Λέκκας: Οι φονικές πλημμύρες στην Αττική οφείλονται στην αγνόηση ρεμάτων και γεωμορφολογίας

Οι πρόσφατες φονικές πλημμύρες που έπληξαν την Αττική, με επίκεντρο περιοχές όπως η Γλυφάδα, η Βούλα, η Βάρη, η Βουλιαγμένη και ο Κάλαμος, αποκάλυψαν με τον πιο δραματικό τρόπο τις χρόνιες παθογένειες του πολεοδομικού σχεδιασμού στην Ελλάδα. Ο Ευθύμης Λέκκας, πρόεδρος του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ) και καθηγητής διαχείρισης φυσικών καταστροφών στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, αποδίδει τα αίτια απευθείας στην αγνόηση των ρεμάτων και της γεωμορφολογικής ιστορίας κάθε περιοχής.

Οι εικόνες από δρόμους που μετατράπηκαν σε ποτάμια, πλημμυρισμένα σπίτια, εγκλωβισμένους κατοίκους και, δυστυχώς, ανθρώπινες απώλειες, δεν είναι απλώς αποτέλεσμα μιας ισχυρής κακοκαιρίας. Σύμφωνα με τον κ. Λέκκα, το πρόβλημα είναι βαθύτερο και δομικό: ο πολεοδομικός σχεδιασμός αγνόησε συστηματικά τη φυσική ροή των υδάτων και τη μορφολογία του εδάφους, επιτρέποντας την ανέγερση κτισμάτων σε ευάλωτες ζώνες.

Ο ρόλος του πολεοδομικού σχεδιασμού στις φονικές πλημμύρες

Σε πυκνοκατοικημένες περιοχές της Αττικής, όπως η Άνω Γλυφάδα και η Βούλα, το λάθος ξεκινά από την αρχή. Τα ρέματα που διέσχιζαν φυσικά αυτές τις περιοχές μπαζώθηκαν ή καλύφθηκαν, ενώ η δόμηση προχώρησε χωρίς να ληφθεί υπόψη η γεωμορφολογική ιστορία – δηλαδή η προϊστορία πλημμυρών, η κλίση του εδάφους και η φυσική απορροή των νερών.

Ο καθηγητής εξηγεί ότι ακόμα και όταν γίνονται μεταγενέστερα αντιπλημμυρικά έργα, αυτά συχνά δεν επαρκούν για να καλύψουν το πλήρες εύρος των σύγχρονων ακραίων φαινομένων. Μπορούν να μειώσουν τις επιπτώσεις, αλλά όχι να τις εκμηδενίσουν. Η ένταση των βροχοπτώσεων, που σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπέρασε τα 150 χιλιοστά σε σύντομο χρονικό διάστημα, υπερέβη τις δυνατότητες των υφιστάμενων υποδομών.

Κηφισός και Ιλισός: Συνεχής επιτήρηση και επανασχεδιασμός

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Λέκκας στα μεγάλα ρέματα της Αθήνας, τον Κηφισό και τον Ιλισό. Αυτά τα ιστορικά υδάτινα στοιχεία έχουν μετατραπεί σε κλειστούς αγωγούς ή υποβαθμισμένα κανάλια, με αποτέλεσμα η αντοχή τους να δοκιμάζεται συνεχώς. Χρειάζεται, όπως τόνισε, συνεχής επιτήρηση, τακτικοί έλεγχοι, εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης, ενώ σε πολλές περιπτώσεις απαιτείται επανεξέταση της αντοχής και επανασχεδιασμός για να αντέξουν ακραία σενάρια.

Η Αττική διαθέτει πλούσιο πλημμυρικό ιστορικό, το οποίο πρέπει να αποτελέσει βάση για κάθε σχεδιασμό. Δεν αρκεί να βασιστούμε σε παλαιότερα δεδομένα – πρέπει να προβλέψουμε ένα σκαλί παραπάνω, ώστε οι υποδομές να αντέξουν μεγαλύτερες εντάσεις λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Η ριζική λύση: Αναδιάταξη πολεοδομικού ιστού και αλλαγή χρήσεων γης

Σε ορισμένες περιπτώσεις, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΟΑΣΠ, η μοναδική λύση είναι η αναδιάταξη του πολεοδομικού ιστού και η αλλαγή χρήσεων γης. Αυτό σημαίνει απομάκρυνση κατοικιών από επικίνδυνες ζώνες, αποκατάσταση φυσικών ρεμάτων, δημιουργία πράσινων διαδρόμων απορροής και μετατροπή ορισμένων περιοχών σε μη δομήσιμες ζώνες.

Η πρόταση αυτή, παρότι ριζική, κρίνεται αναγκαία σε πυκνοκατοικημένες περιοχές όπου η τρωτότητα έχει αυξηθεί δραματικά. Ο κ. Λέκκας υπογραμμίζει ότι ακόμα και ακριβές γειτονιές, όπως η Άνω Γλυφάδα και η Βούλα, δεν εξαιρούνται από τον κίνδυνο – η εμπορική αξία δεν προστατεύει από τη φύση.

Η κλιματική κρίση αλλάζει τα δεδομένα – Αλλαγή νοοτροπίας και ρόλος της πολιτείας

Είναι πλέον ξεκάθαρο, όπως δήλωσε ο καθηγητής, ότι βρισκόμαστε σε μια νέα εποχή όπου τα έντονα φυσικά φαινόμενα εμφανίζονται με μεγαλύτερη συχνότητα και ένταση. Η τρωτότητα των συστημάτων έχει αυξηθεί, η έκθεση στον κίνδυνο επίσης, και οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης είναι πιο έντονες από ποτέ τις τελευταίες δεκαετίες.

Η πολιτεία οφείλει να αναλάβει μεγάλο ρόλο με έργα υποδομών, καίριες πρωτοβουλίες και, εξίσου σημαντικό, με εκπαίδευση και ενημέρωση των πολιτών. Πρέπει να αλλάξει η νοοτροπία απέναντι στις φυσικές καταστροφές: από παθητική αντιμετώπιση σε ενεργή πρόληψη και προσαρμογή.

Οι πρόσφατες τραγωδίες στην Αττική αποτελούν καμπανάκι κινδύνου. Χωρίς άμεσες και τολμηρές παρεμβάσεις, οι επόμενες κακοκαιρίες θα βρουν ξανά την ίδια αδυναμία – και οι συνέπειες θα είναι ακόμα πιο οδυνηρές.

Πηγή: Pagenews.gr