Safe: Δισ. σε Πολωνία – στην Ελλάδα τα… ψίχουλα του δεύτερου κύματος

Η Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης υιοθέτησε το πρώτο πακέτο εκτελεστικών αποφάσεων για τη διάθεση χρηματοδοτικής βοήθειας στο πλαίσιο του νέου εργαλείου SAFE, εγκαινιάζοντας την πρώτη φάση μακροπρόθεσμων δανείων για οκτώ κράτη-μέλη: Βέλγιο, Βουλγαρία, Κύπρο, Δανία, Ισπανία, Κροατία, Πορτογαλία και Ρουμανία.

Το δεύτερο πακέτο – στο οποίο περιλαμβάνεται και η Ελλάδα – έχει ήδη λάβει πολιτική έγκριση σε επίπεδο πρέσβεων και αναμένεται να υιοθετηθεί επισήμως στις 17 Φεβρουαρίου. Σε αυτό συμμετέχουν επίσης η Εσθονία, η Ιταλία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Πολωνία, η Σλοβακία και η Φινλανδία.

Η εικόνα όμως είναι αποκαλυπτική των ισορροπιών ισχύος εντός ΕΕ.

Πρώτο κύμα: Σαφές γεωπολιτικό μήνυμα

Οι αποφάσεις ακολουθούν τη θετική αξιολόγηση της Ευρωπαϊκή Επιτροπή επί των Εθνικών Σχεδίων Αμυντικών Επενδύσεων. Τα δάνεια είναι προσιτά, μακροπρόθεσμα και στοχεύουν:

• Στην απόκτηση σύγχρονου εξοπλισμού
• Στην επιτάχυνση κοινών προμηθειών
• Στην ενίσχυση της επιχειρησιακής ετοιμότητας

Η Ρουμανία εμφανίζεται ως ο μεγαλύτερος δικαιούχος του πρώτου κύματος, επιβεβαιώνοντας το βάρος που αποδίδει η Ένωση στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ και στη Μαύρη Θάλασσα.

Ο υπουργός Άμυνας της Κύπρου, Βασίλης Πάλμας, δήλωσε χαρακτηριστικά:

«Η ΕΕ δεν μιλά μόνο για την άμυνα, αλλά παραδίδει αποτελέσματα. Μέσω του SAFE ενισχύουμε την ασφάλειά μας εκεί όπου έχει τη μεγαλύτερη σημασία.»

Δεύτερο κύμα: Η Πολωνία πρωταγωνίστρια – Η Ελλάδα σε δεύτερο πλάνο

Στο δεύτερο πακέτο, η Πολωνία αναδεικνύεται ως ο μεγαλύτερος συνολικός δικαιούχος, με ανώτατο ποσό δανεισμού που ξεπερνά τα 43,7 δισ. ευρώ. Η κίνηση αυτή εδραιώνει τη Βαρσοβία ως βασικό πυλώνα αποτροπής στη βορειοανατολική Ευρώπη.

Η Ελλάδα, αν και συμμετέχει, δεν καταγράφει ανάλογο χρηματοδοτικό αποτύπωμα. Σε μια περίοδο που η Άγκυρα επιταχύνει εξοπλισμούς και η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει εύφλεκτη, το περιορισμένο μέγεθος της ελληνικής συμμετοχής εγείρει ερωτήματα για:

• Τη στρατηγική αξιοποίηση του εργαλείου
• Τη βιομηχανική ετοιμότητα
• Την πολιτική διαπραγματευτική ισχύ εντός ΕΕ

SAFE: Πρώτο βήμα “αμοιβαιοποίησης” της άμυνας

Το SAFE δεν είναι απλώς ένα ταμείο. Πρόκειται για μηχανισμό αναδιάρθρωσης του ευρωπαϊκού αμυντικού μοντέλου. Συνδυάζει:

• Κοινό δανεισμό
• Κοινές προμήθειες
• Βιομηχανική πολιτική
• Γεωπολιτική στρατηγική

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο πακέτο Readiness 2030, που υιοθετήθηκε τον Μάιο του 2025 και στοχεύει στη δημιουργία πραγματικής ευρωπαϊκής παραγωγικής ισχύος στον τομέα της άμυνας, μειώνοντας τον κατακερματισμό και ενισχύοντας τη μαζική παραγωγή.

Ιστορική καμπή: Ο Καναδάς μπαίνει στο παιχνίδι

Το Συμβούλιο ενέκρινε επίσης απόφαση που επιτρέπει στην ΕΕ να υπογράψει διμερή συμφωνία με τον Καναδάς, καθιστώντας τον την πρώτη μη ευρωπαϊκή χώρα με πρόσβαση στο SAFE.

Η συμφωνία είχε λάβει προκαταρκτική έγκριση από την Coreper τον Δεκέμβριο του 2025. Μετά την υπογραφή της, θα εφαρμοστεί προσωρινά και θα τεθεί σε πλήρη ισχύ μετά τη συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Η εξέλιξη αυτή:

• Ενισχύει τη διατλαντική διάσταση της ευρωπαϊκής άμυνας
• Διευρύνει την αγορά προμηθειών
• Καθιστά το SAFE εργαλείο γεωπολιτικής σύμπραξης

Η ΕΕ μετατρέπει την άμυνα σε επενδυτική πολιτική

Το SAFE σηματοδοτεί μια βαθύτερη αλλαγή: Η άμυνα παύει να είναι αποκλειστικά εθνική υπόθεση και μετατρέπεται σε ευρωπαϊκή επενδυτική στρατηγική μεγάλης κλίμακας.

Με την εξασφάλιση χρηματοδότησης δισεκατομμυρίων ευρώ, η Ένωση επιχειρεί να:

• Καλύψει κενά δυνατοτήτων
• Επιταχύνει παραδόσεις κρίσιμων συστημάτων
• Ενισχύσει την ευρωπαϊκή αμυντική τεχνολογική και βιομηχανική βάση

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι πολιτικό – είναι επιχειρησιακό: Θα μπορέσει η ευρωπαϊκή βιομηχανία να αυξήσει την παραγωγή στον απαιτούμενο ρυθμό;

Με το πλαίσιο να έχει τεθεί σε κίνηση, η πραγματική δοκιμασία ξεκινά με τις πρώτες εκταμιεύσεις και τις πρώτες κοινές προμήθειες που θα υλοποιηθούν στην πράξη.

Πηγές – Με πληροφορίες από: Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Δηλώσεις Υπουργών Άμυνας κρατών-μελών, Θεσμικά έγγραφα SAFE & Readiness 2030.