Οι Δημοκρατικοί κέρδισαν τον έλεγχο του Κογκρέσου. Κερδίζουν όμως και τη δυνατότητα να αλλάξουν την αμερικανική πολιτική απέναντι στο Ισραήλ ή η σχέση Ουάσιγκτον–Ιερουσαλήμ μετακινείται ήδη σε διαφορετικό πεδίο;
Το ερώτημα προκύπτει από τη σύμπτωση δύο εξελίξεων: της εκλογικής ανατροπής της 3ης Νοεμβρίου και της δήλωσης του Ντόναλντ Τραμπ, το πρωί της ίδιας ημέρας, ότι η ετήσια αμερικανική στρατιωτική βοήθεια προς το Ισραήλ θα σταματήσει στο τέλος του 2026.
Ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε την αλλαγή ως συμφωνία που είχε ήδη συνάψει με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου. Το Ισραήλ, υποστήριξε, μπορεί πλέον να χρηματοδοτεί τις ανάγκες του και να αγοράζει αμερικανικά όπλα.
Η δήλωση δεν συνοδεύτηκε από πλήρες σχέδιο εφαρμογής. Ανοίγει, ωστόσο, μια ουσιαστική συζήτηση: αν περιοριστεί η αμερικανική χρηματοδότηση, περιορίζεται μαζί της και ένα από τα πιο άμεσα εργαλεία πολιτικής πίεσης προς το Ισραήλ;
Η εξαγγελία που προηγείται της εφαρμογής
Το υφιστάμενο πλαίσιο προβλέπει στρατιωτική υποστήριξη 3,8 δισ. δολαρίων ετησίως, στο πλαίσιο δεκαετούς μνημονίου που καλύπτει τα οικονομικά έτη 2019–2028:
- 3,3 δισ. δολάρια για το πρόγραμμα Foreign Military Financing, που χρηματοδοτεί κυρίως αγορές αμερικανικού αμυντικού εξοπλισμού.
- 500 εκατ. δολάρια για προγράμματα αντιπυραυλικής άμυνας.
Πρόκειται για πολιτική δέσμευση που εξαρτάται από τις εγκρίσεις χρηματοδότησης του Κογκρέσου. Επομένως, ούτε η συνέχισή της ούτε η πρόωρη αναδιάρθρωσή της εξαντλούνται σε μια τηλεοπτική ανακοίνωση.
Το Associated Press επισημαίνει ότι μια τόσο απότομη αλλαγή θα αντιμετώπιζε σημαντικά εμπόδια και ότι το Κογκρέσο θα είχε καθοριστικό λόγο. Το ABC κατέγραψε επίσης αιφνιδιασμό από πηγές του ισραηλινού υπουργείου Οικονομικών.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή ο Νετανιάχου είχε περιγράψει προηγουμένως μια σταδιακή απεξάρτηση σε βάθος χρόνου, αντί για άμεσο μηδενισμό της βοήθειας.
Οι Δημοκρατικοί είχαν αλλάξει πριν αλλάξει η πλειοψηφία
Η μετατόπιση στο Δημοκρατικό Κόμμα προηγήθηκε των ενδιάμεσων εκλογών.
Τον Απρίλιο, 40 μέλη της Δημοκρατικής κοινοβουλευτικής ομάδας στη Γερουσία στήριξαν προσπάθεια να εμποδιστεί η πώληση μπουλντόζων στο Ισραήλ, ενώ 36 τάχθηκαν υπέρ αντίστοιχης κίνησης για βόμβες βάρους 1.000 λιβρών.
Οι πρωτοβουλίες απέτυχαν. Αποτύπωσαν όμως ότι η αντίθεση στις άνευ όρων μεταβιβάσεις εξοπλισμού είχε επεκταθεί πολύ πέρα από έναν μικρό προοδευτικό πυρήνα.
Στη Βουλή, τον Ιούλιο, 103 Δημοκρατικοί ψήφισαν υπέρ τροπολογίας για την περικοπή 3,3 δισ. δολαρίων στρατιωτικής χρηματοδότησης, ενώ 98 καταψήφισαν και δέκα δήλωσαν «παρών».
Η σχεδόν ισομερής διαίρεση δείχνει και το όριο της σημερινής μετατόπισης: οι Δημοκρατικοί δεν διαθέτουν ενιαία θέση για τον τερματισμό της βοήθειας. Διαθέτουν, όμως, πολύ ισχυρότερη εσωτερική απαίτηση για όρους και λογοδοσία.
