Η συζήτηση για την ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση περνά πλέον από τη γεωπολιτική στη σκληρή οικονομία.
Και το πιο δύσκολο πεδίο είναι η γεωργία.
Σύμφωνα με τους Financial Times, οι Βρυξέλλες εξετάζουν ένα νέο πλαίσιο διεύρυνσης που θα μπορούσε να αφήσει την Ουκρανία με περιορισμένη πρόσβαση στις αγροτικές επιδοτήσεις και στην ενιαία αγροτική αγορά ακόμη και μετά την πλήρη ένταξή της στην ΕΕ.
Το μεγάλο αγκάθι είναι τα €55 δισ. της ΚΑΠ
Η Κοινή Αγροτική Πολιτική παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους προϋπολογισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι Financial Times αναφέρουν ότι το σύστημα αγροτικών ενισχύσεων που βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης αντιστοιχεί σε περίπου €55 δισ. ετησίως.
Η είσοδος μιας χώρας με το μέγεθος και τη γεωργική δυναμικότητα της Ουκρανίας θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά την κατανομή αυτών των πόρων.
Αυτό είναι το σημείο που προκαλεί τις μεγαλύτερες ανησυχίες σε αρκετά κράτη-μέλη.
Γιατί η Ουκρανία φοβίζει τις ευρωπαϊκές αγροτικές αγορές
Η Ουκρανία είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς:
σιτηρών,
καλαμποκιού,
ελαιούχων σπόρων,
και άλλων βασικών αγροτικών προϊόντων στην Ευρώπη.
Η ένταξή της σε ένα σύστημα πλήρους ελεύθερης κυκλοφορίας αγροτικών προϊόντων θα μπορούσε να δημιουργήσει έντονο ανταγωνισμό για τους παραγωγούς της Πολωνίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και άλλων κρατών-μελών.
Οι Βρυξέλλες επιχειρούν επομένως να σχεδιάσουν μια διαδικασία ένταξης που να μην προκαλέσει απότομη ανατροπή στις υπάρχουσες ισορροπίες.
Γαλλία, Πολωνία και Ιταλία στο επίκεντρο των ανησυχιών
Οι Financial Times σημειώνουν ότι οι φόβοι για την επίδραση της ουκρανικής παραγωγής είναι ιδιαίτερα ισχυροί σε μεγάλες αγροτικές χώρες της ΕΕ.
Η Πολωνία έχει ήδη ζήσει έντονες αγροτικές αντιδράσεις γύρω από τις ουκρανικές εισαγωγές.
Η Γαλλία φοβάται πίεση στις αγροτικές τιμές.
Η Ιταλία παρακολουθεί στενά τις επιπτώσεις στην αγροδιατροφική της παραγωγή.
Αυτό κάνει την ΚΑΠ ένα από τα πιο δύσκολα κεφάλαια ολόκληρης της διαδικασίας διεύρυνσης.
Η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι η γεωργία είναι από τα πιο δύσκολα κεφάλαια
Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτηρίζει τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη ένα από τα πιο σύνθετα και ευαίσθητα θέματα της διεύρυνσης.
Οι λόγοι είναι:
το μέγεθος του αγροτικού τομέα,
η μεγάλη συμμετοχή του στην οικονομία ορισμένων υποψήφιων χωρών,
και η ανάγκη να μπορούν οι νέες χώρες να ανταγωνιστούν μέσα στην ενιαία αγορά.
Η Ουκρανία έχει ήδη μπει στην ενταξιακή διαδρομή
Η συζήτηση δεν είναι πλέον θεωρητική.
Η Ουκρανία έχει καθεστώς υποψήφιας χώρας από τον Ιούνιο του 2022 και οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις έχουν ήδη ξεκινήσει.
Τον Ιούνιο του 2026 άνοιξε το πρώτο διαπραγματευτικό σύμπλεγμα, αυτό των θεμελιωδών αρχών
Τον Ιούλιο άνοιξε και το σύμπλεγμα για τις εξωτερικές σχέσεις.
