Η Ευρώπη δεν μπορεί να παρακολουθεί από το περιθώριο τις διαπραγματεύσεις που θα καθορίσουν το μέλλον της. Με αυτή την πολιτική θέση εμφανίστηκε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στο Δουβλίνο, στο περιθώριο της ένατης Συνόδου της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας, παρεμβαίνοντας στη συζήτηση για τον πόλεμο στην Ουκρανία, την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και την οικονομική ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής ηπείρου.
Ο πρωθυπουργός έθεσε δύο συγκεκριμένες προτεραιότητες: να συμμετέχει η Ευρώπη στις συνομιλίες για μια μελλοντική συμφωνία ειρήνης στην Ουκρανία και να υπάρξει παγκόσμια κατάπαυση των επιθέσεων εναντίον εμπορικών πλοίων.
Πίσω από τις δύο παρεμβάσεις βρίσκεται ένα ευρύτερο γεωπολιτικό ζήτημα: ποιος θα διαμορφώσει τους κανόνες ασφαλείας στην Ευρώπη μετά τον πόλεμο και πώς θα προστατευθούν οι διεθνείς εμπορικές και ενεργειακές ροές από τις περιφερειακές συγκρούσεις.
«Δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία χωρίς την Ευρώπη στο τραπέζι»
Η τοποθέτηση Μητσοτάκη αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία βρίσκονται σε εξέλιξη διπλωματικές διεργασίες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι έχει σημειωθεί πρόοδος στις σχετικές συζητήσεις, αλλά υπογράμμισε πως οποιαδήποτε μακροπρόθεσμη διευθέτηση θα επηρεάσει άμεσα την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
«Δεν μπορεί να υπάρξει συζήτηση για μια μακροχρόνια συμφωνία ειρήνης στην Ουκρανία, ούτε βεβαίως για τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης, χωρίς τη συμμετοχή της Ευρώπης στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», δήλωσε.
Η θέση αυτή αφορά κάτι περισσότερο από την εκπροσώπηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια διπλωματική διαδικασία.
Αγγίζει τον πυρήνα της συζήτησης για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης και τον ρόλο της στις αποφάσεις που επηρεάζουν την ίδια της την ασφάλεια.
Ο Μητσοτάκης διευκρίνισε μάλιστα ότι η ευρωπαϊκή εκπροσώπηση θα μπορούσε να συνδυάζει θεσμική παρουσία και συμμετοχή σημαντικών ευρωπαϊκών κρατών.
«Η προσωπική μου άποψη ήταν ανέκαθεν ότι πρέπει να εκπροσωπούνται οι ευρωπαϊκοί θεσμοί, οι οποίοι θα μπορούσαν να πλαισιωθούν από ορισμένες από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές χώρες», ανέφερε.
Η πρόταση αυτή αφήνει ανοικτό το ακριβές σχήμα εκπροσώπησης, αναδεικνύει όμως την επιδίωξη να υπάρχει ενιαία ευρωπαϊκή συμμετοχή και όχι αποκλειστικά μεμονωμένες εθνικές παρεμβάσεις.
Η εκεχειρία ως πρώτο βήμα – Το μήνυμα για την Ουκρανία
Παράλληλα με την ανάγκη ευρωπαϊκής συμμετοχής, ο πρωθυπουργός επέμεινε ότι προϋπόθεση για την περαιτέρω ειρηνευτική διαδικασία πρέπει να είναι η κατάπαυση του πυρός.
«Το πρώτο βήμα θα πρέπει πάντοτε να είναι η επικέντρωση στην επίτευξη εκεχειρίας», υπογράμμισε.
Η διάκριση μεταξύ εκεχειρίας και τελικής ειρηνευτικής συμφωνίας είναι ουσιαστική.
Η πρώτη αφορά τον τερματισμό ή την αναστολή των εχθροπραξιών. Η δεύτερη προϋποθέτει πολύ ευρύτερες διαπραγματεύσεις για ζητήματα ασφάλειας, εγγυήσεων, εδαφικών διαφορών και μελλοντικών σχέσεων μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τοποθέτησε την εκεχειρία στην αρχή αυτής της διαδικασίας, χωρίς να παρουσιάσει μια συμφωνία ειρήνης ως άμεσο ή εξασφαλισμένο αποτέλεσμα.
