Σε σκληρό παζάρι εξελίσσεται η Σύνοδος Κορυφής Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένου Βασιλείου, με τον Βρετανό πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ να επιχειρεί μια σημαντική επαναπροσέγγιση με τις Βρυξέλλες, έξι χρόνια μετά την ολοκλήρωση του Brexit.
Παρά την προκαταρκτική σύγκλιση σε τρεις βασικούς τομείς, οι δύο πλευρές δεν κατάφεραν να εξασφαλίσουν την άμεση υπογραφή των συμφωνιών, καθώς παραμένει ανοιχτή η διαφωνία για το ύψος των διδάκτρων που θα καταβάλλουν οι Ευρωπαίοι φοιτητές στα βρετανικά πανεπιστήμια.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μετέδωσε το Sky News το πρωί της Παρασκευής, οι συμφωνίες για την κινητικότητα των νέων, το εμπόριο αγροδιατροφικών προϊόντων και τη σύνδεση των αγορών εκπομπών άνθρακα δεν πρόκειται να τεθούν σε ισχύ πριν επιλυθεί το ζήτημα των διδάκτρων.
Οι δύο πλευρές έχουν δώσει περιθώριο έξι μηνών για την επίτευξη συμπληρωματικής συμφωνίας.
Την ίδια στιγμή, η Βρετανία διεκδικεί πρόσβαση στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα βιομηχανικής ενίσχυσης «Made in Europe», ενώ οι Βρυξέλλες ζητούν ευθυγράμμιση με τους κανόνες της ενιαίας αγοράς και οικονομικές δεσμεύσεις.
Συμφωνία για 100.000 νέους – Επιστρέφει η κινητικότητα μετά το Brexit
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της διαπραγμάτευσης αφορά τη δημιουργία νέου προγράμματος κινητικότητας νέων μεταξύ Βρετανίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με την προκαταρκτική συμφωνία, έως 100.000 νέοι πολίτες της ΕΕ ετησίως, ηλικίας έως 31 ετών, θα μπορούν να μεταβαίνουν στο Ηνωμένο Βασίλειο για εργασία, σπουδές ή διαμονή.
Αντίστοιχες δυνατότητες προβλέπονται για νέους Βρετανούς που επιθυμούν να εγκατασταθούν προσωρινά σε κράτη-μέλη της ΕΕ.
Το πρόγραμμα θα επιτρέπει παραμονή έως τρία χρόνια.
Ωστόσο, δεν πρόκειται για πλήρη αποκατάσταση της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων που ίσχυε πριν από το Brexit.
Η νέα ρύθμιση θα έχει ηλικιακούς περιορισμούς, συγκεκριμένες προϋποθέσεις και ετήσιο ανώτατο όριο συμμετοχών.
Επιπλέον, η εφαρμογή του προγράμματος ενδέχεται να καθυστερήσει έως το 2030, καθώς απαιτούνται περαιτέρω νομικές και διοικητικές διαδικασίες.
Για χιλιάδες νέους, πάντως, η συμφωνία θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες δυνατότητες εργασίας, εκπαίδευσης και επαγγελματικής εμπειρίας εκατέρωθεν της Μάγχης.
Το μεγάλο αγκάθι: Πόσα θα πληρώνουν οι Ευρωπαίοι φοιτητές;
Το ζήτημα των πανεπιστημιακών διδάκτρων εξελίχθηκε στο μεγαλύτερο εμπόδιο της Συνόδου.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ζητούσε οι φοιτητές από κράτη-μέλη να αντιμετωπίζονται στα βρετανικά πανεπιστήμια με όρους αντίστοιχους εκείνων που ισχύουν για τους εγχώριους φοιτητές.
Η βρετανική πλευρά αντιστάθηκε, καθώς τα δίδακτρα για διεθνείς φοιτητές αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για τα πανεπιστήμια.
Στις διαπραγματεύσεις προέκυψε συμβιβαστική προσέγγιση: οι Ευρωπαίοι φοιτητές θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν σημαντικές εκπτώσεις στα διεθνή δίδακτρα, χωρίς απαραίτητα να εξισωθούν πλήρως με τους Βρετανούς.
Ωστόσο, οι τελικοί όροι δεν έχουν συμφωνηθεί.
