Διακομματικό «όχι» στα σχέδια προσάρτησης, μονοψήφια στήριξη στη βία και πολιτικό ρίσκο για τον Λευκό Οίκο

Ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται δημόσια αμετακίνητος στην επιδίωξή του να αποκτήσει το μεγαλύτερο νησί του κόσμου, στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών διαμορφώνεται ένα ηχηρό και διακομματικό «όχι». Η Γροιλανδία μπορεί να αποτελεί για τον πρόεδρο στρατηγικό τρόπαιο στην Αρκτική σκακιέρα, όμως για την αμερικανική κοινωνία μοιάζει περισσότερο με μια επικίνδυνη και αχρείαστη περιπέτεια.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της YouGov, μόλις 8% των ενηλίκων στις ΗΠΑ δηλώνει ότι θα υποστήριζε τη χρήση στρατιωτικής βίας για την ανάληψη ελέγχου της Γροιλανδίας. Ακόμη και το «ήπιο» σενάριο, εκείνο της οικονομικής αποζημίωσης των κατοίκων του νησιού ώστε να ψηφίσουν υπέρ της απόσχισης από τη Δανία και της ένταξης στις ΗΠΑ, βρίσκει υποστήριξη μόλις στο 13%.

Με απλά λόγια: ούτε με τανκς ούτε με επιταγές.

Διακομματική δυσφορία σε εποχή πόλωσης

Το πιο ανησυχητικό για τον Λευκό Οίκο δεν είναι μόνο τα χαμηλά ποσοστά, αλλά το γεγονός ότι η αντίδραση είναι διακομματική. Σε μια Αμερική βαθιά διχασμένη, όπου ελάχιστα ζητήματα συγκεντρώνουν κοινή στάση, τα σχέδια Τραμπ για την Αρκτική καταφέρνουν το σπάνιο: ενώνουν Δημοκρατικούς και Ρεπουμπλικανούς στην απόρριψη.

Οι Δημοκρατικοί απορρίπτουν σχεδόν καθολικά κάθε ιδέα εδαφικής προσάρτησης. Όμως και η χαμηλή στήριξη από τους Ρεπουμπλικανούς –ακόμη και από ψηφοφόρους που κατά τα άλλα στηρίζουν τον Τραμπ– δείχνει ότι οι εδαφικές διεκδικήσεις ξεπερνούν τα όρια ανοχής της εκλογικής του βάσης. Το «America First» δεν μεταφράζεται αυτόματα σε «αγοράζουμε ό,τι κινείται στον χάρτη».

Πίεση προς την Ευρώπη, ρήγμα στο εσωτερικό

Παρά το εσωτερικό αυτό ρήγμα, ο Τραμπ κλιμακώνει την πίεση προς την Ευρώπη. Το τελευταίο Σαββατοκύριακο απείλησε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες –Δανία, Νορβηγία, Σουηδία, Γαλλία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ολλανδία και Φινλανδία– με δασμούς 10% σε όλες τις εξαγωγές τους προς τις ΗΠΑ από την 1η Φεβρουαρίου.

Η απειλή συνοδεύτηκε από σαφή κλιμάκωση: ο δασμός θα αυξηθεί στο 25% την 1η Ιουνίου και θα αρθεί μόνο εφόσον επιτευχθεί συμφωνία για την «πλήρη και ολοκληρωτική αγορά της Γροιλανδίας». Ένας ωμός εκβιασμός, που περισσότερο θυμίζει εμπορικό πόλεμο με γεωγραφικό αντάλλαγμα παρά σοβαρή διπλωματία.

Η πολιτική παγίδα του Τραμπ

Το παράδοξο είναι προφανές: ο Τραμπ εμφανίζεται να πιέζει τους Ευρωπαίους, ενώ χάνει το έδαφος στο εσωτερικό. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η αμερικανική κοινή γνώμη δεν βλέπει τη Γροιλανδία ως ζωτικό εθνικό συμφέρον, αλλά ως ρίσκο χωρίς άμεσο όφελος, ικανό να προκαλέσει διεθνή κρίση και οικονομικό κόστος.

Σε πολιτικό επίπεδο, το θέμα απειλεί να εξελιχθεί σε αχίλλειο πτέρνα:

• δεν συσπειρώνει τη βάση,
• δεν κερδίζει το κέντρο,
• και εκνευρίζει συμμάχους σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων.

Γροιλανδία: σύμβολο ισχύος ή σύμπτωμα υπερβολής;

Για τον Τραμπ, η Γροιλανδία λειτουργεί ως σύμβολο ισχύος, πρόσβασης σε πρώτες ύλες, στρατιωτικής παρουσίας και ελέγχου της Αρκτικής. Για τους Αμερικανούς ψηφοφόρους, όμως, μοιάζει περισσότερο με μια προσωπική εμμονή του προέδρου, αποκομμένη από τις καθημερινές τους ανησυχίες.

Το μήνυμα των αριθμών είναι καθαρό και αμείλικτο: η κοινωνία δεν ακολουθεί. Και όσο ο Λευκός Οίκος επιμένει σε απειλές και δασμούς, τόσο ενισχύεται η εικόνα ενός προέδρου απρόβλεπτου προς τα έξω και απομονωμένου προς τα μέσα.

Η Γροιλανδία, τελικά, μπορεί να αποδειχθεί όχι γεωστρατηγικό έπαθλο, αλλά πολιτικό μπούμερανγκ.