Άγκυρα σε «κόκκινο» για Ρούμπιο: Τουρκικά ΜΜΕ βλέπουν Ελλάδα–ΗΠΑ να στήνουν νέο μέτωπο σε ενέργεια και άμυνα

Η επίσκεψη του Αμερικανού ΥΠΕΞ στην Αθήνα χωρίς στάση στην Τουρκία προκαλεί έντονη δυσφορία στον τουρκικό Τύπο – Στο στόχαστρο το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, τα F-35 και ο Κάθετος Διάδρομος – Η Άγκυρα φοβάται απώλεια ενεργειακού και γεωπολιτικού βάρους

Έντονο εκνευρισμό προκαλεί στον τουρκικό Τύπο η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, κυρίως επειδή αυτή τη φορά δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη στάση στην Άγκυρα. Η εικόνα που διαμορφώνεται σε αρκετά τουρκικά μέσα είναι ότι η Ουάσιγκτον ενισχύει συστηματικά την Ελλάδα σε άμυνα, ενέργεια και περιφερειακή στρατηγική, με τρόπο που μπορεί να περιορίσει τον ρόλο της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και στα Βαλκάνια.

Το ενδιαφέρον βρίσκεται στο ότι οι τουρκικές αντιδράσεις δεν περιορίζονται στις ελληνοτουρκικές διαφορές. Συνδέουν πλέον σε ένα ενιαίο παζλ το ηλεκτρικό καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, τα F-35, τον Κάθετο Ενεργειακό Διάδρομο και τις αμερικανικές στρατιωτικές και οικονομικές σχέσεις με την Αθήνα.

Και αυτό ακριβώς είναι που δείχνει ότι η επίσκεψη Ρούμπιο διαβάζεται στην Άγκυρα όχι ως μια απλή διπλωματική επαφή, αλλά ως κομμάτι μιας ευρύτερης μετατόπισης ισχύος στην περιοχή.

Η Yeni Şafak και το καλώδιο: «Χρειάζεται συντονισμός με την Τουρκία»

Η φιλοκυβερνητική Yeni Şafak επαναφέρει στο επίκεντρο το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου και συνδέει το ζήτημα με τις τουρκικές αξιώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η τουρκική εφημερίδα υποστηρίζει ότι η διαδρομή του καλωδίου τέμνει περιοχές που η Άγκυρα θεωρεί ότι εμπίπτουν στην τουρκική υφαλοκρηπίδα βάσει του τουρκολιβυκού μνημονίου, και παρουσιάζει ως απαραίτητο τον «προηγούμενο συντονισμό» ή τη συνεννόηση με την Τουρκία.

Η ελληνική θέση, βέβαια, είναι διαφορετική: η Αθήνα απορρίπτει την ανάγκη τουρκικής άδειας για το συγκεκριμένο έργο και επιμένει ότι πρόκειται για ευρωπαϊκή ενεργειακή διασύνδεση που θα προχωρήσει με βάση το διεθνές δίκαιο.

Η διαφορά αυτή είναι πλέον μία από τις πιο επικίνδυνες εστίες τριβής στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Το μεγάλο τουρκικό άγχος: Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ

Στον τουρκικό Τύπο εμφανίζεται έντονα και το Ισραήλ ως τρίτος παράγοντας της εξίσωσης.

Η ενίσχυση των σχέσεων Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ αντιμετωπίζεται ως στοιχείο που μπορεί να δώσει στην Αθήνα μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και στρατηγικό βάθος απέναντι στην Τουρκία.

Η λογική είναι σαφής: όσο περισσότερα ενεργειακά, αμυντικά και διπλωματικά σχήματα δημιουργούνται χωρίς την Τουρκία, τόσο περισσότερο η Άγκυρα ανησυχεί ότι χάνει τον παραδοσιακό της ρόλο ως αναντικατάστατου περιφερειακού παίκτη.

