7 Οκτωβρίου, τρία χρόνια μετά: Το Ισραήλ ακόμη μετρά τις πληγές του – Η Γάζα ζει μέσα στα ερείπια

Τρία χρόνια μετά τη φονικότερη επίθεση στην ιστορία του Ισραήλ, η Μέση Ανατολή είναι αγνώριστη αλλά η σύγκρουση παραμένει χωρίς πολιτική λύση – Οι περίπου 1.200 νεκροί και οι 251 όμηροι της 7ης Οκτωβρίου, οι περισσότεροι από 74.000 νεκροί που καταγράφουν οι αρχές της Γάζας, το ανοιχτό μέτωπο της λογοδοσίας για τον Νετανιάχου και μια εύθραυστη εκεχειρία που δεν έφερε ακόμη πραγματική ειρήνη

Τρία χρόνια πέρασαν από το πρωινό της 7ης Οκτωβρίου 2023 και η Μέση Ανατολή που υπήρχε πριν από εκείνη την ημέρα μοιάζει πλέον μακρινή.

Στο Ισραήλ, οικογένειες επιστρέφουν στα σημεία όπου σκοτώθηκαν οι άνθρωποί τους. Στο Kfar Aza, στο Nova, στα κιμπούτς και στους δρόμους του νότου, η επέτειος εξακολουθεί να σημαίνει πένθος, τραύμα και ένα ερώτημα που δεν έχει εξαφανιστεί:

Πώς μπόρεσε να συμβεί;

Στη Γάζα, η ίδια ημερομηνία σηματοδοτεί την έναρξη ενός πολέμου που άφησε μεγάλο μέρος του παλαιστινιακού θύλακα κατεστραμμένο, εκατομμύρια ανθρώπους αντιμέτωπους με εκτοπισμό και περισσότερους από 74.000 Παλαιστινίους νεκρούς σύμφωνα με τις υγειονομικές αρχές της περιοχής.

Οι δύο κοινωνίες θυμούνται την ίδια ιστορική αφετηρία μέσα από εντελώς διαφορετικές εμπειρίες.

Και τρία χρόνια αργότερα, παρά την εκεχειρία που περιόρισε δραστικά τις μεγάλης κλίμακας πολεμικές επιχειρήσεις, ούτε το τραύμα έχει κλείσει ούτε η πολιτική σύγκρουση έχει λυθεί.

7 Οκτωβρίου: Η ημέρα που άλλαξε το Ισραήλ

Στις 7 Οκτωβρίου 2023, ένοπλοι υπό τη Χαμάς εξαπέλυσαν αιφνιδιαστική επίθεση από τη Γάζα στο νότιο Ισραήλ.

Περίπου 1.200 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 251 οδηγήθηκαν όμηροι στη Γάζα.

Ήταν η φονικότερη επίθεση στην ιστορία του κράτους του Ισραήλ και ένα σοκ που κατέρριψε μέσα σε λίγες ώρες την πεποίθηση ότι το ισχυρό σύστημα πληροφοριών, επιτήρησης και άμυνας της χώρας μπορούσε να αποτρέψει μια επίθεση τέτοιας κλίμακας.

Τρία χρόνια μετά, στο Kfar Aza πραγματοποιήθηκε και πάλι τελετή μνήμης.

Στο Nova, συγγενείς και φίλοι επέστρεψαν στον χώρο όπου εκατοντάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους.

Οι εικόνες είναι διαφορετικές από εκείνες του 2023.

Το ερώτημα όμως παραμένει.

Ποιος θα λογοδοτήσει για την αποτυχία της 7ης Οκτωβρίου;

Η 7η Οκτωβρίου επιστρέφει πάνω από την κάλπη

Η επέτειος του 2026 έχει και μια ιδιαίτερα ισχυρή πολιτική διάσταση.

Το Ισραήλ βρίσκεται μπροστά σε εκλογές και η 7η Οκτωβρίου παραμένει ένα από τα κεντρικότερα ζητήματα της πολιτικής αντιπαράθεσης.

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου βρίσκεται αντιμέτωπος με επικρίσεις από οικογένειες θυμάτων, αντιπάλους του και τμήματα της ισραηλινής κοινωνίας που απαιτούν πλήρη διερεύνηση των αποτυχιών που επέτρεψαν στη Χαμάς να περάσει τα σύνορα.

Η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο το τι συνέβη πριν από την επίθεση.

Αφορά και το ποιος φέρει την πολιτική ευθύνη.

