Η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή, με τις αμερικανο-ισραηλινές επιχειρήσεις κατά του Ιράν και τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, έχει προκαλέσει νέο κύμα ανατιμήσεων στην αγορά καυσίμων. Το αργό πετρέλαιο Brent ξεπέρασε την Παρασκευή τα 94 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία άνοδο εδώ και χρόνια και επαναφέροντας φόβους για επανάληψη της ενεργειακής κρίσης του 2022.
Στην Ελλάδα, οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές: μέσα σε μία εβδομάδα (από 27 Φεβρουαρίου έως 5 Μαρτίου 2026) η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης αυξήθηκε κατά 3 λεπτά (από 1,75 σε 1,78 ευρώ/λίτρο), ενώ το diesel κίνησης σημείωσε άνοδο 9 λεπτών (από 1,56 σε 1,65 ευρώ/λίτρο). Το πετρέλαιο θέρμανσης κατέγραψε τη μεγαλύτερη ανατίμηση, 10,4 λεπτά (από 1,179 σε 1,283 ευρώ/λίτρο).
Οι υψηλότερες τιμές σε νησιά και απομακρυσμένες περιοχές
Οι μεγαλύτερες πιέσεις εντοπίζονται σε νησιωτικές και ορεινές περιοχές, όπου τα μεταφορικά κόστη και η χαμηλή ανταγωνιστικότητα ενισχύουν τις αυξήσεις. Στις Κυκλάδες η μέση τιμή της αμόλυβδης έφτασε τα 2 ευρώ ανά λίτρο, ενώ ακολουθούν τα Δωδεκάνησα με 1,917 ευρώ, η Ευρυτανία με 1,887 ευρώ και η Λέσβος με 1,867 ευρώ. Σε αυτές τις περιοχές, ακόμα και μικρές ανατιμήσεις δημιουργούν σημαντική επιβάρυνση για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η επίδραση της κρίσης στο diesel και το πετρέλαιο θέρμανσης
Η μεγαλύτερη άνοδος στο diesel κίνησης οφείλεται κυρίως στην Κίνα, που απορροφά περίπου το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν. Τα κινεζικά διυλιστήρια παράγουν κατά κύριο λόγο diesel, και η διαταραχή των ροών αναγκάζει το Πεκίνο να αναζητά εναλλακτικές πηγές, εντείνοντας τον παγκόσμιο ανταγωνισμό και πιέζοντας τις τιμές προς τα πάνω.
Η άνοδος του diesel μεταφέρεται άμεσα στο πετρέλαιο θέρμανσης, που τις τελευταίες ημέρες βλέπει αυξημένη ζήτηση από νοικοκυριά που σπεύδουν να γεμίσουν τις δεξαμενές τους πριν από περαιτέρω ανατιμήσεις. Παράλληλα, στον αγροτικό τομέα η ζήτηση για diesel κίνησης ενισχύεται μετά τις έντονες βροχοπτώσεις, καθώς οι παραγωγοί προετοιμάζονται για τις ανοιξιάτικες εργασίες.
Πώς μεταφέρονται οι διεθνείς αυξήσεις στην αντλία
Η τιμή του αργού πετρελαίου δεν περνάει αυτόματα και άμεσα στην αντλία. Η τελική τιμή διαμορφώνεται από:
- Τις διεθνείς τιμές έτοιμων προϊόντων (βενζίνη, diesel) στα χρηματιστήρια ενέργειας
- Μεταφορικά κόστη και περιθώρια κέρδους διυλιστηρίων, εταιρειών εμπορίας και πρατηρίων
- Φορολογία (περίπου 65% της τελικής τιμής)
Οι μεταβολές εμφανίζονται συνήθως με καθυστέρηση 3-4 ημερών, καθώς τα πρατήρια λειτουργούν με αποθέματα που αγοράστηκαν σε προηγούμενες τιμές. Γι’ αυτό οι αυξήσεις εμφανίζονται σταδιακά και διαφέρουν ακόμα και μεταξύ γειτονικών πρατηρίων.
Έκτακτα μέτρα από την κυβέρνηση – Fuel pass και πλαφόν στα περιθώρια κέρδους
Η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και έχει έτοιμο σχέδιο παρέμβασης. Σημείο καμπής θεωρείται η τιμή του Brent στα 100 δολάρια το βαρέλι. Μεταξύ των μέτρων που εξετάζονται:
- Επέκταση ή νέο fuel pass για βενζίνη και diesel, με στόχο την ανακούφιση νοικοκυριών και επαγγελματιών
- Επιβολή πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των πρατηριούχων και εταιρειών εμπορίας, για αποτροπή αδικαιολόγητων αυξήσεων
- Ενίσχυση ελέγχων κατά της κερδοσκοπίας από τη ΔΙ.Μ.Ε.Α. και την Επιτροπή Ανταγωνισμού
Ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ προειδοποίησε ότι αν συνεχιστεί ο πόλεμος, οι εξαγωγείς του Κόλπου μπορεί να κηρύξουν force majeure, οδηγώντας το Brent στα 150 δολάρια και το LNG στα 40 δολάρια/MMBtu μέσα σε 2-3 εβδομάδες. Ωστόσο, παράγοντες της αγοράς τονίζουν ότι οι διεθνείς μηχανισμοί είναι σήμερα πιο ανθεκτικοί από το 2022, ενώ η Ελλάδα διαθέτει επάρκεια αποθεμάτων και πολυεπίπεδη στρατηγική προμηθειών.
Ψυχραιμία και αποφυγή πανικού
Παρά την ανησυχία, στελέχη του κλάδου καλούν σε ψυχραιμία. Η αντίδραση των αγορών μέχρι στιγμής είναι συγκρατημένη, χωρίς πανικό, ενώ η σύγκριση με το 2022 δείχνει ότι οι τρέχουσες αυξήσεις είναι σαφώς μικρότερες. Η επάρκεια καυσίμων είναι εξασφαλισμένη, και τα ελληνικά διυλιστήρια λειτουργούν κανονικά.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή υπενθυμίζει πόσο ευάλωτη παραμένει η ενεργειακή αγορά σε γεωπολιτικές αναταράξεις, αλλά και την ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις ώστε να προστατευθούν οι καταναλωτές χωρίς να διαταραχθεί η εφοδιαστική αλυσίδα.
Πηγή: Pagenews.gr