Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Κίνα βρίσκονται μπροστά σε μια κρίσιμη οικονομική επιλογή: να επιτρέψουν στις εμπορικές διαφορές τους να εξελιχθούν σε μια ευρύτερη σύγκρουση ή να διαμορφώσουν ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας που θα προστατεύει τα συμφέροντα και των δύο πλευρών.
Οι σχέσεις Βρυξελλών και Πεκίνου εισέρχονται σε μια περίοδο αυξανόμενης έντασης, καθώς το εμπορικό έλλειμμα της Ευρώπης, οι κινεζικές κρατικές επιδοτήσεις, η πρόσβαση στις αγορές και ο ανταγωνισμός στις τεχνολογίες αιχμής δημιουργούν ολοένα μεγαλύτερες τριβές.
Η οικονομική αλληλεξάρτηση παραμένει ισχυρή, αλλά δεν αρκεί πλέον για να εξασφαλίσει σταθερότητα.
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία ανησυχεί για την πίεση από τις φθηνότερες κινεζικές εισαγωγές, ενώ το Πεκίνο αντιμετωπίζει τις ευρωπαϊκές εμπορικές παρεμβάσεις ως πιθανό εμπόδιο στη διεθνή επέκταση των επιχειρήσεών του.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα θεμελιώδες ερώτημα: μπορούν η Κίνα και η Ευρώπη να συνεχίσουν να συνεργάζονται οικονομικά χωρίς να μετατρέψουν τον ανταγωνισμό τους σε εμπορικό πόλεμο;
Η προειδοποίηση για έναν νέο εμπορικό πόλεμο
Οι εμπορικές σχέσεις Κίνας και Ευρωπαϊκής Ένωσης εμφανίζουν ολοένα περισσότερα χαρακτηριστικά της αντιπαράθεσης μεταξύ Πεκίνου και Ουάσιγκτον.
Οι ανισορροπίες στο εμπόριο, οι βιομηχανικές επιδοτήσεις, οι τεχνολογικοί περιορισμοί και οι διαφωνίες για τους κανόνες ανταγωνισμού ενισχύουν την αμοιβαία καχυποψία.
Η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι μόνο η επιβολή νέων δασμών.
Είναι η σταδιακή πολιτικοποίηση των οικονομικών διαφορών, η οποία μπορεί να μετατρέψει εμπορικά ζητήματα σε εργαλεία γεωπολιτικής πίεσης.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι επιχειρήσεις θα αντιμετώπιζαν μεγαλύτερη αβεβαιότητα, οι επενδύσεις θα μπορούσαν να περιοριστούν και το κόστος προϊόντων και υπηρεσιών να αυξηθεί.
Οι επιπτώσεις δεν θα περιορίζονταν στις δύο οικονομίες.
Η ΕΕ και η Κίνα αποτελούν βασικούς πυλώνες του παγκόσμιου εμπορίου, με αλυσίδες παραγωγής που συνδέουν την Ασία, την Ευρώπη και τρίτες αγορές.
Μια γενικευμένη σύγκρουση θα μπορούσε να επιβαρύνει την παγκόσμια οικονομία σε μια περίοδο ήδη αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Το μήνυμα του Πεκίνου: «Οι οικονομίες μας είναι συμπληρωματικές»
Τον Μάρτιο, ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι υποστήριξε ότι η ουσία των οικονομικών και εμπορικών σχέσεων Κίνας και Ευρώπης βρίσκεται στη συμπληρωματικότητά τους.
Κατά την τοποθέτησή του, η ισορροπία μπορεί να επιτευχθεί μέσα από την ανάπτυξη και όχι μέσα από την αμοιβαία επιβολή περιορισμών.
Η θέση αυτή αντανακλά την επιδίωξη του Πεκίνου να διατηρήσει ανοιχτή την ευρωπαϊκή αγορά για τις εξαγωγές του, ιδιαίτερα σε κλάδους όπου οι κινεζικές επιχειρήσεις έχουν ενισχύσει σημαντικά την ανταγωνιστικότητά τους.
Από την ευρωπαϊκή πλευρά, ωστόσο, το ζητούμενο δεν είναι απλώς η συνέχιση του εμπορίου.
Είναι η εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού, μεγαλύτερης πρόσβασης στην κινεζική αγορά και αποτελεσματικότερης αντιμετώπισης των στρεβλώσεων που προκαλούνται από τις κρατικές παρεμβάσεις.
