Γιατί ο Σι δεν έδωσε στον Τραμπ τη λύση για το Ιράν; Τα 4 εμπόδια και το παζάρι της Κίνας
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Γιατί ο Σι δεν έδωσε στον Τραμπ τη λύση για το Ιράν; Τα 4 εμπόδια και το παζάρι της Κίνας
«Δεν χρειαζόμαστε καμία βοήθεια. Έχουμε νικήσει το ναυτικό τους, έχουμε νικήσει την αεροπορία τους, έχουμε νικήσει την αντιαεροπορική τους άμυνα».
Με αυτή τη δήλωση, ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να εμφανίσει τις Ηνωμένες Πολιτείες ως κυρίαρχη στρατιωτική δύναμη απέναντι στο Ιράν, λίγο πριν από τις συνομιλίες του με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ στη Σενζέν.
Ωστόσο, πίσω από την αμερικανική επίδειξη ισχύος βρίσκεται ένα δύσκολο διπλωματικό πρόβλημα: δέκα μήνες μετά την έναρξη του πολέμου, η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να αναζητεί συμφωνία με την Τεχεράνη, ενώ η Κίνα δεν εμφανίζεται πρόθυμη να αναλάβει τον ρόλο του μεσολαβητή χωρίς ανταλλάγματα.
Η τρίτη ουσιαστική συνάντηση Τραμπ και Σι από την έναρξη της σύγκρουσης καλλιέργησε προσδοκίες ότι το Πεκίνο θα μπορούσε να συμβάλει σε μια διπλωματική διέξοδο.
Όμως η Σύνοδος ολοκληρώθηκε χωρίς σημαντική πρόοδο στο ιρανικό ζήτημα.
Σύμφωνα με την ανάλυση της Joyce Karam στο Al-Monitor, τέσσερις βασικοί παράγοντες εξηγούν γιατί η Κίνα προτιμά προς το παρόν να παραμένει σε απόσταση από μια συνολική συμφωνία.
Το υψηλό κόστος του πολέμου για τις ΗΠΑ, τα περιορισμένα μέσα επιρροής του Πεκίνου στην Τεχεράνη, η δυνατότητα μικρότερων περιφερειακών συμφωνιών και η προοπτική αξιοποίησης του Ιράν ως διαπραγματευτικού χαρτιού στις σινοαμερικανικές σχέσεις.
1. Ο πόλεμος κοστίζει 38 δισ. δολάρια στις ΗΠΑ – Και η Κίνα βλέπει την αμερικανική ισχύ να δεσμεύεται
Η συνέχιση της σύγκρουσης με το Ιράν έχει ήδη επιβάλει σημαντικό στρατιωτικό και οικονομικό κόστος στην Ουάσιγκτον.
Σύμφωνα με εκτίμηση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κογκρέσου (CBO) που επικαλείται το Al-Monitor, οι αμερικανικές επιχειρήσεις είχαν κοστίσει στο Πεντάγωνο περίπου 38 δισ. δολάρια έως την 1η Αυγούστου 2026.
Στο ποσό περιλαμβάνονται η αναπλήρωση πυρομαχικών, οι απώλειες εξοπλισμού και οι πρόσθετες επιχειρησιακές δαπάνες.
Το οικονομικό κόστος, όμως, δεν είναι η μοναδική παράμετρος.
Η σύγκρουση δεσμεύει αμερικανικά αεροπλανοφόρα, πολεμικά αεροσκάφη και άλλες στρατιωτικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσιγκτον θεωρεί την περιοχή του Ινδοειρηνικού κρίσιμη για τον ανταγωνισμό της με την Κίνα.
Η άφιξη του αεροπλανοφόρου USS Theodore Roosevelt στη Μέση Ανατολή την Κυριακή αύξησε προσωρινά σε τρία τον αριθμό των αμερικανικών αεροπλανοφόρων στην περιοχή, πριν από την αποχώρηση του USS George Washington.
Για το Πεκίνο, η παρατεταμένη αμερικανική στρατιωτική παρουσία στον Περσικό Κόλπο δημιουργεί ένα στρατηγικό δεδομένο.
Δυνάμεις που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν στην Ασία παραμένουν απασχολημένες με τη σύγκρουση στο Ιράν.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Κίνα επιθυμεί ανεξέλεγκτη περιφερειακή ανάφλεξη. Η οικονομία της εξαρτάται από την ασφάλεια των ενεργειακών μεταφορών.
