Με μια ιδιαίτερα αιχμηρή δήλωση, στην οποία συνδυάζει την κριτική για τους χειρισμούς της κυβέρνησης στα ελληνοτουρκικά με ευθείες προσωπικές βολές κατά του Κυριάκου Μητσοτάκη, επανήλθε ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, ανοίγοντας νέο γύρο αντιπαράθεσης στο εσωτερικό της κεντροδεξιάς.
Αφορμή στάθηκαν οι αναφορές του πρωθυπουργού, σε συνέντευξή του στον Alpha Radio, στον διάλογο που διεξαγόταν με την Τουρκία την περίοδο της διακυβέρνησης Σαμαρά, από το 2012 έως το 2014.
Ο πρώην πρωθυπουργός απάντησε επιχειρώντας να μεταφέρει τη συζήτηση από το εάν υπήρχε ελληνοτουρκικός διάλογος στο ποια ήταν τα αποτελέσματα της εξωτερικής πολιτικής κάθε κυβέρνησης.
Κεντρική θέση της παρέμβασής του είναι ότι, κατά τη δική του πρωθυπουργία, δεν δημιουργήθηκαν νέα τουρκικά τετελεσμένα εις βάρος της Ελλάδας.
«Με δυο λόγια, την εποχή εκείνη δεν δημιουργήθηκε από την Τουρκία κανένα τετελεσμένο σε βάρος μας!», υποστήριξε.
Η δήλωση δεν αποτελεί απλώς μια υπεράσπιση της περιόδου 2012–2014. Συνιστά ευθεία αμφισβήτηση της κυβερνητικής στρατηγικής απέναντι στην Άγκυρα, με τον Αντώνη Σαμαρά να θέτει στο επίκεντρο τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και το κόστος που, κατά την εκτίμησή του, έχει η πολιτική προσέγγισης με την Τουρκία.
«Πολύ κοντή μνήμη θεωρεί ο κ. Μητσοτάκης πως έχουν οι Έλληνες»
Ο πρώην πρωθυπουργός ξεκίνησε την απάντησή του με αναφορά στις πρόσφατες εξελίξεις στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και στο τουρκολιβυκό ζήτημα.
Κατηγόρησε τον Κυριάκο Μητσοτάκη ότι επιλέγει να επαναφέρει τη συζήτηση για τη δική του διακυβέρνηση αντί να επικεντρώνεται στα σημερινά προβλήματα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
«Αντί ο Πρωθυπουργός να ανησυχεί για τα ανεπιτυχή αποτελέσματα στην ψηφοφορία στον ΟΗΕ για τις τουρκολιβυκές παρανομίες, ασχολείται με το κατά πόσον η κυβέρνησή μου το… 2012-2014 έκανε διάλογο με την Τουρκία», ανέφερε.
Και συνέχισε:
«Πολύ κοντή μνήμη θεωρεί ο κ. Μητσοτάκης πως έχουν οι Έλληνες. Του θυμίζω λοιπόν».
Με αυτή την εισαγωγή, ο Αντώνης Σαμαράς επιχείρησε να διαμορφώσει μια ευθεία σύγκριση ανάμεσα στη δική του θητεία και στη σημερινή κυβέρνηση, χρησιμοποιώντας συγκεκριμένα γεγονότα της τελευταίας επταετίας ως επιχειρήματα.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο στην πρώτη γραμμή της επίθεσης
Πρώτο σημείο της κριτικής του αποτέλεσε το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, το οποίο εξακολουθεί να βρίσκεται στον πυρήνα της αντιπαράθεσης Αθήνας και Άγκυρας για τις θαλάσσιες ζώνες.
«Τότε δεν υπήρχε το παράνομο Τουρκολυβικό μνημόνιο», τόνισε ο πρώην πρωθυπουργός.
Η αναφορά δεν είναι τυχαία.
Το μνημόνιο μεταξύ Τουρκίας και της τότε κυβέρνησης της Τρίπολης υπογράφηκε τον Νοέμβριο του 2019 και αμφισβητείται από την Ελλάδα, καθώς η Αθήνα θεωρεί ότι παραβιάζει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τρίτων κρατών.
Ο Αντώνης Σαμαράς χρησιμοποιεί την ύπαρξη του μνημονίου για να αμφισβητήσει την αποτελεσματικότητα της σημερινής εξωτερικής πολιτικής.
