Αστυνομικές δυνάμεις στον χώρο του Συνταγματικού Δικαστηρίου, διαδηλώσεις στη Βαρσοβία, αντικρουόμενες ανακοινώσεις για την ηγεσία του θεσμού και ένας πρόεδρος που διακόπτει το ταξίδι του για να επιστρέψει στη χώρα: η πολωνική σύγκρουση για τη Δικαιοσύνη πέρασε την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου σε νέα φάση.
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ υποστηρίζει ότι αποκαθιστά τη νομιμότητα ύστερα από τις παρεμβάσεις της προηγούμενης διακυβέρνησης. Η αντίπαλη πλευρά καταγγέλλει επίθεση στη συνταγματική τάξη και χρησιμοποιεί τον όρο «πραξικόπημα».
Ο χαρακτηρισμός αποτελεί καταγγελία μέσα στην πολιτική και θεσμική αντιπαράθεση. Δεν συνιστά επιβεβαιωμένη περιγραφή ανατροπής της κυβέρνησης ή στρατιωτικής κατάληψης της εξουσίας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το ποιος έχει νόμιμη αρμοδιότητα να διοικεί το δικαστήριο και ποιοι δικαστές μπορούν να ασκούν καθήκοντα.
Ο Ναβρότσκι γύρισε το αεροπλάνο
Ο πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι, πολιτικός σύμμαχος της προηγούμενης εθνικοσυντηρητικής κυβέρνησης, βρισκόταν καθ’ οδόν προς τη Σενεγάλη όταν αποφάσισε να επιστρέψει.
«Σε μια τέτοια στιγμή, ο πρόεδρος πρέπει να βρίσκεται στην Πολωνία. Διακόπτω την πτήση μου προς τη Σενεγάλη. Επιστρέφω», έγραψε στην πλατφόρμα Χ.
Η κίνησή του αποτυπώνει τη σοβαρότητα της κρίσης, αλλά και την άμεση εμπλοκή της προεδρίας στη διαμάχη. Η σύγκρουση αφορά πλέον ταυτόχρονα την κυβέρνηση, την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, τον πρόεδρο και την αμφισβητούμενη ηγεσία του δικαστηρίου.
Αναστολή καθηκόντων και αντικρουόμενες ανακοινώσεις
Η δημόσια τηλεόραση TVP Info μετέδωσε ότι ο πρόεδρος του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σφιέντσκοφσκι, τέθηκε σε αναστολή καθηκόντων.
Η κίνηση αμφισβητήθηκε άμεσα. Ανακοίνωση από την πλευρά της υφιστάμενης ηγεσίας υποστήριζε ότι ο Σφιέντσκοφσκι παραμένει πρόεδρος και ο Μπαρτλομιέι Σοχάνσκι αντιπρόεδρος.
Στην ίδια αντιπαράθεση διατυπώθηκε η καταγγελία ότι οι εμπλεκόμενοι στις ενέργειες αυτές διαπράττουν «το αδίκημα του πραξικοπήματος».
Η αμφισβήτηση επεκτάθηκε και στον έλεγχο των επίσημων διαδικτυακών καναλιών του θεσμού. Αυτό δυσκολεύει την ασφαλή αποτύπωση των αποφάσεων: μια ανακοίνωση σε επίσημη ιστοσελίδα δεν αρκεί, όταν οι αντίπαλες πλευρές αμφισβητούν ποιος την ελέγχει και με ποια εξουσιοδότηση.
Τι έκανε η αστυνομία
Η ανάπτυξη αστυνομικών δυνάμεων ενίσχυσε την ένταση γύρω από το δικαστήριο.
Σύμφωνα με την αστυνομία, η επέμβαση συνδέθηκε με επεισόδια κατά τη συγκέντρωση έξω από τον χώρο, μεταξύ των οποίων η ρίψη επικίνδυνων αντικειμένων εναντίον αστυνομικών.
Η αστυνομική διεύθυνση της Βαρσοβίας διευκρίνισε ότι οι δυνάμεις της βρίσκονταν στον περιβάλλοντα χώρο και όχι μέσα στο κτίριο.
Κατά το πολωνικό πρακτορείο PAP, είχε προηγηθεί αίτημα της δικαστού Άννας Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, η οποία προειδοποίησε για ενδεχόμενους κινδύνους σε βάρος δικαστών και εργαζομένων.
Η αστυνομία υποστήριξε ότι ενεργεί για την προστασία της δημόσιας ασφάλειας και τάξης, απορρίπτοντας την ερμηνεία ότι παρεμβαίνει στη δικαιοδοτική λειτουργία.
Η διάκριση ανάμεσα στην αστυνομική φύλαξη του χώρου και στην επιβολή αλλαγής ηγεσίας είναι κρίσιμη για την αξιολόγηση των γεγονότων.
Η διαμάχη που είχε ήδη παραλύσει τον θεσμό
Το επεισόδιο αποτελεί κλιμάκωση μιας σύγκρουσης με μακρύ ιστορικό.
Σύμφωνα με το Reuters, ο Ναβρότσκι αρνήθηκε να ορκίσει τρεις από τους έξι δικαστές που επέλεξε το κοινοβούλιο. Παράλληλα, ο Σφιέντσκοφσκι δεν επέτρεψε σε δικαστές εκλεγμένους από τη σημερινή κοινοβουλευτική πλειοψηφία να αναλάβουν καθήκοντα.
Η διαμάχη έχει ουσιαστικά παραλύσει το Συνταγματικό Δικαστήριο, έναν θεσμό αρμόδιο να ελέγχει τη συμβατότητα των νόμων με το Σύνταγμα.
Η κυβέρνηση Τουσκ κατηγορεί το κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη — PiS, που κυβέρνησε από το 2015 έως το 2023, ότι υπονόμευσε τη δικαστική ανεξαρτησία. Η αντιπολίτευση αντιτείνει ότι η σημερινή κυβέρνηση παραβιάζει συνταγματικές εγγυήσεις στο όνομα της αποκατάστασής τους.
Το ευρωπαϊκό υπόβαθρο
Η υπόθεση έχει και συγκεκριμένο ευρωπαϊκό δικαστικό υπόβαθρο.
Στις 18 Δεκεμβρίου 2025, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έκρινε ότι παρατυπίες στον διορισμό τριών δικαστών το 2015 και του τότε προέδρου το 2016 υπονόμευσαν τις απαιτήσεις ανεξαρτησίας, αμεροληψίας και νόμιμης συγκρότησης του πολωνικού Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Η απόφαση εξηγεί γιατί το ζήτημα υπερβαίνει την εσωτερική κομματική αντιπαράθεση. Δεν αποτελεί, όμως, αυτόματη επικύρωση κάθε μεταγενέστερης κυβερνητικής ή δικαστικής ενέργειας.
Η κρίση αφορά πλέον τόσο την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στον θεσμό όσο και τη νομιμότητα των μέσων που χρησιμοποιούνται για αυτήν.
Ο Τουσκ υπερασπίστηκε τη στάση της κυβέρνησής του με τη φράση:
«Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου είναι καθήκον μας».
Πηγή: pagenews.gr