SAFE και Ελλάδα: Το «πράσινο φως» της Κομισιόν, τα 787 εκατ. και το ευρωπαϊκό στοίχημα άμυνας

Σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή ασφάλεια αναδιαμορφώνεται ριζικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άναψε το πράσινο φως στο εθνικό αμυντικό σχέδιο της Ελλάδας, στο πλαίσιο του χρηματοδοτικού μέσου SAFE («Δράση για την ασφάλεια στην Ευρώπη»). Η απόφαση εντάσσει τη χώρα στον σκληρό πυρήνα των κρατών-μελών που προχωρούν ταχύτερα στην ενίσχυση των αμυντικών τους δυνατοτήτων, εν μέσω αυξημένων γεωπολιτικών απειλών.

Η έγκριση αφορά συνολικά οκτώ κράτη-μέλη –Εσθονία, Ελλάδα, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία, Σλοβακία και Φινλανδία– έπειτα από αυστηρή αξιολόγηση των Εθνικών Επενδυτικών Σχεδίων Άμυνας. Η σχετική πρόταση έχει ήδη διαβιβαστεί στο Συμβούλιο της ΕΕ, το οποίο διαθέτει περιθώριο τεσσάρων εβδομάδων για την τελική έγκριση.

Χρηματοδότηση και χρονοδιάγραμμα

Για την Ελλάδα, η προσωρινή κατανομή κονδυλίων ανέρχεται σε 787,67 εκατ. ευρώ, ποσό σαφώς μικρότερο από τα 1,2 δισ. ευρώ που είχε αιτηθεί η Αθήνα, αλλά με ισχυρό πολιτικό και στρατηγικό αποτύπωμα. Εφόσον το Συμβούλιο εγκρίνει τα σχέδια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να προχωρήσει στις πρώτες εκταμιεύσεις τον Μάρτιο του 2026.

Σημειώνεται ότι στα μέσα Ιανουαρίου είχαν ήδη εγκριθεί τα πρώτα οκτώ εθνικά σχέδια (Κύπρος, Βουλγαρία, Ρουμανία, Κροατία, Βέλγιο, Δανία, Ισπανία και Πορτογαλία). Από τις 19 χώρες που συμμετέχουν συνολικά στο SAFE, έχουν μέχρι στιγμής εγκριθεί τα σχέδια των 16, ενώ συνεχίζεται η αξιολόγηση για Γαλλία, Ουγγαρία και Τσεχία.

Το SAFE και η «Ετοιμότητα 2030»

Το SAFE αποτελεί βασικό πυλώνα του ευρωπαϊκού πακέτου μέτρων «Ετοιμότητα 2030», που υιοθετήθηκε ως απάντηση στις νέες απειλές ασφαλείας μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Με συνολικό προϋπολογισμό 150 δισ. ευρώ, το εργαλείο στοχεύει στην άμεση και μαζική αύξηση των αμυντικών επενδύσεων μέσω κοινών προμηθειών από την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.

Η φιλοσοφία του SAFE επιχειρεί να μειώσει τον κατακερματισμό, να ενισχύσει τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ και να περιορίσει την εξάρτηση από τρίτους προμηθευτές, κυρίως τις ΗΠΑ.

Διεύρυνση και γεωπολιτικές ισορροπίες

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το SAFE ανοίγει την πόρτα και σε τρίτες χώρες. Η Ουκρανία, καθώς και οι χώρες της ΕΖΕΣ/ΕΟΧ, θα μπορούν να συμμετέχουν σε κοινές προμήθειες, ενώ αντίστοιχη δυνατότητα δίνεται και σε υποψήφιες ή δυνάμει υποψήφιες προς ένταξη χώρες, αλλά και σε κράτη που έχουν συνάψει εταιρικές σχέσεις ασφάλειας και άμυνας με την ΕΕ.

Η πρόβλεψη αυτή προσδίδει στο SAFE έναν σαφή γεωπολιτικό χαρακτήρα, μετατρέποντάς το όχι μόνο σε χρηματοδοτικό εργαλείο, αλλά και σε μοχλό επιρροής της Ένωσης στο ευρύτερο ευρωπαϊκό και περιφερειακό περιβάλλον.

Η ελληνική διάσταση

Για την Αθήνα, η έγκριση του σχεδίου συνιστά διπλωματική και θεσμική επιβεβαίωση του ρόλου της ως πυλώνα σταθερότητας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Παράλληλα, δημιουργεί προσδοκίες για ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας και για βαθύτερη εμπλοκή της χώρας στις κοινές ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες.

Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει εάν το SAFE θα καταφέρει να λειτουργήσει ως καταλύτης μιας πραγματικής ευρωπαϊκής αμυντικής ένωσης ή αν θα αποτελέσει ακόμη ένα βήμα με περιορισμένο πρακτικό αποτύπωμα. Για την Ελλάδα –και όχι μόνο– η απάντηση θα κριθεί στην πράξη.

Πηγή: pagenews.gr