Σημαίνει, όμως, ότι το Πεκίνο δεν έχει κατ’ ανάγκην κίνητρο να διευκολύνει χωρίς όρους την αποδέσμευση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων.
Τα αμερικανικά πετρελαϊκά αποθέματα μειώθηκαν κατά 139 εκατομμύρια βαρέλια
Η πίεση στις Ηνωμένες Πολιτείες αποτυπώνεται και στα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το Al-Monitor, στις 13 Νοεμβρίου το αμερικανικό Strategic Petroleum Reserve είχε περιοριστεί στα 276,4 εκατομμύρια βαρέλια, από 415,4 εκατομμύρια πριν από τον πόλεμο.
Πρόκειται για μείωση 139 εκατομμυρίων βαρελιών, δηλαδή περίπου 33,5%.
Η μείωση δείχνει ότι ο ενεργειακός μηχανισμός ασφαλείας των Ηνωμένων Πολιτειών έχει χρησιμοποιηθεί σε σημαντική έκταση κατά τη διάρκεια της κρίσης.
Για την Κίνα, η εξέλιξη έχει διπλή σημασία.
Από τη μία πλευρά, μια μεγάλη διαταραχή στην αγορά πετρελαίου μπορεί να πλήξει την κινεζική οικονομία.
Από την άλλη, η παρατεταμένη ενεργειακή πίεση δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες για την αμερικανική κυβέρνηση.
Το Πεκίνο έχει επομένως λόγους να επιδιώκει σταθεροποίηση των αγορών, χωρίς να αναλαμβάνει υποχρεωτικά το πολιτικό βάρος μιας συνολικής ειρηνευτικής συμφωνίας.
2. Η Κίνα έχει οικονομική επιρροή στην Τεχεράνη – Όχι όμως τον έλεγχο των Φρουρών της Επανάστασης
Η Κίνα αποτελεί σημαντικό οικονομικό εταίρο του Ιράν και διατηρεί δυνατότητες επιρροής μέσω του εμπορίου, των ενεργειακών σχέσεων και της διπλωματίας.
Ωστόσο, η οικονομική επιρροή δεν συνεπάγεται ότι το Πεκίνο μπορεί να επιβάλει αποφάσεις στην ιρανική ηγεσία.
Σύμφωνα με το Al-Monitor, η νέα πολιτική ηγεσία του Ιράν ακολουθεί σκληρότερη γραμμή από τους προκατόχους της, ενώ εξετάζονται αλλαγές στο πυρηνικό δόγμα της χώρας.
Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στον περιφερειακό στρατιωτικό σχεδιασμό.
Αυτό περιορίζει τις δυνατότητες της Κίνας να λειτουργήσει ως εγγυητής μιας συνολικής συμφωνίας.
Το Πεκίνο μπορεί να ασκήσει οικονομική και διπλωματική πίεση.
Δεν μπορεί, όμως, να προσφέρει από μόνο του δύο από τα βασικά ανταλλάγματα που ζητά η Τεχεράνη: την άρση των αμερικανικών κυρώσεων και τη μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στον Περσικό Κόλπο.
Οι αποφάσεις αυτές ανήκουν στην Ουάσιγκτον.
Επομένως, ακόμη και αν ο Σι επιθυμούσε να μεσολαβήσει, δεν θα μπορούσε να εγγυηθεί ότι το Ιράν θα αποδεχόταν τους αμερικανικούς όρους.
3. Ο Σι προτιμά μικρότερες συμφωνίες στον Κόλπο από μια συνολική ειρήνη ΗΠΑ–Ιράν
Το Πεκίνο διαθέτει προηγούμενη εμπειρία διαμεσολάβησης στη Μέση Ανατολή.
Το 2023 διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ιράν.
Η συγκεκριμένη επιτυχία προσφέρει ένα πιθανό μοντέλο για τη σημερινή κρίση.
Αντί να επιδιώξει μια συνολική συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, η Κίνα θα μπορούσε να στηρίξει επιμέρους περιφερειακές διευθετήσεις.
Οι συμφωνίες αυτές θα μπορούσαν να αφορούν την προστασία ενεργειακών εγκαταστάσεων, την αποτροπή επιθέσεων σε κράτη του Κόλπου και την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων.
