Η κάλπη της 3ης Νοεμβρίου γράφει το deal ΗΠΑ–Ιράν: Συμφωνία πριν τις εκλογές, ρήξη μετά;

Ο Τραμπ θέλει πτώση στις τιμές καυσίμων πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, η Τεχεράνη θέλει να πουλήσει ακριβά το άνοιγμα του Ορμούζ και οι δύο πλευρές κοιτούν την ίδια ημερομηνία: 3 Νοεμβρίου. Η πιθανότητα μιας γρήγορης συμφωνίας αυξάνεται — αλλά μαζί της αυξάνεται και ο κίνδυνος να πρόκειται για μια συμφωνία φτιαγμένη περισσότερο για την ανακοίνωση παρά για τη διάρκειά της.

Η 3η Νοεμβρίου έχει εξελιχθεί σε άτυπη προθεσμία για την αμερικανοϊρανική διαπραγμάτευση.

Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη βρίσκονται σε διαφορετικές πλευρές της σύγκρουσης, αλλά κοιτούν πλέον το ίδιο πολιτικό ημερολόγιο.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα στο Τέξας ότι θεωρεί πως το Ιράν είναι «έτοιμο να υποχωρήσει» και ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να τελειώσει «αμέσως μετά τις εκλογές» — ή ακόμη και πριν. Παράλληλα, σε συνέντευξή του στο TIME άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων εάν δεν επιτευχθεί ικανοποιητική συμφωνία.

Από την άλλη πλευρά, η Τεχεράνη έχει επίσης συνδέσει δημοσίως το χρονοδιάγραμμα με τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές.

Αυτό δημιουργεί μια παράδοξη κατάσταση:

και οι δύο πλευρές έχουν κίνητρο να πετύχουν κάτι πριν ή γύρω από τις 3 Νοεμβρίου — αλλά για εντελώς διαφορετικούς λόγους.

Η Ουάσιγκτον θέλει Ορμούζ ανοιχτό πριν από την κάλπη

Για τον Λευκό Οίκο, το βασικό πολιτικό ζήτημα είναι οι τιμές της ενέργειας.

Η σύγκρουση με το Ιράν έχει επιβαρύνει έντονα την αγορά καυσίμων και ο ίδιος ο Τραμπ έχει συνδέσει δημόσια την έκβαση της κρίσης με την αποκλιμάκωση των ενεργειακών τιμών.

Στην ομιλία του στο Τέξας υποστήριξε ότι οι τιμές θα αρχίσουν να πέφτουν «πολύ, πολύ γρήγορα» όταν λήξει η σύγκρουση.

Για την αμερικανική κυβέρνηση, επομένως, η ταχεία αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ έχει και σαφή εσωτερική πολιτική αξία.

Ένα άνοιγμα του στενού πριν από τις εκλογές θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ισχυρό μήνυμα προς τους Αμερικανούς ψηφοφόρους ότι η κρίση αποκλιμακώνεται και οι πιέσεις στις τιμές των καυσίμων υποχωρούν.

Η Τεχεράνη ξέρει ότι το χαρτί της αξίζει περισσότερο πριν από τις 3 Νοεμβρίου

Το Ιράν διαβάζει την ίδια πολιτική πίεση από την αντίθετη κατεύθυνση.

Η Τεχεράνη γνωρίζει ότι το Ορμούζ αποτελεί το σημαντικότερο διαπραγματευτικό της χαρτί.

Όσο η αμερικανική κυβέρνηση χρειάζεται γρήγορα αποκλιμάκωση των τιμών ενέργειας, τόσο μεγαλύτερη είναι η αξία που μπορεί να ζητήσει το Ιράν για την επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού.

Το ιρανικό σχέδιο που παρουσιάστηκε στα τέλη Σεπτεμβρίου προβλέπει μια επταήμερη διαδικασία.

Σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιοποιηθεί, η πρόταση περιλαμβάνει:

παύση των εχθροπραξιών, άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, χαλάρωση ή άρση πετρελαϊκών κυρώσεων, αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και στη συνέχεια επαναλειτουργία του Ορμούζ μέσα σε επτά ημέρες. Μετά θα ακολουθούσαν διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα.