Ωστόσο, το γεγονός ότι το μνημόνιο υπογράφηκε επί διακυβέρνησης Μητσοτάκη δεν σημαίνει από μόνο του ότι προκλήθηκε από ελληνικές κυβερνητικές επιλογές. Αποτελεί τουρκολιβυκή ενέργεια, την οποία η Ελλάδα αντιμετωπίζει σε διπλωματικό και νομικό επίπεδο.
Αυτό ακριβώς είναι και ένα από τα ουσιαστικά σημεία της πολιτικής διαφωνίας: κατά πόσον η ελληνική διπλωματία μπορεί να αποτρέψει τέτοιες κινήσεις ή περιορίζεται στη διαχείριση των συνεπειών τους.
«Δεν υπήρχε τουρκική NAVTEX διαρκείας – Δεν υπήρχε η Γαλάζια Πατρίδα ως επίσημο δόγμα»
Ο πρώην πρωθυπουργός συνέχισε με αναφορές στις τουρκικές ναυτικές αναγγελίες και στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
«Δεν υπήρχε τουρκική navtex διαρκείας στο Αιγαίο. Δεν υπήρχε η “Γαλάζια Πατρίδα” ως το επίσημο δόγμα της Τουρκίας κατά της Ελλάδας», ανέφερε.
Με τις συγκεκριμένες επισημάνσεις, ο Αντώνης Σαμαράς επιδιώκει να αναδείξει τη διεύρυνση των τουρκικών διεκδικήσεων και την ενσωμάτωσή τους στη στρατηγική ρητορική της Άγκυρας.
Η έννοια της «Γαλάζιας Πατρίδας» έχει παλαιότερες καταβολές, αλλά απέκτησε ιδιαίτερη πολιτική και στρατιωτική προβολή τα επόμενα χρόνια.
Στο πλαίσιο αυτό, η σύγκριση που επιχειρεί ο πρώην πρωθυπουργός αφορά κυρίως τον βαθμό θεσμικής και επιχειρησιακής προβολής των τουρκικών αξιώσεων σε διαφορετικές περιόδους.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, από την πλευρά της, έχει υποστηρίξει ότι ο διάλογος με την Τουρκία δεν συνεπάγεται παραχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων και ότι η Ελλάδα διατηρεί τις πάγιες θέσεις της.
Η αιχμή για τον Σινιρλίογλου και τον ΟΑΣΕ
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε και η αναφορά του Αντώνη Σαμαρά στον Τούρκο διπλωμάτη Φεριντούν Σινιρλίογλου.
«Δεν στηρίξαμε σε κανέναν ΟΑΣΕ τον πρωταγωνιστή της “Γαλάζιας Πατρίδας” Σινιρλίογλου, που σήμερα προκλητικά προωθεί η Τουρκία για γ.γ. του ΟΗΕ», ανέφερε.
Ο πρώην πρωθυπουργός συνδέει την ελληνική στάση απέναντι σε διεθνείς υποψηφιότητες με τη συνολικότερη πολιτική έναντι της Τουρκίας.
Η αναφορά στον Σινιρλίογλου παραπέμπει στη διαδρομή του Τούρκου διπλωμάτη, ο οποίος έχει διατελέσει σε σημαντικές θέσεις της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής και ανέλαβε την ηγεσία του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη.
Ο Σαμαράς χρησιμοποιεί το συγκεκριμένο παράδειγμα για να υποστηρίξει ότι η Ελλάδα οφείλει να εξετάζει τις διπλωματικές επιλογές της υπό το πρίσμα των τουρκικών θέσεων στα ελληνοτουρκικά.
Πρόκειται για μια κριτική που δεν περιορίζεται στις διμερείς σχέσεις, αλλά επεκτείνεται στον τρόπο με τον οποίο η Αθήνα τοποθετείται σε διεθνείς οργανισμούς.
Κάσος και Αγία Σοφία: Τα γεγονότα που επιστρατεύει ο Σαμαράς
Στη συνέχεια, ο πρώην πρωθυπουργός αναφέρθηκε σε δύο ακόμη γεγονότα με ισχυρό πολιτικό και συμβολικό φορτίο.
«Δεν υπήρχαν τα γεγονότα της Κάσου. Δεν είχε γίνει η Αγία Σοφία τζαμί», υπογράμμισε.
