Ο Τραμπ ψάχνει αντίπαλο: Από τη Γροιλανδία στη σύγκρουση με τον Καναδά

Διεθνής Πολιτική

Η αποχώρηση του Ντόναλντ Τραμπ από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός άφησε πίσω της περισσότερο θόρυβο παρά ουσία. Παρά την αρχική επιθετική ρητορική για τη Γροιλανδία, ο Αμερικανός πρόεδρος αναγκάστηκε σε μια σιωπηρή αποκλιμάκωση, εγκαταλείποντας απειλές και διεκδικήσεις χωρίς να αποσπάσει κάποιο σαφές, δεσμευτικό αντάλλαγμα. Το αποτέλεσμα ήταν μια τακτική υποχώρηση που δεν μεταφράστηκε σε γεωπολιτικό κέρδος.

Υπό την πίεση συμμάχων του ΝΑΤΟ και ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, το ζήτημα της Γροιλανδίας «έκλεισε» άτυπα, αφήνοντας τον Τραμπ εκτεθειμένο πολιτικά και σε αναζήτηση νέου πεδίου αντιπαράθεσης. Το πεδίο αυτό δεν άργησε να βρεθεί: ο Καναδάς μετατράπηκε στον νέο αποδέκτη πολιτικής και οικονομικής πίεσης.

Αντί για αποκλιμάκωση, η Ουάσινγκτον ανακατεύθυνε την ένταση βόρεια των συνόρων. Η ανάκληση της πρόσκλησης του Καναδά στο νεοσύστατο «Συμβούλιο Ειρήνης», σε συνδυασμό με την επαναφορά απειλών για δασμούς και την όξυνση της ρητορικής, σηματοδότησαν μετατόπιση στόχου και όχι στρατηγική αναθεώρηση. Η διμερής διαφωνία μετατράπηκε σε δοκιμασία ευθυγράμμισης και αντοχής για την Οτάβα.

Ο Μαρκ Κάρνεϊ, αξιοποιώντας το βήμα του Νταβός, παρουσίασε μια εναλλακτική ανάγνωση της διεθνούς τάξης. Προειδοποίησε ότι το σύστημα που βασίζεται σε κανόνες βρίσκεται σε φάση ρήξης και κάλεσε τις μεσαίες δυνάμεις να συντονιστούν ώστε να αποφύγουν τον εξαναγκασμό από ισχυρότερα κράτη. Η φράση του –«αν δεν είμαστε στο τραπέζι, είμαστε στο μενού»– συμπύκνωσε το ιδεολογικό και στρατηγικό χάσμα μεταξύ Οτάβας και Ουάσινγκτον.

Η απάντηση του Τραμπ δεν άργησε και πήρε προσωπικό χαρακτήρα. Δηλώσεις περί «αγνωμοσύνης» και «εξάρτησης» του Καναδά, καθώς και η αιχμή «να το θυμάσαι αυτό, Μαρκ», μετέφεραν τη σύγκρουση από το θεσμικό στο προσωπικό επίπεδο, εντείνοντας την πολιτική φόρτιση.

Ο Καναδός πρωθυπουργός, αντίθετα, επέλεξε χαμηλότερους τόνους. Αναγνώρισε τη μακρά και στενή συνεργασία των δύο χωρών σε οικονομία, ασφάλεια και πολιτισμό, αλλά ξεκαθάρισε ότι «ο Καναδάς δεν υπάρχει χάρη στις Ηνωμένες Πολιτείες – ευημερεί επειδή είναι Καναδάς». Η στάση αυτή αντανακλά τη στρατηγική της Οτάβας: υπεράσπιση της κυριαρχίας χωρίς ανοιχτή ρήξη.

Οι απειλές για δασμούς

Η αντιπαράθεση απέκτησε σαφή οικονομική διάσταση όταν ο Τραμπ απείλησε με επιβολή δασμών 100% σε όλα τα καναδικά προϊόντα, εφόσον η Οτάβα προχωρήσει σε εμπορική συμφωνία με την Κίνα. Με δραματική γλώσσα, προειδοποίησε ότι «η Κίνα θα καταβροχθίσει τον Καναδά», κατηγορώντας την καναδική κυβέρνηση ότι θα λειτουργήσει ως δίοδος για την παράκαμψη αμερικανικών δασμών.

Η καναδική πλευρά διέψευσε τα περί συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με το Πεκίνο, τονίζοντας ότι οι επαφές περιορίστηκαν σε τεχνικά ζητήματα. Ωστόσο, η απειλή παραμένει και, αν υλοποιηθεί, θα πλήξει καίριους τομείς της καναδικής οικονομίας – από τη μεταλλουργία έως την αυτοκινητοβιομηχανία – που είναι βαθιά ενσωματωμένοι στις βορειοαμερικανικές αλυσίδες αξίας.

Σημειολογία και διεθνές πλαίσιο

Ιδιαίτερο συμβολικό βάρος είχε ο αποκλεισμός του Καναδά από το «Συμβούλιο Ειρήνης», το οποίο ο Τραμπ παρουσίασε ως το πλέον «επιφανές» φόρουμ ηγετών. Ωστόσο, η απουσία βασικών ευρωπαϊκών συμμάχων –όπως η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι σκανδιναβικές χώρες– υπονομεύει το κύρος της πρωτοβουλίας και αποδυναμώνει το μήνυμα της Ουάσινγκτον.

Η αντιπαράθεση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο περιβάλλον αμφισβήτησης της διεθνούς τάξης. Όπως επισήμανε ο Κάρνεϊ, η εποχή της δεδομένης σταθερότητας έχει παρέλθει και η άνοδος της «σκληρής ισχύος» απειλεί να υποκαταστήσει τη νομιμοποίηση και τους κανόνες.

Τελικά, η επιλογή του Τραμπ να υποχωρήσει στο μέτωπο της Γροιλανδίας και ταυτόχρονα να κλιμακώσει έναντι του Καναδά μοιάζει περισσότερο με αποπροσανατολισμό παρά με συνεκτική στρατηγική. Για την Οτάβα, το διακύβευμα είναι η διατήρηση στρατηγικής αυτονομίας χωρίς οικονομική απομόνωση. Για το διεθνές σύστημα, το Νταβός καταγράφεται ως ακόμη ένα σημείο καμπής, όπου η ρητορική της συνεργασίας δεν αρκεί για να αναχαιτίσει τη μετάβαση σε έναν κόσμο πίεσης, συναλλαγής και ωμής ισχύος.

Πηγή: pagenews.gr