«Δεν ζητήθηκε ούτε πρόκειται να ζητηθεί άδεια από την Τουρκία».
Με αυτή την κατηγορηματική διαβεβαίωση ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης επιχείρησε να κλείσει τη συζήτηση για τη γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Άγκυρα, η οποία προκάλεσε νέα πολιτική και διπλωματική αντιπαράθεση γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται σε μια διπλωματική επικοινωνία μεταξύ Παρισιού και Άγκυρας. Αγγίζει τον πυρήνα της αντιπαράθεσης για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες στην Ανατολική Μεσόγειο, την ελευθερία πραγματοποίησης ερευνών για υποθαλάσσιες υποδομές και τη δυνατότητα υλοποίησης ενός ευρωπαϊκού ενεργειακού έργου σε μια περιοχή όπου η Τουρκία προβάλλει ανταγωνιστικές αξιώσεις.
Η Αθήνα υποστηρίζει ότι όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες αδειοδότησης έχουν ολοκληρωθεί, ότι η γαλλική εταιρεία Nexans απευθύνθηκε αποκλειστικά στις ελληνικές και κυπριακές αρχές και ότι η τουρκική αντι-NAVTEX δεν μεταβάλλει το ισχύον νομικό καθεστώς.
Παράλληλα, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος διέψευσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες παρενέβησαν προς την Ελλάδα για το συγκεκριμένο έργο, απορρίπτοντας πληροφορίες περί εξωτερικών πιέσεων στην Αθήνα.
Η 6η Νοεμβρίου και η ελληνική NAVTEX: Το χρονολόγιο των κινήσεων
Στην ενημέρωση των πολιτικών συντακτών τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου, ο Παύλος Μαρινάκης παρουσίασε το χρονολόγιο των ενεργειών που προηγήθηκαν της νέας διπλωματικής αντιπαράθεσης.
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, η γαλλική Nexans υπέβαλε αίτημα στις αρμόδιες ελληνικές αρχές για εργασίες έρευνας και πόντισης καλωδίου στο πλαίσιο του Great Sea Interconnector.
Ακολούθησε θετική γνωμοδότηση της αρμόδιας διυπουργικής Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης.
Στις 6 Νοεμβρίου, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης εξέδωσε την απόφαση αδειοδότησης των σχετικών εργασιών.
Στη συνέχεια, κατόπιν αιτήματος του ερευνητικού πλοίου, εκδόθηκε η προβλεπόμενη NAVTEX από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού.
Ο Παύλος Μαρινάκης υπογράμμισε:
«Ολοκληρώθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες αδειοδότησης από τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές για την εκτέλεση εργασιών έρευνας και πόντισης καλωδίου».
Για την κυβέρνηση, η ακολουθία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία: το αίτημα υποβλήθηκε στην Ελλάδα, εξετάστηκε από τις ελληνικές αρχές και οδήγησε σε έκδοση ελληνικής διοικητικής απόφασης.
Η NAVTEX, ως αγγελία προς ναυτιλλομένους, εξυπηρετεί διαφορετική λειτουργία. Ενημερώνει τη ναυσιπλοΐα για δραστηριότητες και πιθανούς περιορισμούς σε συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή, χωρίς να αποτελεί από μόνη της πράξη καθορισμού θαλάσσιων συνόρων.
Η γαλλική ρηματική διακοίνωση και η απάντηση στην Άγκυρα
Στο επίκεντρο των ερωτήσεων προς τον κυβερνητικό εκπρόσωπο βρέθηκε η ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας προς την Τουρκία.
Η επίμαχη διπλωματική ενέργεια προκάλεσε ερωτήματα για το εάν το Παρίσι αναγνώρισε, έστω εμμέσως, κάποιον ρόλο της Άγκυρας στην αδειοδότηση των εργασιών.
Ο Παύλος Μαρινάκης απέρριψε αυτή την ερμηνεία, διαχωρίζοντας τη διπλωματική ενημέρωση από την επίσημη αίτηση άδειας.
«Άλλο πράγμα η άδεια και άλλο η ενημέρωση», τόνισε.