Η αναφορά στην Κάσο παραπέμπει στις εντάσεις που καταγράφηκαν το 2024 κατά τη διάρκεια ερευνητικών δραστηριοτήτων που συνδέονταν με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Το περιστατικό αποτέλεσε αντικείμενο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης στην Ελλάδα, με διαφορετικές εκτιμήσεις για τη στάση των δύο πλευρών και τις συνέπειες των τουρκικών κινήσεων.
Η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί το 2020 αποτελεί επίσης σημείο αναφοράς της κριτικής προς την Άγκυρα, καθώς προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις και αντιρρήσεις για την προστασία του ιστορικού και πολιτιστικού χαρακτήρα του μνημείου.
Ο Αντώνης Σαμαράς εντάσσει και τα δύο γεγονότα στη συνολική επιχειρηματολογία του για την ανάγκη αυστηρότερης στάσης απέναντι στην Τουρκία.
Η Διακήρυξη των Αθηνών στο στόχαστρο
Η πλέον ευθεία πολιτική αιχμή του πρώην πρωθυπουργού αφορά τη Διακήρυξη των Αθηνών, η οποία υπογράφηκε από τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τον Δεκέμβριο του 2023.
«Εμείς δεν ξεπλύναμε διεθνώς την Τουρκία υπογράφοντας Συνθήκη Φιλίας μαζί της», δήλωσε ο Σαμαράς.
Η διατύπωση είναι ενδεικτική της βαθιάς διαφωνίας του με την κυβερνητική προσέγγιση.
Ο πρώην πρωθυπουργός θεωρεί ότι η πολιτική εξομάλυνσης κινδυνεύει να δημιουργήσει μια εικόνα κανονικότητας στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες και αμφισβητήσεις.
Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση έχει παρουσιάσει τη Διακήρυξη των Αθηνών ως πλαίσιο διαλόγου και διαχείρισης των εντάσεων, χωρίς υποχώρηση από τις ελληνικές θέσεις.
Η διαφορά των δύο προσεγγίσεων είναι ουσιαστική.
Για τον Σαμαρά, η εξομάλυνση μπορεί να αποδειχθεί προβληματική εάν δεν συνοδεύεται από αλλαγή της τουρκικής συμπεριφοράς.
Για την κυβέρνηση, η διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου κρίσεων, ακόμη και όταν παραμένουν οι διαφωνίες.
Η πολιτική σύγκρουση επιστρέφει στην καρδιά της Νέας Δημοκρατίας
Η νέα παρέμβαση Σαμαρά επιβεβαιώνει ότι η αντιπαράθεσή του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη δεν περιορίζεται σε επιμέρους χειρισμούς.
Αγγίζει τον συνολικό προσανατολισμό της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, τον τρόπο διαχείρισης της Τουρκίας και τα όρια της διπλωματικής προσέγγισης.
Ο πρώην πρωθυπουργός επιμένει να προβάλλει τη δική του διακυβέρνηση ως σημείο σύγκρισης, ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης επικαλείται τη συνέχεια του ελληνοτουρκικού διαλόγου και σε προηγούμενες κυβερνητικές περιόδους.
Η αντιπαράθεση αποκτά πρόσθετο βάρος επειδή διεξάγεται μεταξύ δύο πολιτικών που έχουν ηγηθεί της Νέας Δημοκρατίας και της χώρας.
Παράλληλα, εξελίσσεται σε μια περίοδο κατά την οποία το τουρκολιβυκό μνημόνιο, οι θαλάσσιες ζώνες και το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου παραμένουν στην πρώτη γραμμή της εξωτερικής πολιτικής.
«Ο ελληνικός λαός γνωρίζει, κρίνει και συγκρίνει»
Ο Αντώνης Σαμαράς ολοκλήρωσε τη δήλωσή του με μια προσωπική αιχμή προς τον πρωθυπουργό, χρησιμοποιώντας αναφορές στην πρόσφατη πολιτική επικαιρότητα.
«Με δυο λόγια, την εποχή εκείνη δεν δημιουργήθηκε από την Τουρκία κανένα τετελεσμένο σε βάρος μας!», υποστήριξε.
Και κατέληξε:
«Όσο λοιπόν κι αν προσπαθεί ο κ. Μητσοτάκης να ταΐσει δήθεν, τον κόσμο με “πίτσες” και “χωριάτικα”, ο ελληνικός λαός γνωρίζει, κρίνει και συγκρίνει…»
Πηγή: pagenews.gr