Ο Νετανιάχου έχει αντισταθεί στις πιέσεις για τη μορφή ανεξάρτητης κρατικής έρευνας που ζητούν οι επικριτές του, ενώ έχει υπερασπιστεί τη μεταπολεμική στρατηγική του υποστηρίζοντας ότι το Ισραήλ έχει αλλάξει ριζικά το περιβάλλον ασφαλείας του.

Η 7η Οκτωβρίου, επομένως, δεν αποτελεί μόνο ιστορική μνήμη.

Έχει μετατραπεί σε πολιτικό πεδίο μάχης για το ποιος θα κυβερνήσει το Ισραήλ την επόμενη ημέρα.

Στην άλλη πλευρά των συνόρων: Μια Γάζα που δεν υπάρχει όπως πριν

Μερικά χιλιόμετρα μακριά από τις ισραηλινές τελετές μνήμης βρίσκεται μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα.

Η ισραηλινή στρατιωτική εκστρατεία που ακολούθησε την επίθεση της Χαμάς προκάλεσε τεράστια καταστροφή στη Λωρίδα της Γάζας.

Περισσότεροι από 74.000 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Γάζας, του οποίου οι συνολικές καταγραφές χρησιμοποιούνται επίσης από διεθνείς οργανισμούς, παρότι δεν διαχωρίζουν σε όλες τις περιπτώσεις αμάχους από μαχητές.

Μεγάλο τμήμα των περίπου δύο εκατομμυρίων κατοίκων έχει περάσει κάποια περίοδο του πολέμου σε εκτοπισμό.

Σπίτια, σχολεία, δρόμοι, νοσοκομεία και ολόκληρες γειτονιές έχουν υποστεί εκτεταμένες καταστροφές.

Και ακόμη και μετά την εκεχειρία, η επιστροφή στην «κανονικότητα» παραμένει για μεγάλο μέρος του πληθυσμού μια έννοια σχεδόν θεωρητική.

Η εκεχειρία σταμάτησε τον μεγάλο πόλεμο – Όχι τη βία

Η εκεχειρία που τέθηκε σε ισχύ τον Οκτώβριο του 2025 μείωσε δραστικά την ένταση των συγκρούσεων.

Δεν τις εξαφάνισε.

Ισραηλινά πλήγματα έχουν συνεχιστεί κατά διαστήματα, με το Ισραήλ να δηλώνει ότι στοχεύει μέλη και υποδομές της Χαμάς.

Ακόμη και σήμερα, ημέρα της επετείου, ακούγονταν εκρήξεις από την πλευρά της Γάζας κατά τη διάρκεια των τελετών στο Kfar Aza και στο Nova.

Παλαιστινιακές ιατρικές πηγές ανέφεραν νέους νεκρούς από ισραηλινά πλήγματα.

Η εικόνα είναι σχεδόν συμβολική:

Μνημόσυνα στη μία πλευρά των συνόρων και εκρήξεις στην άλλη.

Τρία χρόνια μετά, ο πόλεμος μπορεί να έχει περάσει σε διαφορετική φάση, αλλά η σύγκρουση δεν έχει τελειώσει.

Δύο κοινωνίες, δύο διαφορετικά τραύματα

Για το Ισραήλ, η 7η Οκτωβρίου είναι ένα εθνικό τραύμα.

Είναι η ημέρα κατά την οποία κατέρρευσε το αίσθημα ασφάλειας μιας κοινωνίας που θεωρούσε ότι οι στρατιωτικές και τεχνολογικές δυνατότητες της χώρας μπορούσαν να κρατήσουν τέτοιες απειλές έξω από τα σύνορά της.

Για τους Παλαιστινίους της Γάζας, η ημερομηνία έχει διαφορετική σημασία.

Σηματοδοτεί την αρχή ενός πολέμου που κατέστρεψε μεγάλο μέρος του κόσμου στον οποίο ζούσαν.

Οικογένειες διαλύθηκαν γεωγραφικά.

Παιδιά έχασαν χρόνια εκπαίδευσης.

Άνθρωποι μετακινήθηκαν επανειλημμένα από περιοχή σε περιοχή.

Ολόκληρες κοινότητες έχασαν τα σπίτια, τις δουλειές και τα κοινωνικά δίκτυα πάνω στα οποία είχαν χτίσει τη ζωή τους.

Οι δύο πραγματικότητες δεν είναι ίδιες.

Υπάρχουν όμως ταυτόχρονα.

Το μεγαλύτερο κενό: Κανείς δεν έχει λύσει το «τι γίνεται μετά»

Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη αποτυχία των τριών ετών.

