Η Τουρκία «κλειδώνει» τη Λιβύη – Βρυξέλλες σε συναγερμό, ευρωπαϊκή ασπίδα για Ελλάδα και Κύπρο
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 10 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Η Τουρκία «κλειδώνει» τη Λιβύη – Βρυξέλλες σε συναγερμό, ευρωπαϊκή ασπίδα για Ελλάδα και Κύπρο
Η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχεται σε μια νέα περίοδο γεωπολιτικών ανακατατάξεων, με την Τουρκία να ενισχύει την πολιτική της επιρροή στη Λιβύη και την Ευρωπαϊκή Ένωση να επαναβεβαιώνει τη στήριξή της προς την Ελλάδα και την Κύπρο.
Η απόφαση του κοινοβουλίου της ανατολικής Λιβύης να επικυρώσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 μετατρέπει μια μακροχρόνια διένεξη για τις θαλάσσιες ζώνες σε ευρύτερο ζήτημα ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.
Για τις Βρυξέλλες, το διακύβευμα δεν περιορίζεται στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Αφορά τη διεθνή νομιμότητα, την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων κρατών-μελών, την ενεργειακή ασφάλεια και την ικανότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διατηρεί στρατηγική επιρροή στη Μεσόγειο.
Η Άγκυρα έχει ήδη εξασφαλίσει την πολιτική υποστήριξη της κυβέρνησης της Τρίπολης από το 2019. Η νέα επικύρωση από την ανατολική Λιβύη διευρύνει την πολιτική αποδοχή της συμφωνίας στο εσωτερικό της χώρας.
Αυτό δεν επιλύει τις νομικές διαφορές για τις θαλάσσιες ζώνες, αλλά ενισχύει τη διπλωματική θέση της Τουρκίας.
Βρυξέλλες: Φον ντερ Λάιεν και Κόστα απορρίπτουν το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέφερε με σαφήνεια τη θέση της απέναντι στη συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης.
Σε κοινή δήλωση στις 21 Οκτωβρίου 2026, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα απέρριψαν την επικύρωση του μνημονίου από το λιβυκό κοινοβούλιο.
Οι δύο Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επανέλαβαν τη θέση που είχε υιοθετήσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2019.
Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή προσέγγιση, η συμφωνία παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτες χώρες.
Παράλληλα, επαναβεβαίωσαν την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη προς την Ελλάδα και την Κύπρο.
Η παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή το ζήτημα παύει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ελληνοτουρκική αντιπαράθεση.
Η διαφωνία για το τουρκολιβυκό μνημόνιο συνδέεται πλέον άμεσα με τη θεσμική θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Γιατί η παρέμβαση της ΕΕ έχει στρατηγική σημασία
Η κοινή τοποθέτηση της ευρωπαϊκής ηγεσίας αναδεικνύει τρεις βασικές παραμέτρους.
Πρώτον, επιβεβαιώνει τη συνέχεια της ευρωπαϊκής θέσης παρά τις πολιτικές αλλαγές στη Λιβύη.
Δεύτερον, συνδέει τα θαλάσσια δικαιώματα Ελλάδας και Κύπρου με τα ευρύτερα συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τρίτον, δείχνει ότι οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να παραμείνουν ενεργές στις εξελίξεις της Λιβύης, αντί να περιοριστούν στην παρακολούθηση μιας διμερούς αντιπαράθεσης.
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διάκριση.
Η κοινή δήλωση δεν συνοδεύτηκε από ανακοίνωση νέων κυρώσεων ή άλλων περιοριστικών μέτρων.
Η πολιτική αλληλεγγύη αποτελεί σαφές διπλωματικό μήνυμα, αλλά δεν ταυτίζεται με τη λήψη συγκεκριμένων επιχειρησιακών αποφάσεων.
Το εάν θα υπάρξουν πρόσθετες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες θα εξαρτηθεί από τις επόμενες εξελίξεις και τις αποφάσεις των ευρωπαϊκών θεσμών και των κρατών-μελών.
Η Τουρκία ενισχύει την επιρροή της στη Λιβύη
Η σημαντικότερη γεωπολιτική διάσταση της απόφασης αφορά τη μεταστροφή της ανατολικής Λιβύης.
Όταν υπογράφηκε το μνημόνιο το 2019, η Τουρκία στήριζε στρατιωτικά την κυβέρνηση της Τρίπολης απέναντι στις δυνάμεις του Χαλίφα Χαφτάρ.
Η ανατολική Λιβύη είχε απορρίψει τη συμφωνία.
Σήμερα, το κοινοβούλιο που εδρεύει στην ανατολική χώρα εμφανίζεται να αποδέχεται το ίδιο μνημόνιο.
Η εξέλιξη αποτυπώνει την προσπάθεια της Άγκυρας να οικοδομήσει σχέσεις με τα δύο αντίπαλα πολιτικά στρατόπεδα.
Η Τουρκία αξιοποιεί διπλωματικές επαφές, στρατιωτική συνεργασία και οικονομικά συμφέροντα για να διευρύνει την παρουσία της.