Το ενδιαφέρον μεταφέρεται πλέον στη μορφή που θα μπορούσε να λάβει η ευρωπαϊκή συμμετοχή και στις προϋποθέσεις υπό τις οποίες οι εμπλεκόμενες πλευρές θα αποδέχονταν μια κατάπαυση του πυρός.
Παγκόσμια ανακωχή για τα εμπορικά πλοία: Η ελληνική πρωτοβουλία
Η δεύτερη παρέμβαση του πρωθυπουργού είχε ιδιαίτερο ελληνικό ενδιαφέρον.
Ως ηγέτης μιας χώρας με ισχυρή ναυτιλιακή παρουσία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε ευθέως τον πόλεμο και τις περιφερειακές συγκρούσεις με την ασφάλεια της εμπορικής ναυσιπλοΐας.
«Ως ηγέτης μιας ναυτικής χώρας, με ανησυχεί ιδιαίτερα αυτό που συμβαίνει στη Μαύρη Θάλασσα», δήλωσε.
Στη συνέχεια αναφέρθηκε σε πρόταση που, όπως είπε, έχει ήδη διατυπώσει στο Συμβούλιο Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
«Έχω επίσης απευθύνει έκκληση στο Συμβούλιο Ασφαλείας για μια παγκόσμια ανακωχή, μια παγκόσμια κατάπαυση του πυρός όσον αφορά τις επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων», σημείωσε.
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία έχει διαφορετικό αντικείμενο από μια γενική εκεχειρία στην Ουκρανία.
Αφορά την προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας από επιθέσεις, ανεξαρτήτως της γεωγραφικής περιοχής όπου εκδηλώνονται συγκρούσεις.
Για την Ελλάδα, το ζήτημα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω του μεγέθους και της διεθνούς δραστηριότητας της ελληνόκτητης ναυτιλίας.
Οι κίνδυνοι για τα εμπορικά πλοία δεν περιορίζονται στις άμεσες απώλειες ή στις ζημιές των φορτίων. Επηρεάζουν το κόστος ασφάλισης, τις θαλάσσιες διαδρομές, τους χρόνους μεταφοράς και τελικά τη λειτουργία του διεθνούς εμπορίου.
Η ελληνική πρόταση επιχειρεί να αναδείξει την ασφάλεια των εμπορικών πλοίων ως αυτοτελή προτεραιότητα της διεθνούς διπλωματίας, ακόμη και πριν επιλυθούν οι ευρύτερες πολεμικές συγκρούσεις.
Μαύρη Θάλασσα και Μέση Ανατολή: Δύο κρίσεις, κοινές οικονομικές συνέπειες
Ο πρωθυπουργός δεν περιορίστηκε στην Ουκρανία.
Αναφέρθηκε και στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, επισημαίνοντας ότι οι οικονομικές επιπτώσεις της επηρεάζουν την ευρωπαϊκή ανθεκτικότητα.
«Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι υπάρχει και μια άλλη σύγκρουση, στη Μέση Ανατολή, η οποία έχει προκαλέσει σημαντική οικονομική αβεβαιότητα», ανέφερε.
Η σύνδεση των δύο γεωπολιτικών μετώπων γίνεται μέσα από τις διεθνείς μεταφορές, την ενέργεια και την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Στη Μαύρη Θάλασσα, η συνέχιση του πολέμου διατηρεί κινδύνους για τις εμπορικές δραστηριότητες και τις θαλάσσιες μεταφορές.
Στη Μέση Ανατολή, η περιφερειακή αστάθεια δημιουργεί αβεβαιότητα γύρω από τις ενεργειακές ροές και τις κρίσιμες εμπορικές οδούς.
Η Αθήνα επιχειρεί έτσι να συνδέσει την εξωτερική πολιτική με ένα θέμα που επηρεάζει άμεσα τις ευρωπαϊκές οικονομίες: τη δυνατότητα ασφαλούς μεταφοράς αγαθών και ενέργειας.
Ενέργεια: «Να μειώσουμε τις εξαρτήσεις που υπονομεύουν την ασφάλειά μας»
Στο οικονομικό σκέλος της παρέμβασής του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε το ζήτημα της ενεργειακής αυτονομίας της Ευρώπης.
