Διεθνή

Brexit: Ο Μπέρναμ παραδέχεται την αποτυχία και ανοίγει ξανά την πόρτα της ΕΕ – Συμφωνία 17 δισ. λιρών

Brexit: Ο Μπέρναμ παραδέχεται την αποτυχία και ανοίγει ξανά την πόρτα της ΕΕ – Συμφωνία 17 δισ. λιρών

Πηγή Φωτογραφίας: Μπέρναμ – Φον ντερ Λάιεν Credit: Stefan Rousseau / AFP / Getty Images, όπως αναφέρεται στην Irish Times.

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του pagenews.gr
στο Google Discover
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ ετοιμάζει νέα συμφωνία με τις Βρυξέλλες, αναγνωρίζοντας ότι η αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση κόστισε στη χώρα περισσότερα από όσα της απέφερε. Στο τραπέζι τρόφιμα, εμπόριο, εκπομπές ρύπων και κινητικότητα νέων, ενώ μια ειδική ρήτρα επιχειρεί να θωρακίσει τη συμφωνία απέναντι σε πιθανή πολιτική ανατροπή στο Λονδίνο.

«Το Brexit που μας δόθηκε δεν λειτούργησε. Χάσαμε περισσότερα από όσα κερδίσαμε».

Με αυτή την ευθεία παραδοχή, ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ επιχειρεί να αλλάξει τη συζήτηση για το Brexit, δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα που οδήγησε το Ηνωμένο Βασίλειο εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σε ομιλία που αναμένεται να πραγματοποιήσει τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου, στο επίσημο δείπνο του λόρδου δημάρχου στο Σίτι του Λονδίνου, ο Μπέρναμ θα υποστηρίξει ότι η Βρετανία εγκλωβίστηκε σε μια αχρείαστα σκληρή εκδοχή του Brexit, η οποία δημιούργησε εμπόδια για τις επιχειρήσεις, περιόρισε τις οικονομικές δυνατότητες της χώρας και δεν εκπλήρωσε τις υποσχέσεις των πρωταγωνιστών της αποχώρησης.

Η παρέμβασή του έρχεται λίγες ημέρες πριν από τη συνάντησή του με Ευρωπαίους ηγέτες, όπου η βρετανική κυβέρνηση επιδιώκει να εξασφαλίσει συμφωνίες που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, θα μπορούσαν να ενισχύσουν το ΑΕΠ κατά 0,4%, δηλαδή περίπου 17 δισ. λίρες.

Πρόκειται για μια σημαντική πολιτική μετατόπιση: η Ντάουνινγκ Στριτ δεν περιορίζεται πλέον στην αναζήτηση τεχνικών βελτιώσεων της υφιστάμενης σχέσης με την ΕΕ, αλλά επιχειρεί να διατυπώσει ανοιχτά ότι το μοντέλο του Brexit που εφαρμόστηκε δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

«Ο αυτοκράτορας είναι γυμνός» – Η επίθεση Μπέρναμ στην κληρονομιά Τζόνσον

Ο Μπέρναμ επιλέγει μια ιδιαίτερα αιχμηρή πολιτική αναφορά για να περιγράψει την κατάσταση.

«Είναι σαν τα Καινούργια Ρούχα του Αυτοκράτορα, όπου κανείς δεν είναι διατεθειμένος να πει την προφανή αλήθεια. Εγώ, όμως, λέω τα πράγματα όπως τα βλέπω. Και, για να είμαι ειλικρινής, ο αυτοκράτορας δεν φοράει τίποτα», αναμένεται να δηλώσει.

Η αναφορά παραπέμπει ευθέως στο πολιτικό αφήγημα του Μπόρις Τζόνσον και στην υπόσχεση ότι η αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση θα επέτρεπε στο Ηνωμένο Βασίλειο να ανακτήσει τον πλήρη έλεγχο των αποφάσεών του.

Ο Μπέρναμ υποστηρίζει ότι η υπόσχεση αυτή δεν υλοποιήθηκε με τον τρόπο που είχε παρουσιαστεί στους πολίτες.

Αντίθετα, η χώρα βρέθηκε αντιμέτωπη με νέες εμπορικές δυσκολίες, διοικητικό κόστος και περιορισμούς στη σχέση της με τη μεγαλύτερη γειτονική αγορά της.

«Το Brexit που μας δόθηκε δεν λειτούργησε. Χάσαμε περισσότερα από όσα κερδίσαμε», θα τονίσει.