Οι δύο πλευρές αποφάσισαν να συνεχίσουν τις συνομιλίες για τους επόμενους έξι μήνες.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η ΕΕ έχει συνδέσει την εφαρμογή των τριών βασικών συμφωνιών με την επίλυση του ζητήματος.
Έτσι, η διαφωνία για τα πανεπιστήμια επηρεάζει πολύ ευρύτερους τομείς της οικονομικής συνεργασίας.
Τρόφιμα χωρίς τη γραφειοκρατία του Brexit – Τι αλλάζει για τις επιχειρήσεις
Η δεύτερη σημαντική συμφωνία αφορά το εμπόριο τροφίμων, αγροτικών προϊόντων, φυτών και προϊόντων ζωικής προέλευσης.
Μετά το Brexit, οι βρετανικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν πρόσθετους υγειονομικούς ελέγχους, πιστοποιητικά και διοικητικές διαδικασίες κατά τις εξαγωγές προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι περιορισμοί αυτοί έχουν αυξήσει το κόστος και προκαλούν καθυστερήσεις στη διακίνηση προϊόντων.
Η νέα συμφωνία επιδιώκει να περιορίσει σημαντικά τη γραφειοκρατία.
Αυτό θα μπορούσε να διευκολύνει τις μεταφορές κρέατος, τυριών, κρασιών, λουλουδιών και άλλων αγροδιατροφικών προϊόντων.
Για να εξασφαλίσει, όμως, αυτή την πρόσβαση, το Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει να ευθυγραμμιστεί με τους σχετικούς ευρωπαϊκούς κανόνες.
Εδώ προκύπτει μια νέα πολιτική διαφωνία.
Η βρετανική κυβέρνηση επιδίωξε μεγαλύτερη δυνατότητα συμμετοχής στη διαμόρφωση των κανόνων που θα εφαρμόζει.
Ωστόσο, το Λονδίνο δεν θα αποκτήσει δικαίωμα ψήφου στην ευρωπαϊκή νομοθετική διαδικασία.
Θα προβλέπεται διαβούλευση σε κρίσιμα στάδια, αλλά η τελική αρμοδιότητα θα παραμένει στους θεσμούς της ΕΕ.
Η εφαρμογή της συμφωνίας για τα τρόφιμα δεν αναμένεται πριν από το 2028.
Συμφωνία για τους ρύπους – Στο επίκεντρο χάλυβας, τσιμέντο και ηλεκτρική ενέργεια
Το τρίτο βασικό πεδίο συνεργασίας αφορά τη σύνδεση του βρετανικού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών με το αντίστοιχο ευρωπαϊκό.
Η συμφωνία θα μπορούσε να μειώσει το κόστος για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται και στις δύο αγορές.
Ιδιαίτερη σημασία έχει για ενεργοβόρους βιομηχανικούς κλάδους, όπως η παραγωγή χάλυβα, τσιμέντου και ηλεκτρικής ενέργειας.
Η σύνδεση των δύο συστημάτων θα μπορούσε να περιορίσει την επιβάρυνση που προκύπτει από τους μηχανισμούς συνοριακής προσαρμογής άνθρακα.
Παράλληλα, θα απαιτήσει μεγαλύτερη ευθυγράμμιση των βρετανικών κανόνων με την ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Για τη βρετανική κυβέρνηση, η συμφωνία αποτελεί μέρος της προσπάθειας μείωσης του κόστους για τη βιομηχανία και ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας.
Για τις Βρυξέλλες, η σύνδεση προϋποθέτει ότι οι δύο πλευρές θα εφαρμόζουν συμβατά πρότυπα περιβαλλοντικής πολιτικής.
«Made in Europe»: Το μεγάλο βρετανικό αίτημα και οι αντιρρήσεις της Γαλλίας
Πίσω από τις τρεις συμφωνίες βρίσκεται ένα ακόμη σημαντικό διαπραγματευτικό ζήτημα.
Το Λονδίνο επιδιώκει να ενταχθούν οι βρετανικές επιχειρήσεις στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα «Made in Europe», το οποίο σχεδιάζεται για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Το πρόγραμμα προβλέπει ευνοϊκή μεταχείριση ευρωπαϊκών προϊόντων και επιχειρήσεων σε ορισμένες δημόσιες χρηματοδοτήσεις και προμήθειες.
Αφορά στρατηγικούς τομείς, όπως τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και οι τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών.