Η προσέγγιση της οικογένειας Χαφτάρ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της στρατηγικής.
Η Άγκυρα δεν περιορίζεται πλέον στις σχέσεις της με την Τρίπολη, αλλά επιδιώκει να συμμετέχει στον ευρύτερο σχεδιασμό για το πολιτικό μέλλον της Λιβύης.
Το μεγάλο πρόβλημα των Βρυξελλών: Πόση επιρροή διαθέτει η Ευρώπη στη Λιβύη;
Η νέα πραγματικότητα δημιουργεί ερωτήματα για τη δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να επηρεάζει τις εξελίξεις στη Βόρεια Αφρική.
Η Λιβύη αποτελεί χώρα στρατηγικής σημασίας για την Ευρώπη.
Η γεωγραφική της θέση επηρεάζει τις μεταναστευτικές διαδρομές της Κεντρικής Μεσογείου, την περιφερειακή ασφάλεια και τις ενεργειακές σχέσεις.
Παράλληλα, διαθέτει σημαντικούς ενεργειακούς πόρους και αποτελεί πεδίο ανταγωνισμού μεταξύ διαφορετικών διεθνών δυνάμεων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρίζει τη σταθεροποίηση της χώρας, την πολιτική συμφιλίωση και την αποκατάσταση ενιαίων θεσμών.
Ωστόσο, η διεύρυνση της τουρκικής επιρροής καταδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι Βρυξέλλες όταν επιχειρούν να διαμορφώσουν κοινή στρατηγική σε ένα κατακερματισμένο πολιτικό περιβάλλον.
Η παρουσία της Τουρκίας δεν σημαίνει ότι η ευρωπαϊκή επιρροή έχει εξαφανιστεί.
Αναδεικνύει, όμως, ότι η Ευρώπη καλείται να συντονίσει αποτελεσματικότερα τη διπλωματία, την οικονομική συνεργασία και τις πολιτικές ασφάλειας.
Νέα δοκιμασία στις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης–Τουρκίας
Η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου προσθέτει ένα ακόμη δύσκολο ζήτημα στις σχέσεις Βρυξελλών και Άγκυρας.
Η Τουρκία παραμένει σημαντικός εταίρος της ΕΕ στο εμπόριο, στη διαχείριση μεταναστευτικών ροών και σε ζητήματα περιφερειακής ασφάλειας.
Ταυτόχρονα, οι διαφωνίες για τις θαλάσσιες ζώνες, το Κυπριακό και την Ανατολική Μεσόγειο εξακολουθούν να επηρεάζουν τις διμερείς σχέσεις.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επανειλημμένα τονίσει την ανάγκη σεβασμού της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών-μελών της.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο επαναφέρει αυτή τη διαφωνία στο προσκήνιο.
Για τις Βρυξέλλες, η πρόκληση είναι να διατηρήσουν ανοιχτούς τους διαύλους συνεργασίας με την Τουρκία, χωρίς να εγκαταλείψουν τις θεσμικές τους θέσεις για το Διεθνές Δίκαιο και τα δικαιώματα Ελλάδας και Κύπρου.
Ελλάδα και Κύπρος: Η ενεργειακή διάσταση της αντιπαράθεσης
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω των ενεργειακών σχεδιασμών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν άμεσο ενδιαφέρον για τις θαλάσσιες ζώνες, τις υποθαλάσσιες διασυνδέσεις και τις επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές.
Κεντρική θέση κατέχει ο Great Sea Interconnector, το σχέδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου.
Το έργο αποσκοπεί στη σύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα, περιορίζοντας την ενεργειακή της απομόνωση.
Η υλοποίησή του έχει σημασία όχι μόνο για την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και για την ευρωπαϊκή στρατηγική ενεργειακής ασφάλειας.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν καθορίζει αυτομάτως το νομικό καθεστώς του έργου.
Ωστόσο, οι ευρύτερες εντάσεις για τη θαλάσσια δικαιοδοσία μπορούν να επιβαρύνουν το διπλωματικό περιβάλλον μέσα στο οποίο πραγματοποιούνται οι αναγκαίες υποθαλάσσιες εργασίες.
Η ευρωπαϊκή διάσταση του έργου ενισχύει το ενδιαφέρον των Βρυξελλών για την εξέλιξή του.
Chevron και Κρήτη: Το ενεργειακό μέτωπο που παρακολουθεί η Ευρώπη
Οι σχεδιαζόμενες έρευνες υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης αποτελούν ακόμη μία σημαντική παράμετρο.
Η συμμετοχή μεγάλων διεθνών ενεργειακών εταιρειών, όπως η Chevron, ενισχύει το οικονομικό και γεωπολιτικό ενδιαφέρον για τις ελληνικές θαλάσσιες περιοχές.
Οι εξελίξεις συνδέονται με τις αντικρουόμενες θαλάσσιες διεκδικήσεις που αποτυπώνονται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Για τις επιχειρήσεις, η υλοποίηση ερευνών δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τα γεωλογικά δεδομένα.