Η φράση έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς ο πρωθυπουργός δεν αποδίδει απλώς τα προβλήματα σε επιμέρους αστοχίες εφαρμογής.

Αμφισβητεί συνολικά την οικονομική αποτελεσματικότητα της συμφωνίας που διαμόρφωσε τη μετα-Brexit σχέση της Βρετανίας με την Ευρώπη.

Το οικονομικό στοίχημα των 17 δισ. λιρών

Η νέα προσέγγιση του Λονδίνου συνοδεύεται από συγκεκριμένο οικονομικό στόχο.

Η βρετανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι συμφωνίες που επιδιώκει με την ΕΕ θα μπορούσαν να αυξήσουν το ΑΕΠ κατά 0,4%, ποσό που αντιστοιχεί περίπου σε 17 δισ. λίρες, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάζει.

Το πακέτο περιλαμβάνει τρεις βασικούς τομείς συνεργασίας.

Πρώτον, τρόφιμα και αγροτικά προϊόντα. Η κυβέρνηση επιδιώκει να μειώσει τα εμπόδια που δημιουργήθηκαν στο εμπόριο με την ΕΕ μετά το Brexit, ιδιαίτερα στους υγειονομικούς και φυτοϋγειονομικούς ελέγχους.

Οι βρετανικές επιχειρήσεις τροφίμων και οι αγρότες έχουν αντιμετωπίσει αυξημένες απαιτήσεις πιστοποίησης και διαδικασίες στα σύνορα, γεγονός που επιβαρύνει ιδιαίτερα τις μικρότερες επιχειρήσεις.

Δεύτερον, το σύστημα εμπορίας εκπομπών ρύπων. Η στενότερη συνεργασία θα μπορούσε να περιορίσει το διοικητικό και οικονομικό κόστος που δημιουργείται από διαφορετικά καθεστώτα τιμολόγησης του άνθρακα.

Τρίτον, η κινητικότητα των νέων. Ένα νέο πρόγραμμα θα μπορούσε να διευκολύνει νέους Βρετανούς και Ευρωπαίους να εργάζονται, να σπουδάζουν ή να διαμένουν προσωρινά στις αντίστοιχες χώρες, υπό όρους που θα συμφωνηθούν.

Οι παρεμβάσεις αυτές δεν ισοδυναμούν με επιστροφή στην ενιαία αγορά ή στην τελωνειακή ένωση.

Συνιστούν, όμως, προσπάθεια αποκατάστασης μέρους της οικονομικής συνεργασίας που περιορίστηκε μετά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου.

Οι τρεις όροι του Μπέρναμ για τη νέα συμφωνία

Ο Βρετανός πρωθυπουργός αναμένεται να θέσει τρεις προϋποθέσεις για την υπογραφή της νέας συμφωνίας.

Η πρώτη είναι να παραμείνει συμβατή με το εκλογικό πρόγραμμα των Εργατικών και τις κόκκινες γραμμές της κυβέρνησης.

Η δεύτερη είναι να βελτιώνει ουσιαστικά τη συμφωνία του Brexit και να προσεγγίζει περισσότερο εκείνο που, κατά την εκτίμησή του, πίστευαν οι πολίτες ότι ψήφιζαν το 2016.

Η τρίτη είναι να περνά το λεγόμενο «τεστ του Makerfield».

Πρόκειται για ένα πολιτικό κριτήριο που συνδέει την επιτυχία μιας συμφωνίας με απτά αποτελέσματα στην καθημερινή ζωή των πολιτών.

Ο Μπέρναμ θέλει να αποδείξει ότι η στενότερη σχέση με τις Βρυξέλλες δεν αποτελεί μια αφηρημένη διπλωματική επιδίωξη, αλλά μπορεί να μεταφραστεί σε λιγότερη γραφειοκρατία, περισσότερες οικονομικές ευκαιρίες και ευκολότερη πρόσβαση σε αγορές.

«Αυτή είναι μια συμφωνία αμοιβαίου οφέλους», αναμένεται να δηλώσει.

Και θα προσθέσει:

«Αποτυπώνει τη νέα μας προσέγγιση. Όχι αντιπαραθετική. Δεν καίμε πλέον γέφυρες, αλλά είμαστε εποικοδομητικοί και θετικοί, δείχνοντας ότι μπορούμε να συνεργαστούμε για να αντιμετωπίσουμε κοινές προκλήσεις».