Η Βρετανία επιθυμεί να αποφύγει τον αποκλεισμό των επιχειρήσεών της από σημαντικά ευρωπαϊκά βιομηχανικά προγράμματα.
Ωστόσο, η σχετική ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Η Γαλλία και ορισμένοι ευρωπαϊκοί θεσμοί εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στην παραχώρηση πλήρους πρόσβασης σε επιχειρήσεις χώρας που δεν είναι μέλος της ΕΕ.
Υπάρχει επίσης διαφωνία για την εμπορική πολιτική έναντι της Κίνας.
Οι Βρυξέλλες ζητούν από το Λονδίνο να διασφαλίσει ότι η βρετανική αγορά δεν θα χρησιμοποιείται ως εναλλακτική πύλη εισόδου για κινεζικά προϊόντα που αντιμετωπίζουν ευρωπαϊκούς δασμούς.
Η βρετανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει τέτοιους κινδύνους χωρίς να υιοθετήσει αυτομάτως το σύνολο των ευρωπαϊκών εμπορικών μέτρων.
Η ενιαία αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και ο λογαριασμός που ζητά η ΕΕ
Ένα ακόμη σημαντικό θέμα αφορά την πιθανή επιστροφή της Βρετανίας στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το Λονδίνο θεωρεί ότι η στενότερη ενεργειακή συνεργασία θα μπορούσε να περιορίσει το κόστος και να διευκολύνει την ανάπτυξη νέων ηλεκτρικών διασυνδέσεων.
Την προοπτική αυτή στηρίζουν ιδιαίτερα πέντε ευρωπαϊκές χώρες: η Γερμανία, το Βέλγιο, η Ολλανδία, η Δανία και το Λουξεμβούργο.
Οι κυβερνήσεις τους εκτιμούν ότι η συμμετοχή της Βρετανίας είναι σημαντική για την αξιοποίηση της παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας στη Βόρεια Θάλασσα.
Ωστόσο, οι Βρυξέλλες ζητούν οικονομικό αντάλλαγμα.
Η βρετανική κυβέρνηση θα πρέπει να εξετάσει συνεισφορά στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ειδικότερα σε μηχανισμούς που στηρίζουν την περιφερειακή ανάπτυξη και τη συνοχή.
Για τον Μπέρναμ, μια τέτοια δέσμευση θα μπορούσε να προκαλέσει αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας.
Οι διαπραγματεύσεις για την ηλεκτρική ενέργεια αναμένεται να συνεχιστούν, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας μέσα στο 2027.
Μπέρναμ: «Η Βρετανία και η Ευρώπη είναι ισχυρότερες μαζί»
Ο Βρετανός πρωθυπουργός προσήλθε στη Σύνοδο παρουσιάζοντας την επαναπροσέγγιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση ως οικονομική και στρατηγική αναγκαιότητα.
Σε δήλωσή του πριν από τις συνομιλίες υπογράμμισε:
«Το κριτήριο για αυτή τη Σύνοδο είναι απλό: κάνει καλύτερη τη ζωή των ανθρώπων στη Βρετανία; Αυτό είναι που θα επιδιώξω σήμερα στις Βρυξέλλες — να μειώσουμε το κόστος, να συγκρατήσουμε τις τιμές στα σούπερ μάρκετ και να δημιουργήσουμε ευκαιρίες για τους νέους».
Στη συνέχεια πρόσθεσε:
«Η Βρετανία και η Ευρώπη μοιράζονται αξίες, συμφέροντα και μια κοινή γεωγραφική γειτονιά. Σε έναν πιο επικίνδυνο κόσμο, είμαστε ισχυρότεροι μαζί».
Ο Μπέρναμ ανέλαβε την πρωθυπουργία μετά την αποχώρηση του Κιρ Στάρμερ και επιχειρεί να επιταχύνει την αναθεώρηση ορισμένων πρακτικών συνεπειών του Brexit.
Παράλληλα, βρίσκεται αντιμέτωπος με την πίεση των Συντηρητικών και του Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ.
Οι επικριτές της κυβέρνησης υποστηρίζουν ότι η σταδιακή ευθυγράμμιση με τους ευρωπαϊκούς κανόνες περιορίζει την ανεξαρτησία που επιδίωξε το Ηνωμένο Βασίλειο με το Brexit.
Η κυβέρνηση αντιτείνει ότι οι συμφωνίες μπορούν να μειώσουν το κόστος για επιχειρήσεις και καταναλωτές.
