μπαίνει ξανά στο επίκεντρο.

Η Γάζα δεν έχει εξαφανιστεί από την εξίσωση

Η αμερικανική ειρηνευτική πρωτοβουλία για τη Γάζα, που ανακοινώθηκε με μεγάλες προσδοκίες το προηγούμενο έτος, εμφανίζεται σύμφωνα με το Foreign Policy να έχει χάσει δυναμική. 

Η κατάσταση στη Δυτική Όχθη, επομένως, γίνεται παράλληλο μέτωπο που απειλεί να υπονομεύσει οποιαδήποτε ευρύτερη πολιτική διαδικασία.

Η Ευρώπη δεν μπορεί όμως να κινηθεί εύκολα ενιαία

Παρά τις τελευταίες πρωτοβουλίες, η ευρωπαϊκή πολιτική απέναντι στο Ισραήλ παραμένει βαθιά διχασμένη.

Ορισμένες χώρες ζητούν:

εμπορικές κυρώσεις,

περιορισμούς σε εποικισμούς,

και ισχυρότερη αναγνώριση παλαιστινιακών δικαιωμάτων.

Άλλες κυβερνήσεις είναι πολύ πιο επιφυλακτικές απέναντι σε μέτρα που θα μπορούσαν να πλήξουν τις σχέσεις με το Ισραήλ.

Άρα η δημιουργία ενιαίας ευρωπαϊκής στρατηγικής παραμένει δύσκολη.

Η ιστορική σύγκριση με τον Μπους

Το Foreign Policy θυμίζει επίσης την περίοδο του Τζορτζ Χ. Ου. Μπους.

Το 1992 η κυβέρνησή του χρησιμοποίησε $10 δισ. σε εγγυήσεις δανείων ως μέσο πίεσης προς το Ισραήλ για τον περιορισμό των εποικισμών

Εκείνη η αμερικανική στάση θεωρήθηκε μια από τις σπάνιες περιπτώσεις κατά τις οποίες η Ουάσιγκτον χρησιμοποίησε πραγματική οικονομική μόχλευση απέναντι στην ισραηλινή κυβέρνηση.

Το σημερινό ερώτημα είναι αν η Ευρώπη μπορεί να επιχειρήσει κάτι αντίστοιχο.

Αλλά το Ισραήλ του 2026 είναι διαφορετικό

Η ισραηλινή κοινωνία και πολιτική έχουν μετακινηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες.

Το Foreign Policy υποστηρίζει ότι ο διαρκής φόβος για ασφάλεια και πολιορκία έχει ενισχύσει πολιτικά τη δεξιά και τον Νετανιάχου.

Αυτό σημαίνει ότι η εξωτερική πίεση δεν οδηγεί απαραίτητα σε πολιτική υποχώρηση.

Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί από την κυβέρνηση ως επιχείρημα ότι το Ισραήλ βρίσκεται υπό διεθνή επίθεση.

Το μεγάλο ευρωπαϊκό δίλημμα

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει λοιπόν μια δύσκολη ισορροπία.

Αν δεν ασκήσει πίεση, οι εποικισμοί μπορεί να συνεχίσουν να αλλάζουν τα δεδομένα στο έδαφος.

Αν επιβάλει πολύ σκληρές κυρώσεις, μπορεί να ενισχύσει την αφήγηση του Νετανιάχου περί διεθνούς απομόνωσης και εξωτερικών απειλών.

Δεν υπάρχει απλή απάντηση.

Η μεγάλη εικόνα

Η σημερινή κρίση δεν αφορά μόνο τη Γάζα.

Αφορά πλέον:

τη Δυτική Όχθη,

τους εποικισμούς,

την ευρωπαϊκή εμπορική ισχύ,

τη στάση της κυβέρνησης Τραμπ,

και την ισραηλινή κάλπη της 27ης Οκτωβρίου.

Το Foreign Policy βλέπει σε αυτή τη συγκυρία ένα παράθυρο για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή παρέμβαση. 

Το αν η Ευρώπη μπορεί πράγματι να μετατρέψει την οικονομική της ισχύ σε πολιτική επιρροή παραμένει ανοιχτό.

Αλλά ένα πράγμα έχει ήδη αλλάξει:

οι εποικισμοί στη Δυτική Όχθη δεν αντιμετωπίζονται πλέον από πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ως δευτερεύον ζήτημα — έχουν γίνει κεντρικό μέτωπο της σχέσης τους με το Ισραήλ.

Πηγή: pagenews.gr