Η κινεζική διπλωματία έχει διατηρήσει επαφές με το Ιράν, το Ομάν και τη Σαουδική Αραβία, ενώ έχει αναπτύξει διαύλους επικοινωνίας που αφορούν και τους Χούθι.
Για το Πεκίνο, τέτοιες περιορισμένες συμφωνίες θα μπορούσαν να έχουν άμεσο οικονομικό όφελος.
Θα συνέβαλλαν στη σταθεροποίηση της ναυσιπλοΐας και των ενεργειακών μεταφορών, χωρίς να απαιτείται από την Κίνα να αναλάβει την ευθύνη εφαρμογής μιας συνολικής ειρήνης.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν την πιο επικίνδυνη δοκιμασία
Η σημασία αυτής της προσέγγισης γίνεται ακόμη μεγαλύτερη μετά τις νέες ανακοινώσεις των Φρουρών της Επανάστασης για περιστατικά στα Στενά του Ορμούζ.
Στις 19 Νοεμβρίου, το Πολεμικό Ναυτικό των IRGC υποστήριξε ότι δύο υπερδεξαμενόπλοια που μετέφεραν συνολικά περισσότερα από 4 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου προσέκρουσαν σε θαλάσσιες νάρκες.
Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί δεν είχαν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα κατά τη δημοσίευσή τους.
Ωστόσο, η ανακοίνωση αναδεικνύει τον κίνδυνο που αντιμετωπίζει η διεθνής ναυσιπλοΐα σε μια περιοχή ζωτικής σημασίας για τις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές.
Η Κίνα έχει άμεσο οικονομικό συμφέρον να αποτραπεί περαιτέρω αποσταθεροποίηση των θαλάσσιων μεταφορών.
Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει πεδίο συνεργασίας με περιφερειακές κυβερνήσεις, ακόμη και χωρίς συνολική συμφωνία για τον πόλεμο.
4. Δασμοί, τεχνολογία και Ταϊβάν: Το Ιράν ως διαπραγματευτικό χαρτί του Πεκίνου
Ο τέταρτος παράγοντας αφορά τις σχέσεις Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών.
Μια ενδεχόμενη κινεζική παρέμβαση για την αποκλιμάκωση του πολέμου θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από το Πεκίνο στις διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον.
Οι δύο χώρες εξακολουθούν να έχουν σημαντικές διαφωνίες για τους εμπορικούς δασμούς, τους περιορισμούς στην προηγμένη τεχνολογία και την Ταϊβάν.
Η Κίνα θα μπορούσε να επιδιώξει παραχωρήσεις σε ορισμένα από αυτά τα ζητήματα ως αντάλλαγμα για ουσιαστικότερη συνεργασία στο ιρανικό.
Αυτό, πάντως, αποτελεί ανάλυση πιθανών κινήτρων και όχι επιβεβαιωμένη κινεζική απαίτηση.
Η πολιτική κατάσταση στις Ηνωμένες Πολιτείες περιπλέκει περαιτέρω το ενδεχόμενο μεγάλων αμοιβαίων παραχωρήσεων.
Μετά τις απώλειες των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές, ο Τραμπ αντιμετωπίζει μεγαλύτερους περιορισμούς στο Κογκρέσο.
Η προοπτική αυξημένου κοινοβουλευτικού ελέγχου μπορεί να δυσκολέψει σημαντικές αποφάσεις σε ευαίσθητα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής.
Ειδικά η Ταϊβάν παραμένει ένα από τα σοβαρότερα σημεία αντιπαράθεσης των δύο δυνάμεων.
Μια σύνδεση του ιρανικού ζητήματος με την ασφάλεια της Ταϊβάν θα ήταν πολιτικά εξαιρετικά δύσκολη για την Ουάσιγκτον.
Ο Τραμπ δηλώνει ότι δεν χρειάζεται βοήθεια – Αλλά η συμφωνία παραμένει μακριά
Οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου πριν από τη Σύνοδο στη Σενζέν έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση στις στρατιωτικές επιτυχίες των Ηνωμένων Πολιτειών.
«Δεν χρειαζόμαστε καμία βοήθεια», υποστήριξε, αναφερόμενος στις δυνατότητες της Ουάσιγκτον να αντιμετωπίσει το Ιράν.