Άρα το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η γεωργία θα μπει στο τραπέζι.
Είναι με ποιους όρους.
Το αγροτικό κεφάλαιο θα είναι από τα τελευταία και δυσκολότερα
Η Κομισιόν χωρίζει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις σε έξι βασικά συμπλέγματα.
Ένα από αυτά είναι το «Πόροι, γεωργία και συνοχή», στο οποίο περιλαμβάνεται και η ΚΑΠ.
Αυτό είναι ένα από τα πεδία όπου οι διαφορές ανάμεσα στην Ουκρανία και στα σημερινά κράτη-μέλη είναι μεγαλύτερες.
Η πρόταση δεν σημαίνει ότι η Ουκρανία αποκλείεται
Το σχέδιο που περιγράφουν οι Financial Times δεν σημαίνει ότι η Ουκρανία θα μείνει εκτός ΚΑΠ για πάντα.
Η λογική είναι διαφορετική.
Η πρόσβαση θα μπορούσε να γίνει:
σταδιακά,
με μεταβατικές περιόδους,
με ανώτατα όρια,
και με ειδικούς μηχανισμούς προστασίας για τις αγορές των σημερινών κρατών-μελών.
Αυτού του τύπου τα μεταβατικά καθεστώτα έχουν χρησιμοποιηθεί και σε προηγούμενες διευρύνσεις της ΕΕ.
Το μοντέλο «ένταξη με περιορισμούς»
Εδώ βρίσκεται το νέο πολιτικό στοιχείο.
Η ΕΕ φαίνεται να εξετάζει ένα μοντέλο όπου μια χώρα μπορεί να γίνει μέλος χωρίς να αποκτήσει αμέσως πλήρη πρόσβαση σε όλα τα οικονομικά προνόμια.
Αυτό θα μπορούσε να αφορά:
αγροτικές επιδοτήσεις,
πρόσβαση σε συγκεκριμένες αγορές,
ευρωπαϊκά κονδύλια,
και ενδεχομένως άλλους τομείς μεγάλης δημοσιονομικής επιβάρυνσης.
Είναι μια προσπάθεια να επιταχυνθεί η διεύρυνση χωρίς να εκραγούν οι εσωτερικές οικονομικές ισορροπίες.
Τα χρήματα θα συνδέονται περισσότερο με μεταρρυθμίσεις
Το ίδιο εσωτερικό πλαίσιο που περιγράφουν οι Financial Times προβλέπει ισχυρότερη σύνδεση ανάμεσα:
στην ευρωπαϊκή χρηματοδότηση,
και στην πραγματική πρόοδο των μεταρρυθμίσεων.
Η Ουκρανία ήδη λαμβάνει ευρωπαϊκά κονδύλια με βάση συγκεκριμένα ορόσημα μεταρρυθμίσεων.
Τον Ιούνιο, η Κομισιόν εκταμίευσε σχεδόν €2,8 δισ., αφού έκρινε ότι το Κίεβο είχε ολοκληρώσει σειρά δεσμεύσεων σε τομείς όπως η δικαιοσύνη, τα δημόσια οικονομικά, η ενέργεια και η γεωργία.
Η ΕΕ θέλει αυστηρότερη εποπτεία και μετά την ένταξη
Οι Financial Times αναφέρουν επίσης ότι το νέο πλαίσιο προβλέπει ισχυρότερους μηχανισμούς απέναντι σε κράτη που, μετά την ένταξή τους, θα παρεκκλίνουν από τις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις.
Μεταξύ των ιδεών που εξετάζονται είναι και ευκολότερες διαδικασίες για την αναστολή δικαιωμάτων ψήφου σε περιπτώσεις σοβαρών παραβιάσεων.
Αυτό δείχνει ότι η συζήτηση για την Ουκρανία συνδέεται πλέον με μια γενικότερη αναμόρφωση της διεύρυνσης.
