Alpha Bank: Γιατί το 2026 η Ελλάδα κρατά το μεγαλύτερο παραγωγικό κενό στην Ευρωζώνη

Η ελληνική οικονομία μπαίνει στο 2026 με μια ιδιαιτερότητα που, με όρους μακροοικονομίας, λειτουργεί ταυτόχρονα ως σφραγίδα ισχύος και ως καμπανάκι κινδύνου: το θετικό παραγωγικό κενό. Σύμφωνα με την ανάλυση της Alpha Bank (Economic Research), η Ελλάδα αναμένεται να διατηρήσει και το 2026 το υψηλότερο θετικό παραγωγικό κενό στην Ευρωζώνη, περίπου στο 3% του δυνητικού ΑΕΠ, στοιχείο που «μεταφράζεται» σε μια οικονομία όπου η συνολική ζήτηση συνεχίζει να υπερβαίνει τις παραγωγικές δυνατότητες.

Το εύρημα αυτό δεν είναι απλώς ένας τεχνικός δείκτης για οικονομολόγους. Αγγίζει την καθημερινότητα: από την εξέλιξη των τιμών στις υπηρεσίες και το κόστος ζωής, μέχρι τις μισθολογικές πιέσεις στις επιχειρήσεις και την αντοχή της ανάπτυξης σε ένα περιβάλλον αυξημένης διεθνούς αβεβαιότητας.

Τι είναι το παραγωγικό κενό και γιατί έχει σημασία

Το παραγωγικό κενό είναι η διαφορά ανάμεσα στο πραγματικό ΑΕΠ και στο δυνητικό ΑΕΠ, δηλαδή στο επίπεδο παραγωγής που μπορεί να επιτύχει μια οικονομία όταν αξιοποιεί πλήρως και αποτελεσματικά τους βασικούς συντελεστές της – εργασία και κεφάλαιο. Όταν η οικονομία «τρέχει» πάνω από τις δυνατότητές της, η κατάσταση αυτή παράγει θετικό παραγωγικό κενό: περισσότερη ζήτηση για αγαθά και υπηρεσίες από ό,τι μπορεί να προσφέρει η παραγωγική μηχανή, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται πιέσεις στις τιμές.

Η Alpha Bank συνδέει ευθέως αυτή τη συνθήκη με τη «δυσκαμψία» του πληθωρισμού: ακόμα κι όταν ο συνολικός δείκτης δείχνει αποκλιμάκωση, ο πυρήνας των αυξήσεων παραμένει, κυρίως μέσα από τις υπηρεσίες.

Πληθωρισμός: υποχωρεί, αλλά όχι όσο στην Ευρωζώνη

Σύμφωνα με το ίδιο σημείωμα, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στο 2,9% το 2025, ελαφρώς χαμηλότερα από το 3% του 2024, αλλά σαφώς υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης που η Alpha αποτυπώνει στο 2,1%.

Το πιο «σκληρό» κομμάτι της εξίσωσης βρίσκεται στις υπηρεσίες: ο πληθωρισμός των υπηρεσιών επιταχύνθηκε στο 4,8% (από 4,4% το 2024), κάτι που –όπως επισημαίνεται– αντανακλά τη δυναμική της κατανάλωσης και ειδικά του τουρισμού.

Αντίθετα, οι αυξήσεις σε άλλες κατηγορίες ήταν πιο ήπιες: τα βιομηχανικά αγαθά εκτός ενέργειας κινήθηκαν γύρω στο 0,7%, τα τρόφιμα στο 2,1%, ενώ η ενέργεια εμφάνισε για τρίτη συνεχόμενη χρονιά αρνητική μεταβολή (περίπου -0,7%), με μικρότερη ένταση από το 2024.

Η τράπεζα εκτιμά ότι το 2026 θα υπάρξει περαιτέρω αποκλιμάκωση τόσο του συνολικού όσο και του δομικού πληθωρισμού, όμως η Ελλάδα θα παραμείνει πάνω από τους μέσους όρους της Ευρωζώνης ακριβώς λόγω του θετικού παραγωγικού κενού.

Οι τρεις «μηχανές» που τροφοδοτούν τη ζήτηση

Η Alpha Bank αποδίδει τη διατήρηση του θετικού παραγωγικού κενού σε τρεις βασικούς πυλώνες: αγορά εργασίας, τουρισμός, επενδύσεις – με έναν κοινό παρονομαστή: την ισχυρή ζήτηση που «σπρώχνει» την οικονομία προς τα πάνω.

Αγορά εργασίας: ιστορικά επίπεδα απασχόλησης

Η αύξηση της απασχόλησης λειτουργεί ως σταθερός ενισχυτής της κατανάλωσης. Η Alpha αναφέρει ότι στο διάστημα Ιανουαρίου–Νοεμβρίου 2025 η απασχόληση αυξήθηκε κατά μέσο όρο 1,6%, με τους απασχολούμενους να ξεπερνούν τα 4,4 εκατ. για πρώτη φορά από το 2010 και τους ανέργους να υποχωρούν κάτω από τις 400 χιλ.

Τα στοιχεία αυτά «κουμπώνουν» και με τα επίσημα δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ για τον Νοέμβριο 2025, όπου καταγράφονται 4.406.148 απασχολούμενοι και 395.436 άνεργοι, με ποσοστό ανεργίας 8,2%.

