Προκόπης Παυλόπουλος: «Δεν Ξεχνάμε – Ποτέ Ξανά» το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων

Στην Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος, ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας και Ακαδημαϊκός, Προκόπης Παυλόπουλος, μίλησε με βαθιά συγκίνηση στη Θεσσαλονίκη, υπογραμμίζοντας την ιστορική ευθύνη της μνήμης και τη σημασία του Εβραϊκού Μουσείου Ολοκαυτώματος, που θεμελιώθηκε το 2017.

Ι. Η ιστορική διαδρομή της Εβραϊκής Κοινότητας Θεσσαλονίκης

Η Εβραϊκή Κοινότητα της Θεσσαλονίκης έχει ρίζες αιώνων, με πρώτους κατοίκους πιθανότατα από τη Ρωμαϊκή περίοδο. Σημαντικές μεταναστεύσεις σημειώθηκαν μετά το 1492, όταν χιλιάδες Εβραίοι Σεφαραδίμ εγκαταστάθηκαν στην πόλη, φεύγοντας από Ισπανία και Πορτογαλία λόγω διωγμών.

Κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα, η κοινότητα διακρίθηκε για την οικονομική και κοινωνική της πρόοδο, με ιδιαίτερη δράση στην εργασία και τον πολιτισμό, όπως η πρωτοποριακή «Φεντερασιόν» υπό τον Αβραάμ Μπεναρόγια. Παρά τις πληγές από την πυρκαγιά του 1917, η κοινότητα αριθμούσε πάνω από 50.000 μέλη το 1940, με σημαντική συμμετοχή στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο και την Αντίσταση.

Την 9η Απριλίου 1941, τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής επέβαλαν περιορισμούς και γκετοποίηση, ενώ την 15η Μαρτίου 1943 ξεκίνησαν οι πρώτες μεταφορές Ελλήνων Εβραίων προς τα στρατόπεδα Άουσβιτς-Μπιρκενάου. Από τους 46.000 Θεσσαλονικείς Εβραίους, επέζησαν μόλις 1.950, επιστρέφοντας για να ξαναχτίσουν μια πενιχρή αλλά κραταιά κοινότητα.

ΙΙ. Σύγχρονες διαστάσεις του «Δεν Ξεχνάμε – Ποτέ Ξανά»

Ο Παυλόπουλος τόνισε ότι το Ολοκαύτωμα αποτελεί άφατη πληγή και αενάως ηχούσα καμπάνα για την Ανθρωπότητα. Επισήμανε την ανάγκη διαρκούς εγρήγορσης απέναντι στον φασισμό, τον ναζισμό και κάθε μορφή ακραίας βίας, ιδίως σήμερα, καθώς η ιστορική αμνησία και ο αναθεωρητισμός απειλούν την ευρωπαϊκή μνήμη και δημοκρατία.

• Το Μουσείο Ολοκαυτώματος στη Θεσσαλονίκη λειτουργεί ως φάρος μνήμης και διδαχής, υπενθυμίζοντας ότι το Ολοκαύτωμα ήταν το πιο ειδεχθές έγκλημα κατά της Ανθρωπότητας και ότι δεν πρέπει να επαναληφθεί, ποτέ ξανά.
• Ο Παυλόπουλος συνδέει την ιστορία των Ελλήνων Εβραίων με τη μνήμη των Γενοκτονιών των Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας, επισημαίνοντας ότι η μνήμη είναι θεμέλιο για τον Ανθρωπισμό, την Αλληλεγγύη, την Ειρήνη και τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.

III. Ιστορικοί και επιστημονικοί προβληματισμοί

Ο πρώην Πρόεδρος επικαλέστηκε μελέτες όπως:

• Mark Mazower, «Σκοτεινή Ήπειρος», υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη του 20ού αιώνα δεν ήταν φυσική κοιτίδα ελευθερίας αλλά «εργαστήρι πειραματισμού» για ολοκληρωτισμούς.
• Saul Friedländer, «Η ναζιστική Γερμανία και οι Εβραίοι», που αναδεικνύει την αντισημιτική ρητορική ως κεντρικό στοιχείο της ναζιστικής ιδεολογίας και τον Άουσβιτς ως νομοτελειακή συνέπεια.

Επισημαίνεται ότι η προσωπική εμπειρία επιζώντων συνιστά ζωντανή ιστορία και θεμέλιο μνήμης, απαραίτητο για τη διατήρηση της ιστορικής συνείδησης και την αποτροπή επανάληψης τέτοιων εγκλημάτων.

IV. Το μήνυμα για το μέλλον

Ο Παυλόπουλος κατέληξε με την έμφαση ότι το «Δεν Ξεχνάμε – Ποτέ Ξανά» αποτελεί διπλό χρέος:

1. Να θυμόμαστε ότι το Ολοκαύτωμα ήταν το ειδεχθέστερο έγκλημα κατά της Ανθρωπότητας και ότι η ζωή, η ελευθερία και η αξιοπρέπεια κάθε ανθρώπου πρέπει να προστατεύονται.
2. Να μην εφησυχάζουμε απέναντι στη νοσταλγία του φασισμού και του ναζισμού, η οποία μπορεί να εμφανιστεί ξανά, ειδικά σε περιόδους κοινωνικών ανισοτήτων και υποχώρησης του Κράτους Δικαίου.

Το μήνυμα από τη Θεσσαλονίκη της Ιστορίας και του Πολιτισμού είναι ξεκάθαρο: οι Έλληνες και οι Ευρωπαίοι πολίτες οφείλουν να παραμένουν ενωμένοι, αποφασισμένοι και διαρκώς σε εγρήγορση για την υπεράσπιση της Ανθρωπότητας.

Πηγή: pagenews.gr