Η στρατιωτική ισορροπία στη Μέση Ανατολή άλλαξε.

Η Χαμάς υπέστη τεράστιες απώλειες.

Το Ισραήλ συγκρούστηκε όχι μόνο με τη Χαμάς, αλλά με τη Χεζμπολάχ και το Ιράν, ενώ οι περιφερειακές επιπτώσεις έφτασαν από τον Λίβανο και τη Συρία έως την Ερυθρά Θάλασσα και τον Περσικό Κόλπο.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενεπλάκησαν βαθύτερα.

Η στρατηγική ισορροπία μετακινήθηκε.

Αλλά ένα βασικό ερώτημα παραμένει χωρίς σαφή απάντηση:

Ποιος θα κυβερνά τη Γάζα και με ποιο πολιτικό καθεστώς;

Το Ισραήλ επιμένει ότι η Χαμάς δεν μπορεί να επιστρέψει στην εξουσία και απαιτεί την εξουδετέρωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της.

Η Χαμάς δεν έχει αποδεχθεί τον αφοπλισμό της με τους όρους που ζητεί το Ισραήλ.

Το μέλλον της διοίκησης της Γάζας παραμένει ασαφές.

Το ίδιο και η χρηματοδότηση και ο μηχανισμός μιας ανοικοδόμησης που θα απαιτήσει τεράστιους πόρους.

Και πάνω από όλα παραμένει άλυτο το ευρύτερο παλαιστινιακό ζήτημα.

Η Μέση Ανατολή του 2026 δεν είναι εκείνη του 2023

Η 7η Οκτωβρίου άνοιξε μια αλυσίδα γεγονότων που ξεπέρασε πολύ γρήγορα τα σύνορα Ισραήλ και Γάζας.

Οι συγκρούσεις με τη Χεζμπολάχ άλλαξαν την ισορροπία στον Λίβανο.

Η αντιπαράθεση Ισραήλ–Ιράν πέρασε σε επίπεδα που επί δεκαετίες θεωρούνταν αδιανόητα.

Η Συρία μετατράπηκε ξανά σε πεδίο ανταγωνισμού.

Η Ερυθρά Θάλασσα επηρεάστηκε από τις επιθέσεις των Χούθι.

Οι ΗΠΑ βρέθηκαν ακόμη βαθύτερα μπλεγμένες στην περιφερειακή ασφάλεια.

Και το παλαιστινιακό, αντί να πλησιάσει σε λύση, μοιάζει ακόμη πιο δύσκολο.

Ο πόλεμος άλλαξε τη Μέση Ανατολή. Δεν κατάφερε όμως να δημιουργήσει την πολιτική αρχιτεκτονική που θα μπορούσε να αποτρέψει τον επόμενο.

Τρία χρόνια μετά: Η επόμενη έκρηξη παραμένει πιθανή

Αυτό είναι τελικά το πιο ανησυχητικό μήνυμα της τρίτης επετείου.

Στο Ισραήλ, το τραύμα της 7ης Οκτωβρίου παραμένει ανοιχτό και η συζήτηση για τις ευθύνες μεταφέρεται πλέον στην πολιτική αρένα.

Στη Γάζα, η επιβίωση, η στέγαση, η ανθρωπιστική βοήθεια και η ανοικοδόμηση εξακολουθούν να αποτελούν καθημερινές προτεραιότητες για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους.

Και ανάμεσα στις δύο πλευρές δεν έχει δημιουργηθεί ακόμη μια βιώσιμη πολιτική γέφυρα.

Η εκεχειρία μπορεί να έχει κάνει τα όπλα πιο σιωπηλά.

Δεν έχει εξαλείψει τους λόγους για τους οποίους μπορούν να ξαναμιλήσουν.

Τρία χρόνια μετά την 7η Οκτωβρίου, το Ισραήλ εξακολουθεί να αναζητεί απαντήσεις για τη μεγαλύτερη αποτυχία ασφαλείας στην ιστορία του.

Η Γάζα εξακολουθεί να προσπαθεί να επιβιώσει μέσα στις συνέπειες του πολέμου που ακολούθησε.

Και η Μέση Ανατολή εξακολουθεί να περιμένει εκείνο που τρία χρόνια πολέμου δεν κατάφεραν να δημιουργήσουν:

μια πολιτική λύση ικανή να μετατρέψει την εύθραυστη παύση των όπλων σε πραγματική ειρήνη.

Πηγή: pagenews.gr