Τουρισμός: ρεκόρ αφίξεων και εισπράξεων

Ο δεύτερος καταλύτης είναι ο τουρισμός, που συνεχίζει να λειτουργεί ως γεννήτρια ζήτησης – ιδιαίτερα σε κλάδους υπηρεσιών. Η Alpha αποτυπώνει ότι στο πρώτο ενδεκάμηνο του 2025 οι αφίξεις έφτασαν τα 36,7 εκατ. και οι εισπράξεις τα €23 δισ., ήδη υψηλότερα από το σύνολο του 2024.

Η εικόνα επιβεβαιώνεται και από την Τράπεζα της Ελλάδος: στο διάστημα Ιανουαρίου–Νοεμβρίου 2025 οι ταξιδιωτικές εισπράξεις ανήλθαν σε €23.003,0 εκατ. (περίπου €23 δισ.), με ετήσια αύξηση.

Όταν ο τουρισμός σπάει ρεκόρ για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, η επίδραση δεν περιορίζεται στα έσοδα. Δημιουργεί ισχυρή ζήτηση σε μεταφορές, εστίαση, διαμονή, ψυχαγωγία – ακριβώς τους κλάδους όπου οι τιμές έχουν μεγαλύτερη «ακαμψία» και τείνουν να ανεβαίνουν πιο επίμονα.

Μισθοί: ενίσχυση εισοδήματος, αλλά και κόστους

Ο τρίτος παράγοντας είναι οι μισθολογικές εξελίξεις. Η Alpha σημειώνει ότι ο εποχικά προσαρμοσμένος Δείκτης Μισθολογικού Κόστους αυξήθηκε κατά 7,6% στο πρώτο εννεάμηνο του 2025.

Για τα νοικοκυριά, αυτό σημαίνει ισχυρότερη αγοραστική «ώθηση» μέσω υψηλότερων αποδοχών. Για τις επιχειρήσεις, όμως, σημαίνει αυξημένο κόστος, ειδικά σε κλάδους εντάσεως εργασίας. Και όταν το κόστος ανεβαίνει σε περιβάλλον ισχυρής ζήτησης, η μετάφραση στις τιμές γίνεται ευκολότερη – άρα ο πληθωρισμός «κολλάει» υψηλότερα.

Επενδύσεις και Ταμείο Ανάκαμψης: διπλή επίδραση

Στο επενδυτικό σκέλος, η Alpha υπογραμμίζει τον ρόλο της απορρόφησης πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και της βελτιωμένης τραπεζικής χρηματοδότησης.

Εδώ υπάρχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια που εξηγεί γιατί το θετικό παραγωγικό κενό μπορεί να παραμένει υψηλό: οι επενδύσεις αυξάνουν σταδιακά το δυνητικό ΑΕΠ (δηλαδή την ικανότητα παραγωγής), αλλά βραχυπρόθεσμα συχνά ενισχύουν τη ζήτηση (έργα, προμήθειες, θέσεις εργασίας). Έτσι, για ένα διάστημα, μπορεί να «φουσκώνουν» και οι δύο πλευρές – με τη ζήτηση να προηγείται.

Το μεγάλο ρίσκο: ενέργεια και γεωπολιτική αβεβαιότητα

Παρά την αποκλιμάκωση της ενέργειας το 2025, η Alpha προειδοποιεί ότι η εξέλιξη των τιμών ενέργειας παραμένει καθοριστική για το 2026, καθώς εξαρτάται από το διεθνές περιβάλλον και τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Η τράπεζα αναφέρεται σε εντάσεις σε χώρες-παίκτες της ενέργειας, που μπορούν να αυξήσουν την αβεβαιότητα στις διεθνείς τιμές.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αποτυπώνονται και σε επίσημα δημοσιονομικά κείμενα δείχνουν ότι ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αναμένεται να κινηθεί χαμηλότερα το 2026 (ενδεικτικά αναφέρεται πρόβλεψη για 1,7%). Αυτό σημαίνει ότι, αν η Ελλάδα διατηρήσει υψηλότερη πληθωριστική τροχιά λόγω υπερβάλλουσας ζήτησης, το ζήτημα της ανταγωνιστικότητας επιστρέφει στο προσκήνιο.

Το στοίχημα του 2026: από «ζήτηση» σε «παραγωγική ικανότητα»

Το συμπέρασμα που προκύπτει από την ανάγνωση της Alpha Bank είναι διπλό. Από τη μία πλευρά, το θετικό παραγωγικό κενό είναι ένδειξη ότι η ελληνική οικονομία κινείται με ισχυρό ρυθμό, στηριγμένη σε εργασία, τουρισμό, εισοδήματα και επενδύσεις. Από την άλλη, είναι προειδοποίηση ότι η ανάπτυξη αυτή μπορεί να αποκτήσει χαρακτηριστικά υπερθέρμανσης αν δεν «μεταφραστεί» σε αύξηση της παραγωγικής βάσης: περισσότερη παραγωγικότητα, καλύτερες υποδομές, αποτελεσματικότερο ανθρώπινο κεφάλαιο και επενδύσεις που ανεβάζουν πραγματικά το δυνητικό ΑΕΠ.

Με απλά λόγια, το 2026 δεν κρίνεται μόνο στο πόσο θα συνεχίσει να «τραβάει» η ζήτηση, αλλά στο αν η οικονομία θα μπορέσει να απαντήσει σε αυτήν τη ζήτηση με περισσότερη παραγωγή και υψηλότερη αποδοτικότητα. Εκεί ακριβώς θα φανεί αν το μεγαλύτερο παραγωγικό κενό της Ευρωζώνης είναι μια προσωρινή «καλή υπερβολή» ή μια συνθήκη που τρέφει επίμονο πληθωρισμό.

Πηγή: Pagenews.gr