Σύμφωνα με την ελληνική κυβερνητική θέση, η ρηματική διακοίνωση αποτέλεσε συνήθη μορφή διπλωματικής επικοινωνίας για την ενημέρωση κράτους της περιοχής, μεταξύ άλλων για λόγους ασφάλειας της ναυσιπλοΐας.
Δεν αποτέλεσε, κατά την Αθήνα, αίτημα συναίνεσης ούτε αναγνώριση δικαιοδοσίας της Τουρκίας στις συγκεκριμένες εργασίες.
Η διάκριση έχει ουσιαστική γεωπολιτική σημασία. Εάν μια διπλωματική ενημέρωση ερμηνευόταν ως αίτημα άδειας, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα ότι το κράτος που ενημερώθηκε διαθέτει δικαίωμα έγκρισης ή παρεμπόδισης της δραστηριότητας.
Αυτό ακριβώς επιχειρεί να αποκλείσει η ελληνική κυβέρνηση.
Ωστόσο, το πλήρες περιεχόμενο της γαλλικής διακοίνωσης δεν έχει δημοσιοποιηθεί στο υλικό της ενημέρωσης, γεγονός που δεν επιτρέπει ανεξάρτητη εξέταση κάθε διατύπωσής της.
Η τουρκική αντι-NAVTEX και η αμφισβήτηση της ελληνικής δικαιοδοσίας
Η αντίδραση της Άγκυρας ήρθε με την έκδοση αντι-NAVTEX, μέσω της οποίας η Τουρκία αμφισβήτησε την αρμοδιότητα των ελληνικών και κυπριακών αρχών για μέρος της περιοχής των ερευνών.
Σύμφωνα με την τουρκική θέση, οι δραστηριότητες του γαλλικού πλοίου αφορούν και θαλάσσια περιοχή την οποία η Άγκυρα θεωρεί τμήμα της δικής της υφαλοκρηπίδας.
Η τουρκική πλευρά επικαλέστηκε τις συντεταγμένες που έχει καταθέσει στα Ηνωμένα Έθνη και υποστήριξε ότι απαιτείται προηγούμενη τουρκική συναίνεση.
Η Αθήνα απορρίπτει τη συγκεκριμένη αξίωση.
Ο Παύλος Μαρινάκης υποστήριξε ότι η τουρκική αντι-NAVTEX δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για την Ελλάδα και δεν μεταβάλλει τις αρμοδιότητες που η χώρα ασκεί σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.
Η διαφορά αυτή δεν αφορά μόνο τη δημοσίευση δύο ανταγωνιστικών ναυτικών αγγελιών.
Αντανακλά τη βαθύτερη αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και για τις συνέπειες που οι αντίστοιχες αξιώσεις έχουν στην πραγματοποίηση υποθαλάσσιων ερευνών.
Η έκδοση αντι-NAVTEX δεν συνιστά από μόνη της διεθνώς αναγνωρισμένη ακύρωση ελληνικής NAVTEX. Ταυτόχρονα, η ύπαρξη ανταγωνιστικών αναγγελιών αναδεικνύει το ενδεχόμενο νέων διπλωματικών ή επιχειρησιακών εντάσεων κατά την εκτέλεση των εργασιών.
Γιατί το Δίκαιο της Θάλασσας βρίσκεται στο επίκεντρο
Το νομικό υπόβαθρο της αντιπαράθεσης συνδέεται με τη διάκριση ανάμεσα στην κυριαρχία επί χωρικών υδάτων, στα κυριαρχικά δικαιώματα επί της υφαλοκρηπίδας και στις ελευθερίες που ισχύουν για την εγκατάσταση υποθαλάσσιων καλωδίων.
Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει, μεταξύ άλλων, δικαιώματα σχετικά με την τοποθέτηση υποθαλάσσιων καλωδίων, καθώς και συγκεκριμένες αρμοδιότητες των παράκτιων κρατών.
Οι κανόνες αυτοί δεν ταυτίζουν αυτομάτως κάθε δραστηριότητα έρευνας, κάθε εργασία πόντισης και κάθε ζήτημα αδειοδότησης.
