Μια κίνηση με διπλό μήνυμα, προς την Αθήνα αλλά και προς το εσωτερικό της Τουρκίας, καταγράφεται στο Αιγαίο, με πρωταγωνίστρια τη φρεγάτα TCG Gökova. Η τουρκική πολεμική μονάδα φέρεται να προσέγγισε την περιοχή όπου επιχειρεί το ερευνητικό Abeille Marengo και να μετέδωσε μέσω ασυρμάτου την τουρκική αντι-NAVTEX, επαναλαμβάνοντας τις αξιώσεις της Άγκυρας.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η παρέμβαση δεν συνοδεύτηκε από φυσική παρεμπόδιση του ερευνητικού σκάφους. Το Abeille Marengo συνέχισε τις εργασίες του βάσει της ελληνικής άδειας και της σχετικής NAVTEX.
Η εικόνα αυτή επιτρέπει μια διαφορετική ανάγνωση της τουρκικής τακτικής: η Άγκυρα επιχειρεί να διατηρήσει τις διπλωματικές και νομικές διεκδικήσεις της, χωρίς να οδηγήσει την κατάσταση σε άμεση ναυτική αντιπαράθεση.
Η φρεγάτα Gökova και η απάντηση από τον ελληνικό «Λήμνο»
Το ενδιαφέρον στοιχείο του περιστατικού δεν είναι μόνο η παρουσία του τουρκικού πολεμικού πλοίου, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο επέλεξε να παρέμβει.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Crisis Monitor, η TCG Gökova ανέγνωσε προς το Abeille Marengo το περιεχόμενο της τουρκικής αντι-NAVTEX, με αναφορά στην τουρκική θέση περί «συγκατάθεσης».
Στην επικοινωνία φέρεται να απάντησε άμεσα η ελληνική φρεγάτα «Λήμνος», επιβεβαιώνοντας την ελληνική ναυτική παρουσία στην περιοχή.
Η τουρκική κίνηση είχε χαρακτήρα διατύπωσης θέσης και όχι, σύμφωνα με την ίδια πηγή, επιχειρησιακής παρεμπόδισης.
Αυτή είναι μια κρίσιμη διάκριση. Η μετάδοση μιας δήλωσης μέσω ασυρμάτου δεν έχει τις ίδιες συνέπειες με την προσπάθεια ανακοπής της πορείας ή των εργασιών ενός ερευνητικού σκάφους.
Η παρουσία των δύο φρεγατών αναδεικνύει πάντως πόσο εύκολα μια τεχνική επιχείρηση υποθαλάσσιων ερευνών μπορεί να αποκτήσει στρατιωτική και διπλωματική διάσταση.
Το μήνυμα Ερντογάν: Διεκδίκηση χωρίς επιχειρησιακή σύγκρουση;
Η επιλογή της Άγκυρας μπορεί να ερμηνευθεί ως προσπάθεια διατήρησης των θέσεών της με περιορισμένη στρατιωτική κινητοποίηση.
Από τη μία πλευρά, η Τουρκία επιδιώκει να καταγράψει ότι δεν αποδέχεται την ελληνική ερμηνεία για τις αρμοδιότητες στην επίμαχη θαλάσσια περιοχή.
Από την άλλη, το γεγονός ότι οι εργασίες συνεχίστηκαν χωρίς αναφερόμενη παρεμπόδιση δείχνει ότι, στο συγκεκριμένο περιστατικό, η τουρκική αντίδραση παρέμεινε σε επίπεδο προειδοποιητικής επικοινωνίας.
Αυτό ακριβώς βρίσκεται πίσω από την εκτίμηση περί μηνύματος «ήρεμων νερών».
Δεν σημαίνει ότι η Άγκυρα εγκαταλείπει τις διεκδικήσεις της. Σημαίνει ότι, τουλάχιστον στη συγκεκριμένη φάση, δεν επέλεξε να τις επιβάλει μέσω άμεσης διακοπής των ερευνών.
Η ερμηνεία αυτή δεν αποτελεί επιβεβαιωμένη δήλωση πρόθεσης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αλλά πολιτική ανάγνωση της συμπεριφοράς του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού.
«Συγκατάθεση» ή «αδειοδότηση»; Η λεπτομέρεια με γεωπολιτική βαρύτητα
Στην καρδιά της υπόθεσης βρίσκεται μια διαφορά λέξεων που αποκτά ουσιαστικό διπλωματικό βάρος.
Η τουρκική αντι-NAVTEX, όπως μεταδόθηκε από την TCG Gökova, φέρεται να αναφέρεται σε «συγκατάθεση» και όχι σε ήδη χορηγημένη «άδεια» από τις τουρκικές αρχές.
Η διαφοροποίηση έχει σημασία επειδή οι δύο όροι δεν είναι ταυτόσημοι.
Η αναφορά σε συγκατάθεση εκφράζει την τουρκική αξίωση ότι η Άγκυρα πρέπει να έχει λόγο σε δραστηριότητες της συγκεκριμένης περιοχής.
Αντίθετα, η αναφορά σε αδειοδότηση θα παρέπεμπε σε συγκεκριμένη διοικητική πράξη.
Ωστόσο, η χρήση του ενός ή του άλλου όρου δεν αρκεί από μόνη της για να κρίνει ποιο κράτος διαθέτει τη σχετική αρμοδιότητα βάσει του διεθνούς δικαίου.