Φον ντερ Λάιεν: Εμπόριο, ενέργεια, Ουκρανία και άμυνα στην κοινή ατζέντα
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η συνεργασία με το Ηνωμένο Βασίλειο δεν περιορίζεται στην οικονομία.
Πριν από τη Σύνοδο δήλωσε:
«Η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν τόσα πολλά να πετύχουν μαζί. Να διευκολύνουμε το εμπόριο αγροδιατροφικών προϊόντων, να εμβαθύνουμε τη συνεργασία στην ενέργεια και το κλίμα, να φέρουμε τους ανθρώπους μας πιο κοντά, να βοηθήσουμε την Ουκρανία να επικρατήσει, να ενισχύσουμε την ασφάλεια και την άμυνά μας και να αντιμετωπίσουμε την παράτυπη μετανάστευση».
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα τόνισε επίσης ότι η ασφάλεια και η ευημερία των δύο πλευρών είναι στενά συνδεδεμένες.
Η ευρωπαϊκή πλευρά θεωρεί ότι η στενότερη συνεργασία με το Λονδίνο αποκτά ιδιαίτερη σημασία εξαιτίας των διεθνών εξελίξεων.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή και η ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας δημιουργούν νέα πεδία συνεργασίας.
Η Βρετανία παραμένει σημαντική στρατιωτική δύναμη, πυρηνική χώρα και μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Ο Φάρατζ ετοιμάζει αντεπίθεση στις Βρυξέλλες
Η Σύνοδος προκαλεί έντονη πολιτική αντιπαράθεση και στο εσωτερικό της Βρετανίας.
Ο επικεφαλής του Reform UK, Νάιτζελ Φάρατζ, έχει προγραμματίσει συνέντευξη Τύπου στις Βρυξέλλες, με στόχο να ασκήσει κριτική στις συμφωνίες που προωθεί η κυβέρνηση.
Το Reform UK θεωρεί ότι η προσέγγιση με τις Βρυξέλλες μπορεί να οδηγήσει σε σταδιακή επιστροφή ευρωπαϊκών κανόνων χωρίς αντίστοιχη συμμετοχή της Βρετανίας στις αποφάσεις.
Από την πλευρά της, η κυβέρνηση Μπέρναμ επιμένει ότι η χώρα δεν επιστρέφει αυτομάτως στην ενιαία αγορά ή στην τελωνειακή ένωση.
Οι νέες συμφωνίες αφορούν συγκεκριμένους τομείς και δεν συνιστούν επανένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η πολιτική διαμάχη, ωστόσο, δείχνει ότι το Brexit παραμένει κεντρικό ζήτημα της βρετανικής δημόσιας συζήτησης.
Τι ακολουθεί μετά τη Σύνοδο – Οι έξι μήνες που θα κρίνουν τις συμφωνίες
Το επόμενο κρίσιμο βήμα αφορά τη διευθέτηση των διδάκτρων για τους Ευρωπαίους φοιτητές.
Οι δύο πλευρές έχουν θέσει χρονικό ορίζοντα έξι μηνών για να καταλήξουν σε συμπληρωματική συμφωνία.
Παράλληλα, θα συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις για την πρόσβαση των βρετανικών επιχειρήσεων στο «Made in Europe» και τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Η Σύνοδος των Βρυξελλών αποτυπώνει την προσπάθεια επαναπροσδιορισμού των σχέσεων ΕΕ–Βρετανίας μετά το Brexit.
Οι δύο πλευρές επιδιώκουν στενότερη οικονομική και στρατηγική συνεργασία, αλλά εξακολουθούν να διαφωνούν για το τίμημα της πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά και τον βαθμό συμμόρφωσης με τους κανόνες της.
Το αποτέλεσμα δεν θα κριθεί μόνο από τις πολιτικές δηλώσεις των ηγετών.
Θα εξαρτηθεί από το εάν οι προκαταρκτικές συμφωνίες μετατραπούν σε δεσμευτικά κείμενα και εφαρμοστούν στην πράξη.
Το Brexit δεν ανατρέπεται, αλλά οι όροι της μετα-Brexit σχέσης επαναδιαπραγματεύονται. Και η διαφωνία για τα δίδακτρα δείχνει πόσο δύσκολη παραμένει αυτή η διαδικασία.
Πηγή: pagenews.gr