Η εκλογή του Αμπντούλ Ελ Σαγέντ στο Μίσιγκαν, του πρώτου μουσουλμάνου που εκλέγεται στην αμερικανική Γερουσία, προσθέτει πολιτικό βάρος σε αυτή τη συζήτηση.
Από την επιχορήγηση στην πώληση: Τι αλλάζει πραγματικά
Η ετήσια χρηματοδότηση προσφέρει στο Κογκρέσο μια επαναλαμβανόμενη ευκαιρία παρέμβασης: να συζητήσει ποσά, να επιδιώξει προϋποθέσεις και να συνδέσει την έγκριση πόρων με συγκεκριμένες πολιτικές απαιτήσεις.
Εάν το Ισραήλ αγοράζει περισσότερο εξοπλισμό με δικούς του πόρους, αυτή η δυνατότητα περιορίζεται στο τμήμα της σχέσης που παύει να χρηματοδοτεί ο Αμερικανός φορολογούμενος.
Αυτό θα μπορούσε να μειώσει την αποτελεσματικότητα της απειλής «θα σας κόψουμε τη βοήθεια». Δεν καταργεί την εξάρτηση από τις αμερικανικές αποφάσεις για την εξαγωγή όπλων.
Χρειάζεται επίσης μια κρίσιμη διευκρίνιση: μεγάλο μέρος της σημερινής βοήθειας ήδη επιστρέφει στην αμερικανική αμυντική βιομηχανία μέσω αγορών. Συνεπώς, η προτεινόμενη μετάβαση αφορά κυρίως το ποιος πληρώνει, όχι την ανακάλυψη ενός εντελώς νέου συστήματος προμηθειών.
Το Κογκρέσο διατηρεί εργαλεία — με σημαντικά όρια
Οι πωλήσεις όπλων εξακολουθούν να υπόκεινται στο αμερικανικό πλαίσιο ελέγχου εξαγωγών. Για συναλλαγές που πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις προβλέπεται ενημέρωση του Κογκρέσου και δυνατότητα νομοθετικής παρέμβασης.
Μια Δημοκρατική πλειοψηφία μπορεί να επιδιώξει:
- Έλεγχο συγκεκριμένων εξοπλιστικών συμφωνιών.
- Ακροάσεις και αιτήματα για στοιχεία σχετικά με τις μεταβιβάσεις.
- Νομοθετικούς περιορισμούς ή πρόσθετους όρους.
- Έλεγχο της χρηματοδότησης κοινών αμυντικών προγραμμάτων.
Οι δυνατότητες αυτές δεν ισοδυναμούν με αυτόματο μπλοκάρισμα κάθε πώλησης. Υπάρχουν προεδρικό βέτο, στενά χρονικά περιθώρια και προβλεπόμενες εξαιρέσεις έκτακτης ανάγκης.
Η ουσιαστική αλλαγή, επομένως, μπορεί να είναι η μεταφορά του κέντρου βάρους της αντιπαράθεσης: από τον ετήσιο λογαριασμό της βοήθειας στις άδειες εξαγωγής, στα επιμέρους συμβόλαια και στην αμυντική συνεργασία.
Πολιτική σκοπιμότητα, χωρίς τεκμηριωμένο σχέδιο παράκαμψης
Δεν έχει αποδειχθεί ότι η εξαγγελία Τραμπ αποτελεί συμφωνημένο σχέδιο αποδυνάμωσης του νέου Κογκρέσου. Η πιθανή επίδρασή της στον κοινοβουλευτικό έλεγχο αποτελεί αναλυτικό συμπέρασμα που εξαρτάται από τη μορφή της εφαρμογής.
Ο ίδιος ο πρόεδρος, πάντως, συνέδεσε δημοσίως τη βοήθεια με το εσωτερικό πολιτικό κόστος. Στη συνέντευξή του αναφέρθηκε στις επικρίσεις Δημοκρατικών υποψηφίων, δείχνοντας ότι η ανακοίνωση είχε και εκλογικό ακροατήριο.
Για τους Δημοκρατικούς, η πρόκληση θα είναι να μετατρέψουν τις διαφορετικές εσωτερικές τους θέσεις σε συγκεκριμένη πολιτική. Για το Ισραήλ, η μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία θα συνοδεύεται από την υποχρέωση να καλύψει τις ανάγκες που σήμερα χρηματοδοτούνται από την Ουάσιγκτον.
Και για τον Τραμπ, η διακοπή της τακτικής επιχορήγησης δεν παρουσιάζεται ως διακοπή της στρατηγικής υποστήριξης. Όπως δήλωσε στο Fox News:
«Θα βοηθήσουμε το Ισραήλ αν το χρειαστεί».
Πηγή: pagenews.gr