Απαιτεί επίσης σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο, επιχειρησιακή ασφάλεια και διαχείριση πιθανών διπλωματικών κινδύνων.
Η ενεργειακή διαφοροποίηση αποτελεί σημαντική ευρωπαϊκή προτεραιότητα.
Αυτό καθιστά τις δραστηριότητες στην Ανατολική Μεσόγειο μέρος μιας ευρύτερης συζήτησης για την ενεργειακή ανθεκτικότητα της Ευρώπης.
Πιθανές τουρκικές αντιδράσεις σε συγκεκριμένες δραστηριότητες παραμένουν αντικείμενο εκτιμήσεων και όχι προδιαγεγραμμένη εξέλιξη.
Η Αίγυπτος και οι νέες περιφερειακές ισορροπίες
Στην υπόθεση εμπλέκεται και η Αίγυπτος, η οποία έχει εκφράσει αντιρρήσεις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Το Κάιρο διατηρεί σημαντικές σχέσεις με την ανατολική Λιβύη, ενώ παράλληλα έχει αναπτύξει διπλωματικούς διαύλους με την Άγκυρα.
Η κατάσταση αυτή δημιουργεί ένα σύνθετο πλέγμα συμφερόντων.
Η Ελλάδα και η Αίγυπτος έχουν υπογράψει από το 2020 συμφωνία μερικής οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.
Η συμφωνία αυτή στηρίζεται σε διαφορετική προσέγγιση θαλάσσιας οριοθέτησης από εκείνη που προβάλλει η Τουρκία μέσω της συμφωνίας με τη Λιβύη.
Για τις Βρυξέλλες, η Αίγυπτος αποτελεί σημαντικό συνομιλητή τόσο σε ζητήματα ενεργειακής συνεργασίας όσο και στην ευρύτερη σταθερότητα της Μεσογείου.
Ωστόσο, οι διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες σημαίνουν ότι η περιφερειακή συνεργασία απαιτεί συνεχή διπλωματική προσπάθεια.
Το κρίσιμο ερώτημα: Θα περάσει η ΕΕ από τις δηλώσεις στις πρωτοβουλίες;
Η ευρωπαϊκή αντίδραση επαναβεβαιώνει ένα σαφές θεσμικό πλαίσιο.
Η ΕΕ απορρίπτει το τουρκολιβυκό μνημόνιο και υποστηρίζει τις θέσεις Ελλάδας και Κύπρου σχετικά με τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου.
Το επόμενο ερώτημα αφορά την πρακτική εφαρμογή αυτής της πολιτικής.
Θα υπάρξουν πρόσθετες διπλωματικές παρεμβάσεις προς τη Λιβύη;
Θα ενισχυθεί ο συντονισμός με τα κράτη της Ανατολικής Μεσογείου;
Πώς θα συνδεθεί η ευρωπαϊκή θέση για τις θαλάσσιες ζώνες με τις πολιτικές για την ενέργεια και την περιφερειακή ασφάλεια;
Και με ποιον τρόπο θα διαχειριστούν οι Βρυξέλλες την ανάγκη συνεργασίας με την Τουρκία, ενώ διατηρούν ουσιαστικές διαφωνίες μαζί της;
Οι απαντήσεις θα καθορίσουν την επόμενη φάση της ευρωπαϊκής διπλωματίας στην περιοχή.
Η επόμενη ημέρα: Η Ανατολική Μεσόγειος ως δοκιμασία της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής
Η απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου αποτυπώνει μια ουσιαστική αλλαγή στο γεωπολιτικό περιβάλλον της Ανατολικής Μεσογείου.
Η Τουρκία έχει εξασφαλίσει ευρύτερη πολιτική υποστήριξη στη Λιβύη για μια συμφωνία που αποτελεί βασικό στοιχείο της περιφερειακής της στρατηγικής.
Η Ελλάδα και η Κύπρος διατηρούν τις νομικές και διπλωματικές τους θέσεις, έχοντας την εκφρασμένη αλληλεγγύη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η κοινοβουλευτική επικύρωση δεν επιλύει τη διαφορά για τις θαλάσσιες ζώνες ούτε μεταβάλλει αυτομάτως τα δικαιώματα τρίτων κρατών.
Δημιουργεί, όμως, ένα πιο σύνθετο διπλωματικό περιβάλλον.
Το ουσιαστικό διακύβευμα για τις Βρυξέλλες είναι πλέον η δυνατότητα να συνδυάσουν τη συνέπεια απέναντι στο Διεθνές Δίκαιο με αποτελεσματική διπλωματική παρουσία και προστασία των ευρωπαϊκών στρατηγικών συμφερόντων.
Η Λιβύη, οι θαλάσσιες ζώνες της Κρήτης, οι ενεργειακές έρευνες και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου δεν αποτελούν πλέον απομονωμένα ζητήματα.
Συνθέτουν ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πεδίο στο οποίο θα δοκιμαστεί η ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