Η μεγάλη παραχώρηση: Λόγο στους ευρωπαϊκούς κανόνες, αλλά χωρίς ψήφο

Ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία της διαπραγμάτευσης αφορά τη δυνατότητα της Βρετανίας να επηρεάζει τους ευρωπαϊκούς κανόνες με τους οποίους ενδέχεται να ευθυγραμμιστεί.

Ο υπουργός αρμόδιος για τις σχέσεις με την ΕΕ, Χάμις Φάλκονερ, δήλωσε στο BBC την Κυριακή ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε να αποκτήσει «φωνή στην αίθουσα» κατά τη διαμόρφωση των σχετικών πολιτικών.

Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι αυτό δεν συνεπάγεται δικαίωμα ψήφου για τις ευρωπαϊκές πολιτικές τροφίμων.

Η διάκριση είναι κρίσιμη.

Η Βρετανία επιδιώκει να μειώσει τα εμπορικά εμπόδια μέσω μεγαλύτερης κανονιστικής σύγκλισης, αλλά ως χώρα εκτός ΕΕ δεν διαθέτει τα ίδια θεσμικά δικαιώματα με τα κράτη-μέλη.

Αυτό δημιουργεί ένα διαρκές πολιτικό δίλημμα.

Η στενότερη ευθυγράμμιση μπορεί να διευκολύνει τις επιχειρήσεις, αλλά ενδέχεται να απαιτεί την αποδοχή κανόνων στη διαμόρφωση των οποίων το Λονδίνο δεν θα συμμετέχει με πλήρη δικαιώματα.

Πρόκειται για ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παράδοξα του Brexit: η προσπάθεια ανάκτησης εθνικής αυτονομίας συνοδεύτηκε από απώλεια θεσμικής επιρροής στη διαμόρφωση κανόνων που εξακολουθούν να επηρεάζουν τη βρετανική οικονομία.

Η «ρήτρα Φάρατζ»: Οι Βρυξέλλες φοβούνται την επόμενη βρετανική κυβέρνηση

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν ανησυχεί μόνο για τους όρους της νέας συμφωνίας.

Ανησυχεί και για το ενδεχόμενο μια μελλοντική βρετανική κυβέρνηση να επιχειρήσει να την ανατρέψει.

Σύμφωνα με τον Φάλκονερ, στις συνομιλίες εξετάζεται η δυνατότητα ενσωμάτωσης ειδικής ρήτρας αποχώρησης.

Η διάταξη έχει χαρακτηριστεί ανεπίσημα «ρήτρα Φάρατζ», λόγω του ενδεχομένου μια μελλοντική κυβέρνηση του Reform UK ή των Συντηρητικών να απορρίψει τη στενότερη ευθυγράμμιση με την ΕΕ.

Ο υπουργός παραδέχθηκε ότι οι Βρυξέλλες ανησυχούν για την πιθανότητα ανατροπής της συμφωνίας μετά από μια αλλαγή πολιτικής ηγεσίας στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Η ρήτρα αποσκοπεί στη διαχείριση του οικονομικού και νομικού κόστους μιας τέτοιας εξέλιξης.

Το ζήτημα αποκαλύπτει τη βαθύτερη δυσπιστία που εξακολουθεί να υπάρχει στις ευρωβρετανικές σχέσεις.

Για την ΕΕ, μια νέα συμφωνία πρέπει να προσφέρει προβλεψιμότητα και συνέχεια.

Για το Λονδίνο, όμως, κάθε μηχανισμός που περιορίζει την ευχέρεια μελλοντικών κυβερνήσεων να αλλάζουν πολιτική μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις στο εσωτερικό.

Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα, το Brexit επιστρέφει στην καρδιά της πολιτικής

Η παρέμβαση Μπέρναμ δεν αφορά μόνο την οικονομία.

Αφορά και την προσπάθεια επαναπροσδιορισμού της βρετανικής πολιτικής ταυτότητας μετά το Brexit.

Το δημοψήφισμα του 2016 διαμόρφωσε βαθιές κοινωνικές και πολιτικές διαιρέσεις, ενώ η αποχώρηση από την ΕΕ άλλαξε τη θέση του Ηνωμένου Βασιλείου στο ευρωπαϊκό οικονομικό και θεσμικό σύστημα.