Το πρόβλημα δεν είναι τόσο «τι», όσο «ποιος πρώτος»

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο της σημερινής διαπραγμάτευσης.

Οι δύο πλευρές φαίνεται να απέχουν περισσότερο στη σειρά των βημάτων παρά στην ύπαρξη των ίδιων των βημάτων.

Η Ουάσιγκτον θέλει πρώτα ουσιαστική κίνηση από την Τεχεράνη και άνοιγμα του Ορμούζ.

Η Τεχεράνη, αντίθετα, ζητεί πρώτα απτές αμερικανικές παραχωρήσεις — κυρώσεις, κεφάλαια και αποκλεισμό — πριν παραδώσει το βασικό της διαπραγματευτικό πλεονέκτημα.

Οι Financial Times καταγράφουν ακριβώς αυτή τη διαφωνία γύρω από το sequencing, καθώς οι μεσολαβητές προσπαθούν να γεφυρώσουν το χάσμα.

Τραμπ: Απέρριψε το πρώτο ιρανικό σχέδιο, αλλά άφησε ανοιχτές τις συνομιλίες

Ο Τραμπ απέρριψε αρχικά την επταήμερη πρόταση της Τεχεράνης, υποστηρίζοντας ότι δεν ήταν επαρκής.

Παράλληλα, όμως, δεν έκλεισε την πόρτα στη διπλωματία.

«Θέλουν να κάνουν συμφωνία και νομίζω ότι αυτό είναι καλό. Κι εγώ θα ήθελα να κάνω συμφωνία», δήλωσε, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι η ιρανική πρόταση στην παρούσα μορφή της δεν ήταν αποδεκτή.

Αυτό δείχνει ότι η διαπραγμάτευση δεν έχει καταρρεύσει.

Αλλά έχει μεταφερθεί σε μια πολύ πιο σκληρή συζήτηση για το ποιος θα κάνει την πρώτη υποχώρηση.

Η Τεχεράνη σκληραίνει τη δημόσια γραμμή

Το Ιράν, από την πλευρά του, ανεβάζει επίσης τους τόνους.

Ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ δήλωσε ότι το Ορμούζ θα παραμείνει κλειστό μέχρι να ικανοποιηθούν οι όροι της Τεχεράνης.

Η ιρανική πλευρά επιμένει ότι δεν πρόκειται να ανοίξει τη δίοδο μόνο και μόνο για να ξεκινήσει αργότερα μια νέα διαπραγμάτευση από μηδενική βάση.

Γιατί μια γρήγορη συμφωνία μπορεί να είναι και μια αδύναμη συμφωνία

Εδώ βρίσκεται η βασική αντίφαση.

Όσο πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές, τόσο αυξάνεται η πίεση για μια γρήγορη συμφωνία.

Όμως όσο πιο γρήγορα πρέπει να κλείσει η συμφωνία, τόσο πιθανότερο είναι να αφήσει στην άκρη τα πιο δύσκολα ζητήματα.

Και αυτά είναι πολλά:

το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, οι ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο, ο έλεγχος των θαλάσσιων διαδρομών στο Ορμούζ, οι κυρώσεις, οι περιφερειακές πολιτοφυλακές και το ποιος θα εγγυάται την εφαρμογή της συμφωνίας.

Μια συμφωνία που θα καλύπτει μόνο το άμεσο πρόβλημα — παύση πυρός και άνοιγμα του Ορμούζ — μπορεί να ανακοινωθεί γρήγορα.

Δεν σημαίνει όμως ότι έχει και μηχανισμό αντοχής.

Το προηγούμενο του Ιουνίου είναι η μεγάλη προειδοποίηση

Οι δύο πλευρές έχουν ήδη δοκιμάσει μια προσωρινή φόρμουλα.

Το μνημόνιο του Ιουνίου προέβλεπε άμεση παύση στρατιωτικών επιχειρήσεων, 60ήμερο παράθυρο για ευρύτερες διαπραγματεύσεις και ρυθμίσεις για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ.

Η συμφωνία κατέρρευσε μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Το βασικό μάθημα είναι ότι μια προσωρινή εκεχειρία χωρίς ισχυρό μηχανισμό επίλυσης των επόμενων επεισοδίων μπορεί να διαλυθεί από ένα μόνο περιστατικό στη θάλασσα.