Η ελληνική πλευρά στηρίζει τη διεξαγωγή των εργασιών στην άδεια που έχουν εκδώσει οι ελληνικές αρχές και στη σχετική ελληνική NAVTEX.
Η ουσία της αντιπαράθεσης δεν αφορά μόνο τη ναυτική παρουσία, αλλά το ποιος έχει δικαίωμα να εγκρίνει συγκεκριμένες δραστηριότητες στη θάλασσα.
Η ελληνική απάντηση: Παρουσία ανάλογη με την τουρκική
Σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, η Αθήνα έχει επιλέξει να προσαρμόζει τη ναυτική παρουσία της στο είδος και στις δυνατότητες των τουρκικών μονάδων που εμφανίζονται στην περιοχή.
Εάν η Τουρκία αναπτύσσει φρεγάτα, η ελληνική πλευρά προβλέπει αντίστοιχη παρουσία. Εάν εμφανίζεται μονάδα της τουρκικής ακτοφυλακής, η ελληνική αντίδραση μπορεί να διαμορφώνεται αναλόγως.
Πρόκειται για προσέγγιση που αποσκοπεί στην παρακολούθηση της κατάστασης, στην προστασία των δραστηριοτήτων και στην αποφυγή δυσανάλογης στρατιωτικής κινητοποίησης.
Η άμεση επικοινωνία από τη φρεγάτα «Λήμνος» εντάσσεται, σύμφωνα με την περιγραφή του περιστατικού, σε αυτή τη λογική.
Η Αθήνα επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι οι ελληνικές άδειες και αναγγελίες δεν αναιρούνται από την έκδοση μιας τουρκικής αντι-NAVTEX.
Ταυτόχρονα, η παρουσία πολεμικών πλοίων απαιτεί προσεκτικούς χειρισμούς ώστε να μην προκύψει επεισόδιο από λανθασμένη εκτίμηση ή ανεπιθύμητη κλιμάκωση.
Τα υποθαλάσσια καλώδια και η νέα γεωπολιτική αντιπαράθεση
Η υπόθεση του Abeille Marengo εντάσσεται σε ένα ευρύτερο περιβάλλον ανταγωνισμού για τις υποθαλάσσιες υποδομές της Ανατολικής Μεσογείου.
Τα τελευταία χρόνια, ηλεκτρικές διασυνδέσεις και καλώδια μεταφοράς δεδομένων αποκτούν αυξανόμενη στρατηγική σημασία.
Δεν πρόκειται πλέον αποκλειστικά για τεχνικά έργα.
Οι διαδρομές τους συνδέονται με την ενεργειακή ασφάλεια, τις τηλεπικοινωνίες, τις επενδύσεις και την παρουσία κρατών σε θαλάσσιες περιοχές με αμφισβητούμενες αρμοδιότητες.
Στο επίκεντρο βρίσκονται, μεταξύ άλλων, το Great Sea Interconnector (GSI), που αφορά την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου, και το East to Med Corridor (EMC), που αφορά τη μεταφορά δεδομένων μεταξύ Ασίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης.
Το δημοσίευμα του Crisis Monitor επισημαίνει μια διαφοροποίηση μεταξύ των δύο περιπτώσεων: για το EMC αναφέρει ότι είχε ζητηθεί άδεια και από την Τουρκία, ενώ για τις δραστηριότητες που συνδέονται με το GSI η Άγκυρα ενημερώθηκε με διπλωματική νότα.
Αυτή η διάκριση είναι σημαντική για την κατανόηση της τουρκικής επιχειρηματολογίας, χωρίς να συνεπάγεται ότι η ίδια νομική διαδικασία εφαρμόζεται υποχρεωτικά σε διαφορετικά έργα και θαλάσσιες περιοχές.
Τα «ήρεμα νερά» δοκιμάζονται στην πράξη
Το περιστατικό με την TCG Gökova δείχνει ότι οι ελληνοτουρκικές διαφωνίες εξακολουθούν να εμφανίζονται ακόμη και σε δραστηριότητες που αφορούν τεχνικές υποδομές.
Η Τουρκία επανέλαβε τις αξιώσεις της. Η Ελλάδα διατήρησε τη ναυτική παρουσία της και, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, το ερευνητικό σκάφος συνέχισε τις εργασίες του.
Αυτό είναι το βασικό αποτέλεσμα της συγκεκριμένης ημέρας.
Το αν η τουρκική αντίδραση αντανακλά μια σταθερή επιλογή περιορισμού της έντασης ή απλώς έναν προσωρινό τακτικό χειρισμό θα φανεί από τη συνέχεια.
Προς το παρόν, η εικόνα είναι χαρακτηριστική της εύθραυστης ισορροπίας στο Αιγαίο: η διπλωματική αντιπαράθεση παραμένει ενεργή, αλλά δεν μετατράπηκε σε επιχειρησιακή παρεμπόδιση των ερευνών.
Και αυτή ακριβώς είναι η γεωπολιτική σημασία της παρουσίας της TCG Gökova: μια τουρκική παρέμβαση που κατέγραψε τη διαφωνία της Άγκυρας, χωρίς να ανακόψει, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, την εξέλιξη των εργασιών.
Πηγή: pagenews.gr