Η σημερινή κυβέρνηση επιχειρεί να αναγνωρίσει τις αρνητικές συνέπειες της αποχώρησης χωρίς να εγκαταλείψει τις βασικές δεσμεύσεις της απέναντι στους ψηφοφόρους.

Η προσέγγιση αυτή διαφέρει τόσο από την πλήρη επιστροφή στην ΕΕ όσο και από τη διατήρηση της μετα-Brexit σχέσης χωρίς ουσιαστικές αλλαγές.

Στην πράξη, το Λονδίνο αναζητεί ένα ενδιάμεσο μοντέλο: περισσότερη οικονομική συνεργασία, περιορισμό των εμπορικών εμποδίων και αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, χωρίς επανένταξη στους βασικούς ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Η επιτυχία αυτής της στρατηγικής θα εξαρτηθεί από το περιεχόμενο της συμφωνίας, τις παραχωρήσεις που θα ζητήσουν οι Βρυξέλλες και την ικανότητα της βρετανικής κυβέρνησης να πείσει ότι τα οφέλη είναι πραγματικά.

Από το «Take Back Control» στο «We Lost More Than We Gained»

Η πολιτική σημασία της νέας παρέμβασης βρίσκεται στην αντιπαράθεση δύο διαφορετικών αφηγημάτων.

Το πρώτο, που κυριάρχησε την περίοδο του δημοψηφίσματος, υποστήριζε ότι η αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση θα επέτρεπε στο Ηνωμένο Βασίλειο να ανακτήσει τον έλεγχο των νόμων, των συνόρων και της οικονομικής του πολιτικής.

Το δεύτερο, το οποίο προβάλλει τώρα ο Μπέρναμ, υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη μορφή αποχώρησης δημιούργησε μεγαλύτερο οικονομικό κόστος από τα οφέλη της.

Η διαφορά δεν είναι μόνο ρητορική.

Συνδέεται με το κατά πόσο μια χώρα μπορεί να διατηρεί ουσιαστική οικονομική αυτονομία όταν εξαρτάται από την πρόσβαση σε μια μεγάλη γειτονική αγορά, χωρίς να συμμετέχει πλήρως στους θεσμούς που καθορίζουν τους κανόνες της.

Για τις βρετανικές επιχειρήσεις, το ζητούμενο είναι η μείωση του κόστους και η διευκόλυνση του εμπορίου.

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, προτεραιότητα είναι η προστασία της ενιαίας αγοράς και η διασφάλιση ότι η Βρετανία δεν θα αποκτήσει επιλεκτικά τα πλεονεκτήματα της συμμετοχής χωρίς αντίστοιχες υποχρεώσεις.

Για τον Μπέρναμ, το πολιτικό στοίχημα είναι να μετατρέψει τη νέα σχέση με την ΕΕ σε απτό οικονομικό αποτέλεσμα.

Η Βρετανία δεν ετοιμάζεται να επιστρέψει στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ετοιμάζεται, όμως, να παραδεχθεί στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο ότι η σχέση που διαμορφώθηκε μετά το Brexit χρειάζεται ουσιαστική αναθεώρηση.

Και αυτή η παραδοχή μπορεί να αποδειχθεί σημαντικότερη από την ίδια τη συμφωνία των 17 δισ. λιρών.

Διότι, δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα, η μεγάλη πολιτική σύγκρουση στο Λονδίνο δεν αφορά πλέον μόνο το γιατί η Βρετανία έφυγε από την Ευρώπη, αλλά και πόσο κοντά πρέπει να επιστρέψει για να ανακτήσει όσα έχασε.

Πηγή: pagenews.gr

Βασίλης Διαμαντάκος
Ο ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ
Βασίλης Διαμαντάκος Δημοσιογράφος Διεθνούς Πολιτικής & Γεωπολιτικής Ανάλυσης
Καλύπτει διεθνείς πολιτικές εξελίξεις, γεωπολιτικές ανακατατάξεις, διπλωματικές σχέσεις και ζητήματα διεθνούς ασφάλειας. Διαθέτει περισσότερα από 20 χρόνια εμπειρίας στο διεθνές πολιτικό και γεωπολιτικό ρεπορτάζ, έχοντας παρακολουθήσει σημαντικά γεγονότα που διαμόρφωσαν το παγκόσμιο πολιτικό σκηνικό. Απόφοιτος του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, με μεταπτυχιακή εξειδίκευση στις Διεθνείς Σχέσεις και τη Γεωπολιτική.

Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο