Ευρώπη και Βαλκάνια σε κοινωνικό αναβρασμό — Τα τρία μέτωπα πίεσης για την Ελλάδα

Μακρόν και Μελόνι καταδικάζουν τη βία, ο Ράμα αρνείται να παραιτηθεί και η Σερβία οδεύει στις κάλπες — Ακρίβεια, στέγη και κρίση εμπιστοσύνης δοκιμάζουν τις κυβερνήσεις.

Η ακρίβεια, η στεγαστική πίεση και η αμφισβήτηση της κυβερνητικής λογοδοσίας δημιουργούν ένα δύσκολο πολιτικό περιβάλλον σε ευρωπαϊκές και βαλκανικές χώρες. Οι κινητοποιήσεις έχουν διαφορετικές αφετηρίες, αλλά αναδεικνύουν μια κοινή δοκιμασία: πόσο αποτελεσματικά μπορούν οι κυβερνήσεις να προστατεύσουν το βιοτικό επίπεδο, να διατηρήσουν τη δημόσια τάξη και να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών.

Στη Γαλλία και στην Ιταλία, οι καταστροφές που συνόδευσαν διαδηλώσεις ενίσχυσαν την αντιπαράθεση για την ασφάλεια. Στην Αλβανία, η απαίτηση παραίτησης του Έντι Ράμα μεταφέρει την κρίση στην καρδιά της κυβερνητικής εξουσίας. Στη Σερβία, το κίνημα λογοδοσίας για την τραγωδία του Νόβι Σαντ συναντά την εκλογική αναμέτρηση της 25ης Οκτωβρίου.

Για την Ελλάδα, το σημαντικότερο πεδίο έκθεσης βρίσκεται στην ενέργεια, στο κόστος χρηματοδότησης και στις οικονομικές σχέσεις με τη βαλκανική περιφέρεια. Η εξέλιξη των κινητοποιήσεων αποκτά επομένως ενδιαφέρον που υπερβαίνει την εσωτερική πολιτική κάθε χώρας.

Γαλλία — Μακρόν: «Όσοι κατέστρεψαν πρέπει να πληρώσουν»

Στο διάγγελμά του την Κυριακή 18 Οκτωβρίου, ο Εμανουέλ Μακρόν απέδωσε τα εκτεταμένα επεισόδια σε ακροαριστερές ομάδες και παραβατικά στοιχεία, προαναγγέλλοντας δικαστική λογοδοσία.

«Όσοι κατέστρεψαν πρέπει να πληρώσουν. Όσοι λεηλάτησαν πρέπει να αποζημιώσουν», δήλωσε.

Παράλληλα, αναγνώρισε τις ανησυχίες για την αγοραστική δύναμη και το μέλλον των νέων, διαχωρίζοντας τους ειρηνικούς διαδηλωτές από τους υπευθύνους των καταστροφών.

Η γαλλική κυβέρνηση καλείται να κινηθεί σε δύο απαιτητικά πεδία: στην προστασία πόλεων, καταστημάτων και δημόσιων κτιρίων και στην αντιμετώπιση των κοινωνικών αιτημάτων. Ο Μακρόν ανακοίνωσε κινητοποίηση βοήθειας για τους πληγέντες, ενώ ζήτησε αξιολόγηση της πρόληψης και της προετοιμασίας των αρχών.

Με τις προεδρικές εκλογές του 2027 να πλησιάζουν, η αποτελεσματικότητα αυτής της απάντησης αποκτά άμεση πολιτική σημασία.

Ιταλία — Μελόνι: Δικαίωμα η διαδήλωση, όχι οι καταστροφές

Στην Ιταλία, οι κινητοποιήσεις για το κόστος ζωής συνοδεύτηκαν από συγκρούσεις σε πόλεις όπως το Μιλάνο, το Τορίνο και η Μπολόνια.

Η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι δήλωσε:

«Η διαδήλωση είναι δικαίωμα, αλλά το να παραδίδουμε τις πόλεις μας στη φωτιά δεν είναι».

Η τοποθέτηση συμπυκνώνει την κυβερνητική γραμμή διαχωρισμού της κοινωνικής διεκδίκησης από τη βία. Η Μελόνι κατηγόρησε επίσης ομάδες ότι εκμεταλλεύονται τις συγκεντρώσεις για να προκαλέσουν χάος και επιθέσεις στις δυνάμεις ασφαλείας.

Το οικονομικό σκέλος της δυσαρέσκειας παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό. Η καταδίκη των επεισοδίων συνοδεύεται από πίεση προς την κυβέρνηση για τις τιμές, τις υπηρεσίες και τις καθημερινές δαπάνες των νοικοκυριών.

Βέλγιο — Η δημοσιονομική προσαρμογή συναντά την κοινωνική αντίδραση

Στο Βέλγιο, η αντιπαράθεση επικεντρώνεται στις κοινωνικοοικονομικές πολιτικές της κυβέρνησης Μπαρτ Ντε Βέβερ.

Οι κινητοποιήσεις στις Βρυξέλλες συγκέντρωσαν εργαζομένους στις μεταφορές, εκπαιδευτικούς, φοιτητές και δημόσιους υπαλλήλους, με αιχμή τις συντάξεις, τις κοινωνικές παροχές και τις δημοσιονομικές επιλογές.

Η συμμετοχή οργανωμένων συνδικάτων προσδίδει διάρκεια και δυνατότητα συντονισμού στις αντιδράσεις. Ενδεχόμενη παράταση απεργιών μπορεί να επηρεάσει μετακινήσεις και οικονομική δραστηριότητα, αυξάνοντας το κόστος της πολιτικής αντιπαράθεσης.

Πορτογαλία και Ισπανία — Η στέγη γίνεται κεντρικό πολιτικό ζήτημα

Στην Πορτογαλία, οι διαμαρτυρίες για την κατοικία αναδεικνύουν τη δυσκολία πρόσβασης σε προσιτή στέγη.

Ο πρωθυπουργός Λουίς Μοντενέγκρο εξέφρασε ανησυχία για βίντεο από κινητοποίηση στο Πόρτο, υποστηρίζοντας ότι περιείχε «άμεση έκκληση στη βία» και αναφορές σε μεταφορά συγκρούσεων από άλλες χώρες.

Η παρέμβασή του προκάλεσε αντιπαράθεση για τη στάση της κυβέρνησης απέναντι στους διαδηλωτές και για την αστυνομική διαχείριση.

Στην Ισπανία, η πίεση για τη στέγη συνδέεται με τη μάχη γύρω από κυβερνητικές παρεμβάσεις και την κοινοβουλευτική τους έγκριση. Η εκπρόσωπος του κυβερνώντος PSOE, Μόντσε Μίνγκεθ, χαρακτήρισε επείγουσα την αντιμετώπιση του προβλήματος, υπερασπιζόμενη την προώθηση των σχετικών διαταγμάτων.

Η στεγαστική κρίση έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, επειδή επηρεάζει άμεσα την αυτονομία των νέων, τη δημιουργία οικογένειας και τη δυνατότητα μετακίνησης για εργασία.

Αλβανία — Ο Ράμα συνδέει τις διαδηλώσεις με την ευρωπαϊκή πορεία

Στην Αλβανία, ο Έντι Ράμα απέρριψε την Κυριακή τα αιτήματα παραίτησής του, ενώ οι κινητοποιήσεις συνεχίζονταν για έκτη ημέρα.

Υποστήριξε ότι οι διαμαρτυρίες απειλούν την πρόοδο της χώρας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, μεταφέροντας την αντιπαράθεση από την επιβίωση της κυβέρνησής του στην ευρωπαϊκή προοπτική της Αλβανίας.

Είχε προηγουμένως δηλώσει ότι η κυβέρνησή του σέβεται τους φοιτητές και θα προστατεύσει το δικαίωμά τους στη διαμαρτυρία.

Οι κινητοποιήσεις συνδέονται με καταγγελίες διαφθοράς, τις συνθήκες εκπαίδευσης και τις επαγγελματικές προοπτικές. Η ένταση προσθέτει αβεβαιότητα σε μια οικονομία που χρειάζεται επενδύσεις και σταθερή τουριστική δραστηριότητα.

Σερβία — Η κρίση λογοδοσίας φτάνει στην κάλπη

Οι πρόωρες βουλευτικές εκλογές της 25ης Οκτωβρίου αποτελούν κρίσιμο σταθμό για τη Σερβία, έπειτα από το παρατεταμένο κίνημα διαμαρτυρίας που ακολούθησε την κατάρρευση του στεγάστρου στον σταθμό του Νόβι Σαντ.

Στην προεκλογική του συγκέντρωση στην πόλη, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς δήλωσε:

«Θα απλώσουμε το χέρι στους αντιπάλους μας — δεν θα επιδιώξουμε εκδίκηση για τα τελευταία δύο χρόνια».

Συνόδευσε την τοποθέτησή του με πρόβλεψη εκλογικής νίκης και κατηγορίες περί εξωτερικής χρηματοδότησης των κινητοποιήσεων.

Οι συγκεκριμένες κατηγορίες αποτελούν μέρος της πολιτικής του επιχειρηματολογίας. Το ουσιαστικό θεσμικό διακύβευμα αφορά τις συνθήκες διεξαγωγής των εκλογών, τη λογοδοσία και την εμπιστοσύνη στο αποτέλεσμα.

Ο πληθωρισμός περιορίζει τα περιθώρια των κυβερνήσεων

Ο ετήσιος πληθωρισμός στην ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, από 3,2% τον Αύγουστο. Η ενέργεια είχε τη μεγαλύτερη συμβολή στην αύξηση, προσθέτοντας 1,71 ποσοστιαίες μονάδες στον συνολικό δείκτη.

Στην Ελλάδα, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός έφτασε το 5,1%, στη Βουλγαρία το 5,6% και στη Ρουμανία το 6,5%.

Τα στοιχεία δείχνουν την πίεση στα εισοδήματα. Η πολιτική διαχείρισή της εξαρτάται από τους μισθούς, τις κοινωνικές παροχές, το κόστος στέγης και τα δημοσιονομικά περιθώρια κάθε χώρας.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στην κυριακάτικη ανασκόπησή του, αναγνώρισε:

«Ξέρω ότι οι πιέσεις παραμένουν μεγάλες και κανένα μέτρο από μόνο του δεν αρκεί για να τις εξαφανίσει».

Η ελληνική κυβέρνηση συνδέει τις παρεμβάσεις στήριξης με την παρακολούθηση των διεθνών εξελίξεων και τη διατήρηση περιθωρίων για τους επόμενους μήνες.

Τα τρία σενάρια για τη συνέχεια

Ελεγχόμενη αποκλιμάκωση: Στοχευμένα μέτρα, διάλογος και σταθεροποίηση των ενεργειακών τιμών περιορίζουν την πίεση. Οι κινητοποιήσεις συνεχίζονται, με μικρότερη οικονομική διαταραχή.

Παρατεταμένη κρίση: Η ακρίβεια επιμένει, οι κυβερνητικές παραχωρήσεις κρίνονται ανεπαρκείς και οι απεργίες αποκτούν διάρκεια. Η αβεβαιότητα επιβαρύνει επιχειρήσεις, μεταφορές και επενδύσεις.

Συνδυασμένη οικονομική και γεωπολιτική επιδείνωση: Ένα νέο ενεργειακό σοκ συμπίπτει με κοινωνικές εντάσεις και υψηλότερο κόστος δανεισμού, περιορίζοντας τις διαθέσιμες κυβερνητικές επιλογές.

Πρόκειται για σενάρια εξέλιξης. Το ποιο θα επικρατήσει εξαρτάται από αποφάσεις κυβερνήσεων, κοινωνικών φορέων και διεθνών παραγόντων.

Πού βρίσκεται η ελληνική έκθεση

Για την Ελλάδα, οι βασικοί δίαυλοι πίεσης είναι τρεις: η αγοραστική δύναμη, η χρηματοδότηση και η περιφερειακή οικονομική σταθερότητα.

Μια νέα άνοδος της ενέργειας επιβαρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Μια ευρωπαϊκή επιδείνωση του επενδυτικού κλίματος μπορεί να αυξήσει το κόστος κεφαλαίων. Παρατεταμένη αβεβαιότητα στα Βαλκάνια μπορεί να επηρεάσει εμπορικές, τουριστικές και μεταφορικές δραστηριότητες.

Η κρίσιμη δοκιμασία για τις κυβερνήσεις είναι η έγκαιρη και αποτελεσματική ανταπόκριση: προστασία της ειρηνικής διαμαρτυρίας, αντιμετώπιση της βίας και συγκεκριμένα αποτελέσματα στα προβλήματα που οδηγούν τους πολίτες στον δρόμο.

Πηγή: pagenews.gr