Η ακριβής νομική αξιολόγηση εξαρτάται από τη φύση των εργασιών, τη θαλάσσια περιοχή στην οποία πραγματοποιούνται και το εφαρμοστέο καθεστώς.
Η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία στηρίζουν τις θέσεις τους στο Διεθνές Δίκαιο και στο Δίκαιο της Θάλασσας, ενώ η Τουρκία προβάλλει διαφορετική ερμηνεία για τα δικαιώματά της στην επίμαχη περιοχή.
Η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, γεγονός που αποτελεί μία ακόμη παράμετρο της διαχρονικής νομικής και διπλωματικής διαφωνίας.
Για την Αθήνα, το κρίσιμο σημείο είναι ότι η έκδοση μιας τουρκικής αγγελίας δεν μπορεί να μεταβάλει μονομερώς τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες.
Η Nexans και ο ρόλος της Γαλλίας στην ηλεκτρική διασύνδεση
Η συμμετοχή της γαλλικής Nexans προσδίδει στο έργο και μια ευρύτερη ευρωπαϊκή διάσταση.
Η εταιρεία έχει αναλάβει κρίσιμο τεχνικό ρόλο στην ανάπτυξη του υποθαλάσσιου καλωδιακού συστήματος, το οποίο προορίζεται να συνδέσει ηλεκτρικά την Ελλάδα με την Κύπρο.
Η εμπλοκή γαλλικής εταιρείας σε μια περιοχή αυξημένης γεωπολιτικής ευαισθησίας δημιουργεί παράλληλα ανάγκες διπλωματικής επικοινωνίας και επιχειρησιακού συντονισμού.
Ωστόσο, η εμπορική ή τεχνική συμμετοχή μιας εταιρείας δεν σημαίνει ότι η γαλλική κυβέρνηση αναλαμβάνει αυτομάτως όλες τις νομικές ή διπλωματικές θέσεις της Ελλάδας.
Αυτό εξηγεί και γιατί η ρηματική διακοίνωση αποτέλεσε αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής: το περιεχόμενο και ο χαρακτήρας της επικοινωνίας έχουν σημασία για το πώς ερμηνεύονται οι κινήσεις των εμπλεκόμενων κρατών.
Η ελληνική κυβέρνηση επιμένει ότι η γαλλική ενημέρωση δεν διαφοροποιεί το καθεστώς αδειοδότησης.
Το γεγονός ότι η Nexans απευθύνθηκε στις ελληνικές και κυπριακές αρχές προβάλλεται από την Αθήνα ως η ουσιαστική διοικητική πράξη που αποτυπώνει ποιοι φορείς κλήθηκαν να εγκρίνουν τις εργασίες.
Καμία αμερικανική παρέμβαση προς την Ελλάδα, λέει η κυβέρνηση
Ξεχωριστό ενδιαφέρον είχε η αναφορά του Παύλου Μαρινάκη στον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος διέψευσε ότι υπήρξε παρέμβαση ή όχληση από την Ουάσιγκτον προς την Αθήνα για το έργο.
Σύμφωνα με τη δήλωσή του, η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει δεχθεί σχετική πίεση ούτε από τις ΗΠΑ ούτε από άλλο τρίτο κράτος.
Η διευκρίνιση έχει σημασία, καθώς η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση για τις ενεργειακές διαδρομές, τις υποδομές στρατηγικής σημασίας και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος διευκρίνισε πάντως ότι δεν γνωρίζει εάν υπήρξαν αμερικανικές παρεμβάσεις προς άλλη χώρα.
Επομένως, η διάψευση αφορά συγκεκριμένα το ενδεχόμενο παρέμβασης προς την ελληνική κυβέρνηση και δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως συνολική διαβεβαίωση για κάθε πιθανή διπλωματική επικοινωνία στην περιοχή.
Γιατί το Great Sea Interconnector έχει στρατηγική σημασία
Το Great Sea Interconnector δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό έργο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Η διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου έχει σχεδιαστεί ώστε να εντάξει το κυπριακό ηλεκτρικό σύστημα στο ευρύτερο ευρωπαϊκό δίκτυο, μειώνοντας τη σημερινή ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου.