Η απόσταση ανάμεσα στις δύο προσεγγίσεις εξηγεί γιατί οι συνομιλίες συνεχίζονται, χωρίς να έχουν επιλυθεί οι σημαντικότερες διαφωνίες.
Βρυξέλλες και Πεκίνο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων
Στις 29 Ιουνίου, ο Κινέζος υπουργός Εμπορίου Γουάνγκ Γουεντάο και ο Ευρωπαίος επίτροπος Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς συμπροήδρευσαν στις Βρυξέλλες της εναρκτήριας συνεδρίασης του μηχανισμού διαβουλεύσεων Κίνας – ΕΕ για το εμπόριο και τις επενδύσεις.
Η συνάντηση αποτέλεσε ένδειξη ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν επιθυμεί πλήρη ρήξη.
Οι δύο αντιπροσωπείες συμφώνησαν να επιδιώξουν πρακτικές λύσεις για τις διμερείς εμπορικές διαφορές.
Η σημασία του διαλόγου είναι ιδιαίτερα μεγάλη σε ένα περιβάλλον όπου οι αποφάσεις για δασμούς, επιδοτήσεις και τεχνολογικούς περιορισμούς μπορούν να επηρεάσουν ολόκληρους βιομηχανικούς κλάδους.
Η διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας επιτρέπει στις δύο πλευρές να αποσαφηνίζουν τις ρυθμιστικές τους απαιτήσεις και να περιορίζουν τον κίνδυνο παρερμηνειών.
Δεν εξαλείφει, όμως, τα αντικρουόμενα συμφέροντα.
Ηλεκτρικά αυτοκίνητα: Η πρώτη μεγάλη δοκιμασία
Η αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της εμπορικής αντιπαράθεσης.
Η ταχεία επέκταση των κινεζικών κατασκευαστών ηλεκτρικών οχημάτων έχει ενισχύσει τις ανησυχίες της Ευρώπης για τον ανταγωνισμό που αντιμετωπίζουν οι δικές της βιομηχανίες.
Οι διαφωνίες αφορούν κυρίως τις επιδοτήσεις, την τιμολόγηση, την πρόσβαση στις αγορές και τους όρους υπό τους οποίους ανταγωνίζονται ευρωπαϊκές και κινεζικές επιχειρήσεις.
Στις αρχές Οκτωβρίου, οι δύο πλευρές πραγματοποίησαν νέες συνομιλίες στο Πεκίνο σχετικά με το εμπόριο υβριδικών και ηλεκτρικών οχημάτων.
Οι επαφές οδήγησαν σε επιμέρους συνεννοήσεις, διατηρώντας ενεργή τη διαπραγματευτική διαδικασία.
Ωστόσο, η βασική διαφωνία παραμένει.
Η Ευρώπη επιδιώκει να προστατεύσει την παραγωγική της βάση από πρακτικές που θεωρεί στρεβλωτικές, ενώ η Κίνα θέλει να διατηρήσει τη δυναμική των εξαγωγών της σε έναν από τους σημαντικότερους κλάδους της νέας οικονομίας.
Η Κίνα μειώνει τις φορολογικές επιστροφές στις εξαγωγές ηλεκτρικών οχημάτων
Στο πλαίσιο των αλλαγών στην κινεζική εμπορική πολιτική, οι αρχές του Πεκίνου ανακοίνωσαν τη μείωση του συντελεστή επιστροφής ΦΠΑ για τις εξαγωγές οχημάτων νέας ενέργειας.
Από την 1η Απριλίου 2027, ο συντελεστής προβλέπεται να μειωθεί από το 13% στο 9%.
Παράλληλα, οι φορολογικές επιστροφές για φωτοβολταϊκά προϊόντα και μπαταρίες έχουν καταργηθεί ή περιορίζονται σταδιακά.
Οι αλλαγές εντάσσονται σε μια προσπάθεια περιορισμού του εξαιρετικά έντονου ανταγωνισμού τιμών μεταξύ κινεζικών επιχειρήσεων.
Η στρατηγική αυτή επιδιώκει να αποθαρρύνει την επέκταση των εξαγωγών αποκλειστικά μέσω χαμηλών τιμών και να ενισχύσει τη βιωσιμότητα της εγχώριας βιομηχανίας.
Για την Ευρώπη, οι προσαρμογές αποτελούν ένα πιθανό βήμα αποκλιμάκωσης.