Aydınlık: «Η γραμμή ΗΠΑ–Ελλάδας ενισχύεται απέναντι στην Τουρκία»

Ακόμη πιο σκληρή είναι η ανάγνωση της εθνικιστικής Aydınlık.

Η τουρκική εφημερίδα παρουσιάζει ευθέως την ελληνοαμερικανική προσέγγιση ως ενίσχυση ενός άξονα που λειτουργεί εις βάρος της Τουρκίας.

Στην ίδια ανάλυση εντάσσονται:

• τα F-35 και η συνολική ενίσχυση της ελληνικής αεροπορικής ισχύος,
• η παρουσία και οι αμυντικές συμφωνίες με τις ΗΠΑ,
• ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος,
• η αύξηση των αμερικανικών ενεργειακών ροών προς την Ευρώπη,
• και οι υποδομές της Ελλάδας ως πύλη προς Βαλκάνια και Κεντρική Ευρώπη.

Για την Aydınlık, αυτά δεν είναι ανεξάρτητες εξελίξεις. Είναι κομμάτια της ίδιας στρατηγικής.

Ο Κάθετος Διάδρομος και το τουρκικό ενεργειακό βάρος

Ιδιαίτερη σημασία έχει η τουρκική ανησυχία για τον Κάθετο Διάδρομο.

Η διαδρομή που μεταφέρει αμερικανικό LNG μέσω της Ελλάδας προς Βουλγαρία, Ρουμανία και Κεντρική Ευρώπη δημιουργεί ένα εναλλακτικό ενεργειακό μονοπάτι το οποίο δεν εξαρτάται από την Τουρκία.

Αυτό είναι ίσως και το πιο κρίσιμο γεωοικονομικό στοιχείο της υπόθεσης.

Η Τουρκία έχει επενδύσει επί χρόνια στην εικόνα της ως απαραίτητου ενεργειακού κόμβου ανάμεσα στην Ανατολή και την Ευρώπη. Όσο όμως ελληνικές υποδομές LNG και βορειοευρωπαϊκά δίκτυα αποκτούν μεγαλύτερη σημασία, τόσο η Άγκυρα βλέπει μέρος αυτού του πλεονεκτήματος να αμφισβητείται.

Η Aydınlık το λέει ουσιαστικά ανοιχτά: ο αμερικανικά υποστηριζόμενος Κάθετος Διάδρομος μπορεί να περιορίσει το περιφερειακό ενεργειακό βάρος της Τουρκίας.

Γιατί ενοχλεί τόσο η απουσία επίσκεψης στην Άγκυρα

Στο τουρκικό αφήγημα έχει ιδιαίτερο βάρος και το γεγονός ότι ο Ρούμπιο βρίσκεται στην Αθήνα χωρίς να ακολουθεί στάση στην Τουρκία.

Η Deutsche Welle καταγράφει ότι αρκετά τουρκικά ΜΜΕ σχολιάζουν αρνητικά αυτή την επιλογή, καθώς στο παρελθόν υψηλόβαθμες αμερικανικές επισκέψεις στην περιοχή συνδύαζαν συχνά Αθήνα και Άγκυρα.

Η παράλειψη της Τουρκίας αποκτά έτσι συμβολική σημασία.

Δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ εγκαταλείπουν τη στρατηγική σχέση τους με την Άγκυρα. Δείχνει όμως ότι η Αθήνα μπορεί πλέον να αποτελεί αυτόνομο και ιδιαίτερα σημαντικό σταθμό της αμερικανικής διπλωματίας στην περιοχή.

Τα F-35 ξαναμπαίνουν στο κάδρο

Η τουρκική ενόχληση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη στο αμυντικό πεδίο.

Η Aydınlık επισημαίνει ότι στην ατζέντα της επίσκεψης Ρούμπιο βρίσκονται ζητήματα ενίσχυσης των ελληνικών εξοπλισμών και ειδικότερα το πρόγραμμα των F-35, αλλά και πρόσθετα οπλικά συστήματα που θα μπορούσαν να αυξήσουν τις ελληνικές δυνατότητες.

Για την Άγκυρα, η σύγκριση είναι αναπόφευκτη: η Ελλάδα εντάσσεται στο πρόγραμμα των F-35, ενώ η Τουρκία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της αγοράς των ρωσικών S-400.

Η εξέλιξη αυτή έχει συμβολική αλλά και επιχειρησιακή σημασία για την ισορροπία ισχύος στο Αιγαίο.

Από τη διπλωματία στη χρηματοδότηση

Η Aydınlık δίνει επίσης σημασία στην οικονομική διάσταση της αμερικανικής παρουσίας.

Η συμμετοχή οικονομικών αξιωματούχων και η συζήτηση για χρηματοδότηση ενεργειακών, λιμενικών και άλλων στρατηγικών υποδομών ερμηνεύονται ως ένδειξη ότι η ελληνοαμερικανική σχέση περνά από το επίπεδο των δηλώσεων σε εκείνο των κεφαλαίων και των πραγματικών έργων.

Και αυτό είναι ίσως το στοιχείο που ανησυχεί περισσότερο την Τουρκία.

Ένα σχέδιο που διαθέτει στρατιωτική υποστήριξη, ενεργειακές διαδρομές και χρηματοδότηση έχει πολύ μεγαλύτερη αντοχή από μία απλή διπλωματική διακήρυξη.

Η Άγκυρα βλέπει «περικύκλωση» – Η Αθήνα βλέπει στρατηγική αναβάθμιση

Οι δύο πλευρές διαβάζουν την ίδια εικόνα εντελώς διαφορετικά.

Στην Ελλάδα, η επίσκεψη Ρούμπιο παρουσιάζεται ως επιβεβαίωση της γεωπολιτικής αναβάθμισης της χώρας, της στρατηγικής σχέσης με τις ΗΠΑ και του νέου ρόλου της ως ενεργειακής πύλης προς την Ευρώπη.

Σε σημαντικό μέρος του τουρκικού Τύπου, η ίδια εικόνα περιγράφεται ως προσπάθεια περιορισμού της Τουρκίας.

Η αλήθεια είναι ότι η ελληνοαμερικανική σχέση έχει σήμερα πολύ περισσότερα επίπεδα από ό,τι πριν από λίγα χρόνια: άμυνα, ενέργεια, υποδομές, LNG, τεχνολογία και περιφερειακή ασφάλεια.

Και όσο αυτή η σχέση βαθαίνει, τόσο η Άγκυρα θα εξετάζει κάθε νέα συμφωνία υπό το πρίσμα του ελληνοτουρκικού ανταγωνισμού.

Το καλώδιο μπορεί να γίνει το επόμενο τεστ

Το μεγάλο ερώτημα βρίσκεται τώρα στο ηλεκτρικό καλώδιο.

Η Αθήνα υποστηρίζει ότι δεν χρειάζεται τουρκική άδεια.

Η Άγκυρα επιμένει ότι απαιτείται τουλάχιστον συντονισμός για δραστηριότητες σε περιοχές που θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα.

Και τα τουρκικά ΜΜΕ εμφανίζουν το έργο ως ένα από τα πρώτα μεγάλα τεστ για το κατά πόσο η νέα στρατηγική σχέση Αθήνας–Ουάσιγκτον θα μεταφραστεί και σε πρακτική αμερικανική στήριξη όταν προκύψει πραγματική ένταση στο πεδίο.

Μέχρι τότε, πάντως, ένα πράγμα είναι ήδη εμφανές:

η επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα δεν περνά απαρατήρητη στην Τουρκία. Αντίθετα, στην Άγκυρα διαβάζεται ως ακόμα ένα σημάδι ότι η Ελλάδα επιχειρεί να μετατρέψει την αμερικανική σχέση σε στρατηγικό πλεονέκτημα σε ενέργεια, άμυνα και Ανατολική Μεσόγειο.