Η εμπειρία με τις ουκρανικές εισαγωγές έχει αλλάξει τη συζήτηση
Τα προηγούμενα χρόνια η ΕΕ είχε ανοίξει σημαντικά την αγορά της στα ουκρανικά προϊόντα λόγω του πολέμου.
Η Επιτροπή είχε αναστείλει δασμούς στις ουκρανικές εξαγωγές, ενώ από τον Οκτώβριο του 2025 τέθηκε σε ισχύ αναβαθμισμένο εμπορικό καθεστώς ΕΕ–Ουκρανίας.
Η ίδια η Κομισιόν σημειώνει όμως ότι η νέα συμφωνία λαμβάνει υπόψη την ευαισθησία συγκεκριμένων ευρωπαϊκών αγροτικών κλάδων.
Αυτό είναι ουσιαστικά το πρόπλασμα της σημερινής συζήτησης.
Οι Ευρωπαίοι αγρότες μπαίνουν στο κέντρο της διεύρυνσης
Η ένταξη της Ουκρανίας δεν είναι πλέον μόνο θέμα:
ασφάλειας,
Ρωσίας,
και γεωπολιτικής.
Είναι και θέμα εισοδήματος των Ευρωπαίων αγροτών.
Αν η ουκρανική παραγωγή αποκτήσει πλήρη πρόσβαση στην αγορά χωρίς μεταβατικά μέτρα, οι φόβοι είναι ότι θα πιεστούν:
οι τιμές,
οι επιδοτήσεις,
και οι εθνικές αγορές.
Αυτό μπορεί να δημιουργήσει μεγάλες πολιτικές αντιδράσεις σε χώρες με ισχυρό αγροτικό τομέα.
Το ελληνικό ενδιαφέρον είναι άμεσο
Για την Ελλάδα το θέμα έχει ιδιαίτερη σημασία.
Η ΚΑΠ είναι κρίσιμη πηγή εισοδήματος για χιλιάδες παραγωγούς.
Οποιαδήποτε αλλαγή στη δομή των ευρωπαϊκών αγροτικών ενισχύσεων επηρεάζει:
τις άμεσες ενισχύσεις,
τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης,
και τη συνολική κατανομή πόρων μεταξύ των κρατών-μελών.
Η είσοδος μιας τόσο μεγάλης αγροτικής οικονομίας όπως η Ουκρανία θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά αυτή την εξίσωση.
Η δύσκολη ισορροπία των Βρυξελλών
Η ΕΕ προσπαθεί να πετύχει δύο πράγματα ταυτόχρονα.
Να στείλει ξεκάθαρο μήνυμα ότι το μέλλον της Ουκρανίας βρίσκεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Και παράλληλα να διαβεβαιώσει τους σημερινούς πολίτες και παραγωγούς ότι η διεύρυνση δεν θα γίνει εις βάρος τους.
Η Κομισιόν χαρακτηρίζει τη διεύρυνση στρατηγική επιλογή για την ειρήνη, την ασφάλεια και την ευημερία της Ευρώπης.
Όμως η γεωργία δείχνει πόσο δύσκολο είναι να μετατραπεί αυτή η στρατηγική επιλογή σε οικονομική πραγματικότητα.
Η μεγάλη εικόνα
Το πραγματικό μήνυμα του σχεδίου είναι ότι η ένταξη της Ουκρανίας μπορεί να γίνει με διαφορετικούς όρους από προηγούμενες διευρύνσεις.
Η Ουκρανία μπορεί να μπει στην ΕΕ.
Αλλά η πλήρης πρόσβαση:
στα €55 δισ. της αγροτικής πολιτικής,
στην ενιαία αγορά γεωργικών προϊόντων,
και στα ευρωπαϊκά κονδύλια
ενδέχεται να έρθει πολύ πιο αργά.
Και αυτό ανοίγει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση για το πώς θα είναι η επόμενη Ευρωπαϊκή Ένωση:
με περισσότερα μέλη, αλλά όχι απαραίτητα με τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες οικονομικές παροχές από την πρώτη ημέρα.
Πηγή: pagenews.gr