Γιατί ο Τραμπ ωθεί τη Δύση προς το Πεκίνο – Η γεωπολιτική στροφή που αλλάζει τις ισορροπίες

Η ουρά στο Πεκίνο και το μήνυμα στην Ουάσινγκτον

Οι επισκέψεις δυτικών ηγετών στο Πεκίνο δεν είναι τυχαίες ούτε μεμονωμένες. Πρωθυπουργοί και πρόεδροι από τον Καναδά, τη Βρετανία, τη Γαλλία και τη Βόρεια Ευρώπη επιχειρούν να αποκαταστήσουν διαύλους επικοινωνίας με την Κίνα, σε μια περίοδο αυξανόμενης αβεβαιότητας στις σχέσεις τους με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Πολλοί αναλυτές βλέπουν σε αυτές τις κινήσεις ένα σαφές πολιτικό μήνυμα: η Δύση δεν είναι διατεθειμένη να εξαρτάται αποκλειστικά από μια Ουάσινγκτον που εμφανίζεται απρόβλεπτη και συγκρουσιακή ακόμη και με τους στενότερους συμμάχους της.

Ο Τραμπ ως καταλύτης αποσταθεροποίησης

Η επιβολή τιμωρητικών δασμών, η ρητορική περί προσάρτησης εδαφών και η αμφισβήτηση της πολυμερούς τάξης έχουν ενισχύσει την ανησυχία στην Ευρώπη. Για πολλές κυβερνήσεις, ο Ντόναλντ Τραμπ λειτουργεί ως καταλύτης που επιταχύνει μια ήδη υπαρκτή ανάγκη: τη διαφοροποίηση εμπορικών και στρατηγικών σχέσεων. Όταν οι ΗΠΑ παύουν να θεωρούνται σταθερός εγγυητής του διεθνούς εμπορίου, το βλέμμα στρέφεται αναπόφευκτα αλλού.

Η Κίνα ως δύσκολος αλλά αναγκαίος εταίρος

Το Πεκίνο δεν είναι εύκολος συνομιλητής. Η κρατικά καθοδηγούμενη οικονομία, οι πολιτικές εντάσεις και ζητήματα όπως η Ταϊβάν προκαλούν επιφυλάξεις. Ωστόσο, για πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η κινεζική αγορά αποτελεί κρίσιμο αντιστάθμισμα απέναντι στη μείωση των εξαγωγών προς τις ΗΠΑ. Ταυτόχρονα, και η Κίνα έχει λόγους να επιδιώκει στενότερες σχέσεις με την Ευρώπη, καθώς η αμερικανική αγορά κλείνει σταδιακά πίσω από δασμολογικά τείχη.

Χωρίς ηγεμόνα στο παγκόσμιο εμπόριο

Η εικόνα ενός κόσμου χωρίς ξεκάθαρο ηγεμόνα στο διεθνές εμπόριο προβληματίζει τους Ευρωπαίους. Ιστορικά, οι περίοδοι έντονης παγκοσμιοποίησης στηρίχθηκαν πάντα σε μια κυρίαρχη δύναμη που έθετε κανόνες και εγγυήσεις. Σήμερα, η πιθανή υποχώρηση των ΗΠΑ από αυτόν τον ρόλο δημιουργεί ένα κενό, το οποίο κανείς δεν είναι βέβαιος ποιος – ή αν – μπορεί να καλύψει.

Ευρώπη ανάμεσα σε ΗΠΑ και Κίνα

Η ευρωπαϊκή στρατηγική ισορροπίας αποδεικνύεται εξαιρετικά περίπλοκη. Από τη μία πλευρά, οι ΗΠΑ παραμένουν αναντικατάστατες σε θέματα ασφάλειας και άμυνας. Από την άλλη, η οικονομική πραγματικότητα επιβάλλει άνοιγμα σε νέες αγορές και συνεργασίες. Η προσέγγιση με την Κίνα δεν συνιστά ρήξη με την Ουάσινγκτον, αλλά μια προσπάθεια μείωσης των μονομερών εξαρτήσεων.

Τεχνολογία και νέες εξαρτήσεις

Ακόμη και σε τομείς αιχμής, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η Ευρώπη εξετάζει πιο ρεαλιστικές επιλογές. Τα κινεζικά μοντέλα ανοιχτού κώδικα προσφέρουν εναλλακτικές λύσεις απέναντι στην κυριαρχία των αμερικανικών τεχνολογικών κολοσσών. Η συνύπαρξη διαφορετικών τεχνολογικών οικοσυστημάτων ενδέχεται να ενισχύσει τη στρατηγική αυτονομία της Γηραιάς Ηπείρου.

Ένα ανοιχτό ερώτημα

Το βασικό ερώτημα παραμένει: μπορεί η Δύση να λειτουργήσει αποτελεσματικά χωρίς έναν κεντρικό «διαιτητή»; Η απάντηση δεν είναι σαφής. Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι επιλογές του Ντόναλντ Τραμπ επιταχύνουν μια παγκόσμια αναδιάταξη, στην οποία η Κίνα εμφανίζεται λιγότερο ως αντίπαλος και περισσότερο ως αναπόφευκτος συνομιλητής.