«Πιστεύω ότι οι ευρωπαϊκές χώρες συμμερίζονται την κοινή ανησυχία για το πώς θα καταφέρουμε να μειώσουμε το ενεργειακό κόστος», σημείωσε.
Ο πρωθυπουργός συνέδεσε την ανάγκη αυτή με την ανάπτυξη ευρωπαϊκών παραγωγικών και τεχνολογικών δυνατοτήτων.
«Πώς θα αναπτύξουμε τις δικές μας δυνατότητες, περιορίζοντας τις εξαρτήσεις που υπονομεύουν όχι μόνο την ανταγωνιστικότητά μας, αλλά και τη μελλοντική μας ασφάλεια», ανέφερε.
Η αναφορά αυτή αποτυπώνει μια κεντρική πρόκληση για την ευρωπαϊκή οικονομία: η ενεργειακή εξάρτηση μπορεί να μετατραπεί σε στρατηγική ευπάθεια όταν οι διεθνείς σχέσεις επιδεινώνονται.
Η ανάπτυξη καθαρής ενέργειας εντός της Ευρώπης, η διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού και η ενίσχυση των υποδομών αποτελούν μέρος αυτής της συζήτησης.
Για την Ελλάδα, το θέμα συνδέεται με τις επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις και τον ρόλο της χώρας στους περιφερειακούς ενεργειακούς διαδρόμους.
Από τις πρώτες ύλες έως την τεχνητή νοημοσύνη: Η νέα ευρωπαϊκή ασφάλεια
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο πρωθυπουργός συμπεριέλαβε στην ίδια συζήτηση την ενέργεια, τις κρίσιμες πρώτες ύλες, το διάστημα και την τεχνητή νοημοσύνη.
«Όλες αυτές είναι δυνατότητες που η Ευρώπη πρέπει να αναπτύξει εντός της ευρωπαϊκής ηπείρου», υπογράμμισε.
Η αναφορά δείχνει ότι η συζήτηση για την ασφάλεια δεν εξαντλείται πλέον στη στρατιωτική ισχύ.
Η πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες, η ανάπτυξη τεχνολογικών υποδομών και η δυνατότητα παραγωγής προηγμένων συστημάτων αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία.
Η τεχνητή νοημοσύνη βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της μετάβασης.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στις δυνατότητες της τεχνολογίας, αλλά και στους κινδύνους που συνεπάγεται η ανεξέλεγκτη ανάπτυξή της.
«Οι ευκαιρίες που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη είναι σημαντικές, εξίσου σημαντικές όμως είναι και οι προκλήσεις και οι απειλές», δήλωσε.
Με αυτόν τον τρόπο, συνέδεσε την τεχνολογική πρόοδο με την ανάγκη ευρωπαϊκής πολιτικής και θεσμικής προετοιμασίας.
Το πολιτικό αποτύπωμα της παρέμβασης στο Δουβλίνο
Η τοποθέτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Δουβλίνο περιλάμβανε τρεις αλληλένδετες προτεραιότητες: ευρωπαϊκή συμμετοχή στις ειρηνευτικές συνομιλίες, προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας και ενίσχυση της οικονομικής και τεχνολογικής αυτονομίας.
Το κοινό στοιχείο είναι η επιδίωξη να αντιμετωπιστούν οι γεωπολιτικές κρίσεις όχι ως μεμονωμένα γεγονότα, αλλά ως εξελίξεις που επηρεάζουν συνολικά την ευρωπαϊκή ασφάλεια και οικονομία.
Για την Αθήνα, η σύνδεση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία.
Η Ελλάδα είναι ταυτόχρονα κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χώρα με ισχυρό ναυτιλιακό αποτύπωμα και οικονομία που επηρεάζεται από τις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις.
Η παρέμβαση Μητσοτάκη επιχειρεί να μεταφέρει αυτές τις προτεραιότητες στο ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το επόμενο ερώτημα είναι κατά πόσον οι προτάσεις θα αποκτήσουν συγκεκριμένη διπλωματική συνέχεια.
Η πολιτική θέση που διατυπώθηκε από το Δουβλίνο είναι σαφής: η Ευρώπη ζητά ρόλο στις αποφάσεις για την ασφάλειά της, ενώ η Ελλάδα θέτει την προστασία της διεθνούς ναυσιπλοΐας στην ατζέντα των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων.
Πηγή: pagenews.gr