Ο Βέμπερ ζητά «Πρόεδρο της Ευρώπης»: Ανατροπή στη δομή εξουσίας της ΕΕ

Σε μια πολιτικά φορτισμένη και στρατηγικά κρίσιμη στιγμή για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ), ο Μάνφρεντ Βέμπερ, επαναφέρει με έμφαση μια ιδέα που φέρνει ριζικές ανακατατάξεις στις θεσμικές δομές της ΕΕ: τη δημιουργία ενός ενιαίου «Προέδρου της Ευρώπης» μέσω της συγχώνευσης των αξιωμάτων του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Η πρόταση του Βέμπερ ανοίγει εκ νέου τη συζήτηση για την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, θέτοντας στο επίκεντρο το ερώτημα πώς θα διαμορφωθεί μια ενιαία ευρωπαϊκή φωνή σε μια εποχή πολλαπλών γεωπολιτικών προκλήσεων.

Μία απλή θεσμική ρύθμιση ή ένα γεωπολιτικό άλμα;

Η πρόταση, όπως παρουσιάζεται από τον Βέμπερ, χαρακτηρίζεται από τη ρητορική ανάγκη ενιαίας εκπροσώπησης της ΕΕ στη διεθνή σκηνή. Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι η υφιστάμενη κατακερματισμένη δομή εξουσιών — με διαχωρισμό μεταξύ εσωτερικής πολιτικής (Επιτροπή) και εξωτερικής πολιτικής (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και ύπατος εκπρόσωπος) — αδυνατεί να προσφέρει συνοχή και αποτελεσματικότητα στο παγκόσμιο πεδίο.

Σύμφωνα με τη λογική αυτή, η συγχώνευση των δύο κορυφαίων θεσμικών ρόλων θα επέτρεπε στη Σύνοδο Κορυφής και στην Κομισιόν να κινούνται με κοινό στρατηγικό σκοπό, μειώνοντας τις ασυντόνιστες αντιφάσεις που σήμερα μπορούν να εκμεταλλευτούν αντιπάλους της Ένωσης — από την Τουρκία μέχρι και αναθεωρητικές δυνάμεις στη γειτονιά και πέρα από αυτήν.

Κριτική και εμπόδια: Η δύναμη της ομοφωνίας και του εθνικού συμφέροντος

Παρά το ρητορικό του βάρος, το σχέδιο του Βέμπερ δεν είναι καθόλου απλό στην εφαρμογή του. Η ΕΕ σήμερα βασίζεται σε πολυδιάστατη ισορροπία εξουσιών που αντανακλά την ευαισθησία των κρατών-μελών να διατηρούν κυριαρχία σε κομβικά ζητήματα, ειδικά στην εξωτερική πολιτική, όπου η ομοφωνία παραμένει κανόνας.

Προτάσεις για αλλαγές σε αυτό το πλαίσιο έχουν συχνά προκαλέσει αντιστάσεις από ηγέτες όπως ο Βίκτορ Όρμπαν και άλλους που βλέπουν στη συγκέντρωση εξουσιών έναν περιορισμό της εθνικής αυτονομίας· και επιπλέον, η εν λόγω ιδέα αγγίζει ευθέως το θέμα της δημοκρατικής νομιμοποίησης ενός τέτοιου υπερβατικού θεσμού, μια ανησυχία που συχνά προβάλλεται από πολιτικούς επιστήμονες και ευρωσκεπτικιστές.

Η πρόταση του Βέμπερ δεν έρχεται σε κενό πολιτικό χώρο. Οι σχέσεις με τις ΗΠΑ έχουν περιπλακεί εκ νέου μετά την ανάληψη της προεδρίας από τον Ντόναλντ Τραμπ, γεγονός που έχει ωθήσει πολλές ευρωπαϊκές ηγεσίες να αναρωτηθούν κατά πόσο η ΕΕ μπορεί να διατηρήσει αυτόνομη και αξιόπιστη στρατηγική παρουσία σε θέματα ασφάλειας, εμπορίου και άμυνας.

Επιπλέον, μέσα στις Βρυξέλλες υπάρχει αυξανόμενη πίεση να δοθεί μια εθνική διάσταση στον ευρωπαϊκό ρόλο, που να υπερβαίνει τον στενό θεσμικό ανταγωνισμό μεταξύ Συμβουλίου, Επιτροπής και Ευρωκοινοβουλίου — με στόχο την ενίσχυση της διεθνούς προβολής της Ένωσης.

Προς μια νέα αρχιτεκτονική της Ευρώπης;

Αν και η ιδέα του ενιαίου «Προέδρου της Ευρώπης» παραμένει, προς το παρόν, ανεπίσημη και αμφιλεγόμενη, αποτελεί μια σαφή ένδειξη για το πώς πολιτικοί ηγέτες υψηλού επιπέδου βλέπουν την ανάγκη να εκσυγχρονιστεί το ευρωπαϊκό σύστημα ηγεσίας. Το ερώτημα που τίθεται από πολλούς αναλυτές είναι απλό αλλά καθοριστικό:

Πρέπει η Ευρώπη να αποκτήσει μια ενιαία, ισχυρή φωνή στον κόσμο — ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ρήξη με τις παραδοσιακές ισορροπίες εξουσίας;

Η ίδια η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την γεωπολιτική ταυτότητα της ΕΕ για τις επόμενες δεκαετίες.

Πηγή: pagenews.gr