Η Τουρκία «βάζει πλάτη» στις συνομιλίες με το Ιράν και διεκδικεί ρόλο κεντρικού διαμεσολαβητή

Η Τουρκία επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως περιφερειακός μεσολαβητής σε μια από τις πιο ευαίσθητες γεωπολιτικές συγκυρίες των τελευταίων ετών, «βάζοντας πλάτη» στις διεργασίες που αφορούν το Ιράν και τις σχέσεις του με τη Δύση. Σε μια περίοδο κατά την οποία οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή παραμένουν υψηλές και ο κίνδυνος στρατιωτικής κλιμάκωσης δεν έχει εξαλειφθεί, η Άγκυρα επιδιώκει να αξιοποιήσει το διπλωματικό της κεφάλαιο, αλλά και τις απευθείας γραμμές επικοινωνίας που έχει αναπτύξει με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.

Κεντρικό στοιχείο αυτής της στρατηγικής είναι η προσωπική σχέση του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, την οποία η τουρκική ηγεσία θεωρεί πολύτιμο εργαλείο για την προώθηση πρωτοβουλιών που άπτονται όχι μόνο της περιφερειακής σταθερότητας, αλλά και της ίδιας της τουρκικής ασφάλειας. Το Ιράν, η Γάζα και η Συρία συνιστούν τρία ανοιχτά μέτωπα με άμεσο αντίκτυπο στην Άγκυρα, η οποία φιλοδοξεί να εμφανιστεί ως δύναμη εξισορρόπησης και ειρηνοποιός.

Στην Κωνσταντινούπολη ο Αμπάς Αραγτσί

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η επίσκεψη του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί στην Τουρκία. Την Παρασκευή, ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας έφτασε στην Κωνσταντινούπολη για συνομιλίες με τον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν, σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία οι διεθνείς πιέσεις προς την Τεχεράνη εντείνονται.

Σύμφωνα με τουρκικές διπλωματικές πηγές, ο Χακάν Φιντάν αναμένεται να μεταφέρει στον Αραγτσί ένα σαφές μήνυμα: η Τουρκία είναι έτοιμη να συμβάλει ενεργά στην επίλυση των τρεχουσών εντάσεων μέσω διαλόγου. Παράλληλα, η Άγκυρα σκοπεύει να επαναλάβει την κατηγορηματική της αντίθεση σε οποιαδήποτε στρατιωτική επέμβαση κατά του Ιράν, επισημαίνοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα εγκυμονούσε σοβαρούς περιφερειακούς και παγκόσμιους κινδύνους.

Η στάση αυτή δεν είναι καινούργια, ωστόσο αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στη σημερινή συγκυρία, καθώς η Τουρκία προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις σχέσεις της με το ΝΑΤΟ και τη Δύση, και στους διαύλους επικοινωνίας που διατηρεί με χώρες όπως το Ιράν και η Ρωσία.

Η «σταδιακή» προσέγγιση που προτείνει η Άγκυρα

Η τουρκική διπλωματία δεν περιορίζεται σε γενικές εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση. Ο Χακάν Φιντάν, μιλώντας πρόσφατα στο τηλεοπτικό δίκτυο Al Jazeera, αποκάλυψε ότι έχει προτείνει στην Ουάσινγκτον μια πιο ευέλικτη και ρεαλιστική προσέγγιση στα ανοιχτά ζητήματα με το Ιράν. Αντί για μια συνολική, «όλα ή τίποτα» διαπραγμάτευση, η Άγκυρα εισηγείται την αντιμετώπιση των διαφορών ένα προς ένα, με στόχο τη σταδιακή αποκλιμάκωση και τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης.

Σύμφωνα με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, μια τέτοια μεθοδολογία θα μπορούσε να μειώσει τους κινδύνους παρερμηνειών και να αποτρέψει την παγίδευση των συνομιλιών σε αδιέξοδα, τα οποία συχνά οδηγούν σε κλιμάκωση αντί σε λύση. Η πρόταση αυτή αντικατοπτρίζει τη γενικότερη φιλοσοφία της τουρκικής διπλωματίας, που επιχειρεί να εμφανιστεί ως πραγματιστής διαμεσολαβητής και όχι ως μέρος του προβλήματος.

Η διάσταση του Ισραήλ και η εσωτερική συνοχή του Ιράν

Στις δηλώσεις του, ο Χακάν Φιντάν δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στον ρόλο του Ισραήλ, το οποίο, σύμφωνα με ευρέως διαδεδομένες εκτιμήσεις, βρίσκεται πίσω από μέρος της επιθετικής πίεσης που ασκείται στην Τεχεράνη. Όπως υποστήριξε, ο πρωταρχικός στόχος του Ισραήλ φέρεται να είναι η καταστροφή κρίσιμων δυνατοτήτων του ιρανικού στρατού.

Ωστόσο, ο Τούρκος υπουργός εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο ένας τέτοιος στόχος είναι εφικτός. Κατά την εκτίμησή του, η ιστορία δείχνει ότι ο ιρανικός λαός, σε συνθήκες εξωτερικής απειλής, τείνει να συσπειρώνεται γύρω από την ηγεσία του, ενισχύοντας –και όχι αποδυναμώνοντας– τη συνοχή του καθεστώτος. Αυτή η παράμετρος, σύμφωνα με την Άγκυρα, θα έπρεπε να ληφθεί σοβαρά υπόψη από όσους εξετάζουν σενάρια πίεσης ή στρατιωτικής δράσης.

Η Τουρκία ως αναπόφευκτος παίκτης

Η επίσκεψη Αραγτσί και οι επαφές στην Κωνσταντινούπολη επιβεβαιώνουν ότι η Τουρκία επιδιώκει να τοποθετηθεί στο επίκεντρο των εξελίξεων που αφορούν το Ιράν και τη Μέση Ανατολή ευρύτερα. Παίζοντας τον ρόλο του συνομιλητή και των δύο πλευρών, η Άγκυρα φιλοδοξεί να ενισχύσει το διεθνές της αποτύπωμα, να θωρακίσει τα δικά της συμφέροντα ασφαλείας και να εμφανιστεί ως απαραίτητος κρίκος σε οποιαδήποτε μελλοντική διπλωματική λύση.

Το κατά πόσο αυτή η στρατηγική θα αποδώσει μένει να φανεί. Ωστόσο, σε μια περίοδο όπου οι γέφυρες επικοινωνίας σπανίζουν, η τουρκική πρωτοβουλία δείχνει ότι η Άγκυρα δεν σκοπεύει να μείνει θεατής στις κρίσιμες διεργασίες που διαμορφώνουν το μέλλον της περιοχής.

Πηγή: Pagenews.gr