Και τα περιστατικά στη θάλασσα συνεχίζονται

Μόλις στις 30 Σεπτεμβρίου, βρετανική ναυτική υπηρεσία ανακοίνωσε ότι τρία πλοία χτυπήθηκαν από άγνωστα βλήματα στο Στενό του Ορμούζ.

Το περιστατικό δείχνει πόσο εύθραυστη εξακολουθεί να είναι η κατάσταση και πόσο γρήγορα ένα επεισόδιο μπορεί να τινάξει στον αέρα μια διπλωματική διαδικασία.

Οι στρατιωτικές κινήσεις δείχνουν ότι η Ουάσιγκτον κρατά ανοιχτό και το άλλο σενάριο

Παράλληλα με τη διπλωματία, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενισχύουν τη στρατιωτική παρουσία τους στην περιοχή.

Το αμερικανικό Πεντάγωνο έχει προχωρήσει σε νέες αναπτύξεις δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, ενώ η στρατιωτική παρουσία αυξάνεται κατά χιλιάδες στελέχη.

Το μήνυμα προς την Τεχεράνη είναι διπλό:

η Ουάσιγκτον είναι διαθέσιμη για συμφωνία, αλλά δεν αποσύρει τη δυνατότητα νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Το πραγματικό στοίχημα είναι η 4η Νοεμβρίου

Η 3η Νοεμβρίου είναι η ημερομηνία που όλοι κοιτούν.

Η 4η Νοεμβρίου, όμως, ίσως είναι ακόμη πιο σημαντική.

Διότι μετά τις ενδιάμεσες εκλογές αλλάζει το πολιτικό κόστος για τον Λευκό Οίκο.

Η ανάγκη για άμεση πτώση των τιμών των καυσίμων μπορεί να είναι μικρότερη.

Και αυτό σημαίνει ότι μια συμφωνία που θα έχει υπογραφεί κυρίως για να παράγει πολιτικό αποτέλεσμα πριν από την κάλπη θα βρεθεί πολύ γρήγορα χωρίς τον ίδιο βαθμό πολιτικής προστασίας.

Η καλύτερη συμφωνία θα ήταν αυτή που δεν θα εξαρτάται από την κάλπη

Το πιο ανθεκτικό σενάριο θα απαιτούσε διαφορετική αρχιτεκτονική.

Σταδιακά και επαληθεύσιμα βήματα.

Σαφή εποπτεία.

Ρόλο μεσολαβητών όπως Κατάρ και Ομάν.

Και κυρίως μηχανισμό που θα καθορίζει τι γίνεται εάν υπάρξει νέα παραβίαση ή επεισόδιο στο Ορμούζ.

Χωρίς αυτά, μια γρήγορη συμφωνία μπορεί να λειτουργήσει περισσότερο ως πολιτική ανακωχή παρά ως πραγματική διευθέτηση.

Συμφωνία για τον Νοέμβριο ή για το 2027;

Αυτό είναι πλέον το μεγάλο ερώτημα.

Η κοινή ημερομηνία αυξάνει τις πιθανότητες μιας συμφωνίας μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

Ταυτόχρονα, όμως, ενισχύει τον κίνδυνο η συμφωνία να είναι δομημένη γύρω από τις πολιτικές ανάγκες της στιγμής και όχι γύρω από ένα σύστημα που μπορεί να αντέξει.

Η Τεχεράνη δεν δείχνει διατεθειμένη να παραδώσει εύκολα το χαρτί του Ορμούζ.

Η Ουάσιγκτον δεν θέλει να πληρώσει μεγάλο τίμημα πριν πάρει αυτό που χρειάζεται.

Και έτσι η 3η Νοεμβρίου λειτουργεί ταυτόχρονα ως καταλύτης και ως παγίδα.

Μπορεί να φέρει μια συμφωνία πιο κοντά.

Αλλά μπορεί επίσης να δημιουργήσει ακριβώς το είδος της συμφωνίας που θα αρχίσει να διαλύεται μόλις κλείσουν οι κάλπες.

Πηγή: pagenews.gr