Δεν συνιστούν, ωστόσο, συνολική λύση στο πρόβλημα των εμπορικών ανισορροπιών.
Οι διαφωνίες για τις κρατικές επιδοτήσεις, τη βιομηχανική υπερπαραγωγή και την αμοιβαία πρόσβαση στις αγορές εξακολουθούν να υφίστανται.
Η γερμανική προειδοποίηση: «Το win-win δεν πρέπει να γίνει win-lose»
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η στάση της Γερμανίας, της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Κατά την επίσκεψή του στην Κίνα τον Οκτώβριο, ο Γερμανός ομοσπονδιακός πρόεδρος Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ αναφέρθηκε στις προκλήσεις της οικονομικής σχέσης των δύο πλευρών.
Μιλώντας στο Πανεπιστήμιο του Πεκίνου, διατύπωσε μια χαρακτηριστική προειδοποίηση:
«Aus Win-Win darf kein Win-Lose werden».
Δηλαδή, «Μια σχέση αμοιβαίου οφέλους δεν πρέπει να μετατραπεί σε σχέση όπου ο ένας κερδίζει και ο άλλος χάνει».
Η παρέμβαση αποτυπώνει την ανησυχία ότι η οικονομική συνεργασία μπορεί να καταστεί πολιτικά και κοινωνικά μη βιώσιμη όταν τα οφέλη κατανέμονται άνισα.
Η Γερμανία διατηρεί ισχυρούς οικονομικούς δεσμούς με την Κίνα, ιδιαίτερα στην αυτοκινητοβιομηχανία, τη μηχανολογία και τη βιομηχανική παραγωγή.
Ταυτόχρονα, οι γερμανικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν εντεινόμενο ανταγωνισμό από κινεζικούς ομίλους σε τεχνολογίες που θεωρούνταν παραδοσιακά ευρωπαϊκά πλεονεκτήματα.
Η διατήρηση της συνεργασίας προϋποθέτει πλέον περισσότερο ισορροπημένους όρους.
Το εμπορικό έλλειμμα είναι ο «ελέφαντας στο δωμάτιο»
Το μεγαλύτερο διαρθρωτικό πρόβλημα παραμένει η ανισορροπία στο διμερές εμπόριο.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισάγει μεγάλες ποσότητες κινεζικών βιομηχανικών προϊόντων, ενώ οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσβασης σε ορισμένους τομείς της κινεζικής αγοράς.
Η κατάσταση τροφοδοτεί ανησυχίες για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και την απώλεια παραγωγικής δυναμικότητας.
Η Κίνα, από την πλευρά της, στηρίζεται στην ισχυρή βιομηχανική της βάση και στις εξαγωγές, ενώ προσπαθεί να ενισχύσει την εγχώρια κατανάλωση.
Η αναπροσαρμογή του οικονομικού της μοντέλου αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την αποκατάσταση της ισορροπίας.
Η ενίσχυση της εσωτερικής ζήτησης, η βελτίωση της κοινωνικής προστασίας και η δημιουργία περισσότερο προβλέψιμων συνθηκών για τις ξένες επιχειρήσεις θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μείωση των τριβών.
Ωστόσο, τέτοιες αλλαγές απαιτούν χρόνο και βαθύτερες θεσμικές παρεμβάσεις.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου και οι νέοι κανόνες του ανταγωνισμού
Ένα σημαντικό πεδίο πιθανής συνεργασίας αφορά τη μεταρρύθμιση των διεθνών εμπορικών κανόνων.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) εξακολουθεί να αποτελεί βασικό θεσμό για τη λειτουργία του πολυμερούς εμπορικού συστήματος.
Ωστόσο, η ταχύτητα των τεχνολογικών εξελίξεων έχει δημιουργήσει νέα ζητήματα που δεν καλύπτονται επαρκώς από τους υφιστάμενους κανόνες.
Το ψηφιακό εμπόριο, οι διασυνοριακές ροές δεδομένων, οι πράσινες τεχνολογίες και οι μηχανισμοί εμπορίας άνθρακα απαιτούν νέες μορφές διεθνούς συνεννόησης.
Η ΕΕ και η Κίνα θα μπορούσαν να αναζητήσουν κοινές προσεγγίσεις σε ζητήματα τεχνικών προτύπων, διαφάνειας και αξιολόγησης εμπορικών διαφορών.
Μια τέτοια προσπάθεια θα απαιτούσε, πάντως, αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων και μηχανισμούς ελέγχου που θα γίνονται αποδεκτοί και από τις δύο πλευρές.
Κινεζικά εργοστάσια στην Ευρώπη: Η νέα στρατηγική των επενδύσεων
Η εμπορική σχέση μεταβάλλεται καθώς περισσότερες κινεζικές επιχειρήσεις αναπτύσσουν παραγωγικές δραστηριότητες στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η δημιουργία εργοστασίων, ερευνητικών κέντρων και άλλων εγκαταστάσεων στην Ευρώπη μπορεί να ενισχύσει την τοπική απασχόληση, να δημιουργήσει φορολογικά έσοδα και να ενσωματώσει κινεζικές εταιρείες στις ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας.
Η τάση αυτή ενδέχεται να αλλάξει σταδιακά τη φύση της οικονομικής αλληλεξάρτησης.
Αντί η σχέση να στηρίζεται αποκλειστικά στις εισαγωγές και τις εξαγωγές, μπορεί να αποκτήσει ισχυρότερη επενδυτική και παραγωγική διάσταση.
Αντίστοιχα, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις επιδιώκουν να διευρύνουν την παρουσία τους στην Κίνα και να συμμετέχουν περισσότερο στις τοπικές διαδικασίες διαμόρφωσης κανόνων.
Η επιτυχία αυτής της στρατηγικής θα εξαρτηθεί από την πρόσβαση στις αγορές, την προστασία των επενδύσεων και την προβλεψιμότητα του ρυθμιστικού περιβάλλοντος.
Αφρική, φάρμακα και νέες συνεργασίες σε τρίτες χώρες
Πέρα από το διμερές εμπόριο, αναδύονται δυνατότητες συνεργασίας σε τρίτες αγορές.
Ένα ενδεικτικό πεδίο είναι η φαρμακευτική έρευνα και ανάπτυξη στην Αφρική.
Η συνεργασία κινεζικών, γερμανικών και ινδικών επιχειρήσεων θα μπορούσε να αξιοποιήσει διαφορετικά τεχνολογικά, παραγωγικά και ερευνητικά πλεονεκτήματα.
Οι κοινές επενδύσεις σε βιοϋλικά, φαρμακευτική παραγωγή, επιστημονικές ανταλλαγές και ακαδημαϊκή έρευνα θα μπορούσαν να ενισχύσουν την πρόσβαση σε νέες αγορές.
Τέτοιες συνεργασίες θα απαιτούσαν κοινά πρότυπα ποιότητας, ασφάλειας και αποτελεσματικότητας.
Η δυνατότητα αυτή δείχνει ότι οι οικονομικές σχέσεις Κίνας και Ευρώπης δεν περιορίζονται απαραίτητα στον ανταγωνισμό για τις ίδιες αγορές.
Μπορούν επίσης να περιλαμβάνουν κοινές δραστηριότητες σε περιοχές με αυξανόμενες αναπτυξιακές ανάγκες.
Τεχνητή Νοημοσύνη: Ανταγωνισμός για τεχνολογική αυτονομία
Η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί ένα ακόμη κρίσιμο πεδίο.
Η Ευρώπη επιδιώκει να ενισχύσει την τεχνολογική της αυτονομία, ενώ η Κίνα επενδύει συστηματικά στην ανάπτυξη προηγμένων ψηφιακών υποδομών και εφαρμογών.
Ο ανταγωνισμός αφορά όχι μόνο την καινοτομία αλλά και τον έλεγχο των δεδομένων, τα τεχνολογικά πρότυπα, την ασφάλεια και την πρόσβαση σε κρίσιμες υποδομές.
Παρά τις διαφορές, υπάρχουν τομείς όπου η επιστημονική συνεργασία θα μπορούσε να αποδειχθεί χρήσιμη.
Η έρευνα για την κλιματική αλλαγή, τη δημόσια υγεία, τις φυσικές καταστροφές και τη βιώσιμη ανάπτυξη απαιτεί συχνά ανταλλαγή γνώσεων και διεθνή συντονισμό.
Το βασικό ζητούμενο είναι η εξεύρεση μηχανισμών που θα επιτρέπουν την επιστημονική συνεργασία χωρίς να παραβλέπονται οι απαιτήσεις ασφάλειας και προστασίας ευαίσθητων δεδομένων.
Από το εμπόριο στο Διάστημα: Το νέο πεδίο συνεργασίας
Μία από τις λιγότερο προβεβλημένες προοπτικές αφορά τη διαστημική τεχνολογία.
Οι εφαρμογές δορυφορικής τηλεπισκόπησης μπορούν να συμβάλουν στην παρακολούθηση των καιρικών φαινομένων, στην προστασία του περιβάλλοντος, στη γεωργική παραγωγή και στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.
Η σημασία τους γίνεται μεγαλύτερη καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει συχνότερα ακραίες κλιματικές συνθήκες.
Οι υψηλές θερμοκρασίες και η περιορισμένη βροχόπτωση έχουν επηρεάσει τη στάθμη μεγάλων ευρωπαϊκών ποταμών, δημιουργώντας προβλήματα στις μεταφορές, στη γεωργία και στη βιομηχανία.
Η αξιοποίηση δορυφορικών δεδομένων μπορεί να ενισχύσει την έγκαιρη προειδοποίηση και τον σχεδιασμό πολιτικών προσαρμογής.
Η ατζέντα Space2030 των Ηνωμένων Εθνών αναδεικνύει τη σημασία της ειρηνικής χρήσης του Διαστήματος για την επίτευξη στόχων βιώσιμης ανάπτυξης.
Για την Κίνα και την Ευρώπη, η διαστημική έρευνα θα μπορούσε να προσφέρει ένα πεδίο επιλεκτικής συνεργασίας, υπό την προϋπόθεση ότι θα αντιμετωπιστούν ζητήματα ασφάλειας, πρόσβασης στα δεδομένα και τεχνολογικών περιορισμών.
Η Ευρώπη διαπραγματεύεται υπό εσωτερική πίεση
Η εμπορική αντιπαράθεση με την Κίνα εξελίσσεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν πολλαπλές προκλήσεις.
Οι οικονομικές επιπτώσεις των γεωπολιτικών συγκρούσεων, το κόστος ζωής, οι πιέσεις στις δημόσιες υπηρεσίες και οι ανησυχίες για την απασχόληση ενισχύουν την πολιτική δυσφορία.
Οι κυβερνήσεις καλούνται να προστατεύσουν τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα χωρίς να προκαλέσουν πρόσθετες αυξήσεις τιμών ή νέες διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού.
Η ισορροπία αυτή είναι δύσκολη.
Οι εμπορικοί περιορισμοί μπορεί να προσφέρουν προστασία σε συγκεκριμένους κλάδους, αλλά ενδέχεται να αυξήσουν το κόστος για επιχειρήσεις και καταναλωτές.
Αντίθετα, η απουσία αποτελεσματικών κανόνων μπορεί να επιδεινώσει τις πιέσεις σε ευρωπαϊκές παραγωγικές δραστηριότητες.
Για τις Βρυξέλλες, το ζητούμενο είναι να συνδυαστούν η οικονομική ασφάλεια, η ανταγωνιστικότητα και η διατήρηση λειτουργικών εμπορικών σχέσεων με το Πεκίνο.
Η επόμενη ημέρα: Συμβιβασμός ή εμπορική σύγκρουση;
Η πορεία των σχέσεων Κίνας και Ευρωπαϊκής Ένωσης θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των δύο πλευρών να μετατρέψουν τον πολιτικό διάλογο σε συγκεκριμένες οικονομικές συμφωνίες.
Οι συνομιλίες για τα ηλεκτρικά οχήματα και οι αλλαγές στην κινεζική φορολογική πολιτική αποτελούν ενδείξεις προσαρμογής.
Δεν έχουν, όμως, εξαλείψει τις βασικές διαφωνίες.
Το εμπορικό έλλειμμα, οι κρατικές επιδοτήσεις, η πρόσβαση στις αγορές και οι κανόνες ανταγωνισμού εξακολουθούν να αποτελούν τις σημαντικότερες εκκρεμότητες.
Παράλληλα, οι επενδύσεις, η επιστημονική συνεργασία και οι νέες τεχνολογίες προσφέρουν πεδία στα οποία μπορούν να αναπτυχθούν κοινά οικονομικά συμφέροντα.
Η προειδοποίηση του Γερμανού προέδρου Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ συνοψίζει το βασικό διακύβευμα:
«Μια σχέση αμοιβαίου οφέλους δεν πρέπει να μετατραπεί σε σχέση όπου ο ένας κερδίζει και ο άλλος χάνει».
Πηγή: pagenews.gr