Το σχέδιο έχει ευρωπαϊκή διάσταση, καθώς συνδέεται με την ασφάλεια εφοδιασμού, τη δυνατότητα διασυνοριακών ανταλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας και την αξιοποίηση διαφορετικών πηγών παραγωγής.
Για την Κύπρο, η ηλεκτρική διασύνδεση θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες δυνατότητες πρόσβασης σε περιφερειακές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και να διευκολύνει την ενσωμάτωση περισσότερης παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.
Για την Ελλάδα, ενισχύει τον δυνητικό ρόλο της ως ενεργειακού κόμβου ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η πραγματοποίηση αυτών των στόχων εξαρτάται, ωστόσο, από την ολοκλήρωση των τεχνικών εργασιών, τη χρηματοδότηση, τις ρυθμιστικές αποφάσεις και τη διαχείριση των γεωπολιτικών κινδύνων.
Ο Παύλος Μαρινάκης χαρακτήρισε το GSI έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή αυτάρκεια, την περιφερειακή συνεργασία και τη σταθερότητα.
Η κυβέρνηση το συνδέει με την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και με την ανάπτυξη νέων υποδομών που μπορούν να περιορίσουν την εξάρτηση από μεμονωμένες ενεργειακές διαδρομές.
Το πολιτικό διακύβευμα για την Αθήνα
Η νέα αντιπαράθεση γύρω από τη γαλλική ρηματική διακοίνωση αναδεικνύει μια διπλή πρόκληση για την ελληνική κυβέρνηση.
Από τη μία πλευρά, η Αθήνα επιδιώκει να προχωρήσει η ηλεκτρική διασύνδεση, χωρίς να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η Τουρκία αποκτά δικαίωμα έγκρισης εργασιών τις οποίες η Ελλάδα θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της δικαιοδοσία.
Από την άλλη, πρέπει να διαχειριστεί τις πραγματικές επιχειρησιακές δυσκολίες που μπορεί να προκαλέσει μια νέα ελληνοτουρκική αντιπαράθεση στη θάλασσα.
Η έκδοση των ελληνικών αδειών και της NAVTEX αποτελεί συγκεκριμένο διοικητικό βήμα. Δεν ισοδυναμεί, όμως, με ολοκλήρωση της πόντισης ή με εξάλειψη όλων των εμποδίων που μπορεί να προκύψουν στη συνέχεια.
Αντίστοιχα, η τουρκική αντι-NAVTEX αποτυπώνει τη διατήρηση της διαφωνίας, χωρίς να αποδεικνύει από μόνη της ότι οι εργασίες θα διακοπούν.
Το επόμενο κρίσιμο στάδιο θα είναι η πραγματική εκτέλεση των προγραμματισμένων ερευνών και η στάση που θα τηρήσουν τα εμπλεκόμενα κράτη κατά τη διάρκειά τους.
Μαρινάκης: «Δεν ζητήθηκε ούτε θα ζητηθεί άδεια από την Τουρκία»
Απαντώντας στην κριτική περί ελληνικής υποχώρησης, ο Παύλος Μαρινάκης επέμεινε ότι η χώρα ασκεί ενεργητική εξωτερική πολιτική και δεν μεταβάλλει τις θέσεις της εξαιτίας των τουρκικών αντιδράσεων.
Η κυβερνητική θέση στηρίζεται σε τρία συγκεκριμένα στοιχεία: την αδειοδότηση από τις ελληνικές αρχές, την έκδοση της προβλεπόμενης NAVTEX και τη διάκριση της γαλλικής διπλωματικής ενημέρωσης από οποιοδήποτε αίτημα συναίνεσης.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απέρριψε επίσης την άποψη ότι η Τουρκία μπορεί να καθορίσει μονομερώς την εξέλιξη του έργου μέσω των δικών της ναυτικών αναγγελιών.
«Η Ελλάδα δεν υποχωρεί. Η Ελλάδα ασκεί μια ενεργητική εξωτερική πολιτική», υποστήριξε.
Και επανέλαβε την κεντρική θέση της Αθήνας:
«Δεν ζητήθηκε ούτε πρόκειται να ζητηθεί άδεια από την Τουρκία».
Πηγή: pagenews.gr