Ωστόσο, η στρατιωτική υπεροχή και η επίτευξη πολιτικής συμφωνίας αποτελούν διαφορετικά ζητήματα.
Η καταστροφή στρατιωτικών υποδομών δεν εξασφαλίζει αυτομάτως ότι η αντίπαλη πλευρά θα αποδεχθεί τους όρους μιας διαπραγμάτευσης.
Αυτό γίνεται ιδιαίτερα εμφανές στην περίπτωση του Ιράν, όπου το πυρηνικό πρόγραμμα, οι κυρώσεις, η περιφερειακή ασφάλεια και η παρουσία αμερικανικών δυνάμεων συνδέονται μεταξύ τους.
Ο Τραμπ δήλωσε επίσης στο Axios ότι δεν βιάζεται να λάβει νέα απόφαση για τη στρατιωτική αντιμετώπιση της Τεχεράνης.
«Δεν βιάζομαι να πάρω καμία απόφαση. Θα δούμε τι θα συμβεί μετά την αρχή του νέου έτους», ανέφερε από το Air Force One.
Η τοποθέτηση αυτή δείχνει ότι ο Λευκός Οίκος δεν έχει ανακοινώσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για νέα μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση.
Παράλληλα, η διπλωματική διαδικασία παραμένει χωρίς σαφή συμφωνία.
«Ούτε πόλεμος ούτε ειρήνη»: Η φράση που περιγράφει το αδιέξοδο
Ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ έχει περιγράψει την κατάσταση με τη φράση:
«Ούτε πόλεμος ούτε ειρήνη».
Η διατύπωση αποτυπώνει το αδιέξοδο ανάμεσα στη συνεχιζόμενη στρατιωτική αντιπαράθεση και στην αδυναμία επίτευξης μιας συνολικής συμφωνίας.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διατηρούν ισχυρή στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή.
Το Ιράν δεν έχει αποδεχθεί τους όρους που επιδιώκει η Ουάσιγκτον.
Το Ισραήλ πιέζει για συνέχιση της στρατιωτικής δράσης, ενώ οι χώρες του Κόλπου ανησυχούν για νέες επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Η Κίνα, από την πλευρά της, επιδιώκει να προστατεύσει τα οικονομικά της συμφέροντα χωρίς να αναλάβει δυσανάλογο διπλωματικό ή στρατηγικό κόστος.
Γιατί δεν υπήρξε συμφωνία στη Σενζέν – Και τι μπορεί να ακολουθήσει
Η Σύνοδος Τραμπ–Σι δεν κατέληξε σε ουσιαστική πρόοδο για το Ιράν, επειδή οι δύο πλευρές δεν διαθέτουν τα ίδια κίνητρα ούτε τον ίδιο βαθμό επιρροής στην Τεχεράνη.
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να τερματίσει έναν πόλεμο που δεσμεύει σημαντικές στρατιωτικές δυνάμεις και οικονομικούς πόρους.
Το Πεκίνο επιθυμεί σταθερότητα στις ενεργειακές αγορές, αλλά δεν έχει λόγο να προσφέρει δωρεάν διπλωματική βοήθεια στον βασικό στρατηγικό ανταγωνιστή του.
Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης διατηρούν καθοριστικό ρόλο στις στρατιωτικές αποφάσεις του Ιράν, περιορίζοντας τις δυνατότητες εξωτερικής παρέμβασης.
Μικρότερες συμφωνίες για την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών και των ενεργειακών εγκαταστάσεων θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια πιο ρεαλιστική πρώτη κίνηση.
Ωστόσο, δεν θα ισοδυναμούσαν με τερματισμό του πολέμου.
Ο Σι μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση της κρίσης, αλλά δεν μπορεί να αποφασίσει αντί της Τεχεράνης. Ο Τραμπ μπορεί να ζητήσει κινεζική συνεργασία, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι θα αποδεχθεί τα ανταλλάγματα που ενδεχομένως θα επιδιώξει το Πεκίνο.
Γι’ αυτό η Σύνοδος στη Σενζέν ολοκληρώθηκε χωρίς τη διπλωματική εξέλιξη που ανέμεναν ορισμένοι παρατηρητές.
Το Ιράν παραμένει πεδίο σύγκρουσης, αλλά και μέρος του ευρύτερου ανταγωνισμού ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο