S&P Global: Στα πρόθυρα παγκόσμιου σοκ:Η σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν απειλεί ενέργεια,εμπόριο,οικονομία

Τα Στενά του Ορμούζ, οι αεροπορικοί κόμβοι του Κόλπου και οι θαλάσσιες εμπορικές οδοί γίνονται το νέο γεωοικονομικό πεδίο μάχης

Η στρατιωτική κλιμάκωση μεταξύ των Ηνωμένες Πολιτείες, του Ισραήλ και του Ιράν μετατρέπεται πλέον σε μια κρίση με βαθιές γεωοικονομικές προεκτάσεις, καθώς απειλεί να διαταράξει κρίσιμους κόμβους του παγκόσμιου εμπορίου, της ενέργειας και των διεθνών μεταφορών.

Σύμφωνα με ανάλυση της S&P Global Market Intelligence, η στρατιωτική επιχείρηση που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου εναντίον ιρανικών στρατιωτικών και πυρηνικών υποδομών δεν περιορίζεται σε στρατιωτικό επίπεδο. Η πραγματική επίδραση μπορεί να αποδειχθεί οικονομική και συστημική, προκαλώντας αναταράξεις στις ενεργειακές αγορές, στα διεθνή logistics και στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η κρίση ενεργοποιεί ένα ντόμινο γεωοικονομικών εξελίξεων που μπορεί να οδηγήσει σε ευρύτερη αποσταθεροποίηση, ιδιαίτερα εάν υπάρξουν αντίποινα από το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν.

Ενέργεια: Το ευάλωτο σημείο των Στενών του Ορμούζ

Στην καρδιά της κρίσης βρίσκεται το στρατηγικό πέρασμα των Στενά του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά «σημεία πνιγμού» του πλανήτη.

Από το στενό διέρχεται τεράστιο ποσοστό των θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου της Μέσης Ανατολής, καθώς και σημαντικές ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Οποιαδήποτε διαταραχή στη ναυσιπλοΐα — ακόμη και προσωρινή — θα μπορούσε να μεταφραστεί σε απότομη άνοδο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου στις διεθνείς αγορές.

Οι αναλυτές της S&P εκτιμούν ότι:

• χωρίς πλήρες κλείσιμο του περάσματος,
• ή χωρίς καταστροφή μεγάλων εγκαταστάσεων LNG στον Κόλπο,

οι επιπτώσεις στις αγορές ενέργειας πιθανότατα θα παραμείνουν βραχυπρόθεσμες.

Ωστόσο, το ενδεχόμενο στοχευμένων επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές χωρών του Κόλπου θεωρείται ιδιαίτερα ανησυχητικό σενάριο, ειδικά αν η σύγκρουση επεκταθεί σε κρίσιμες εγκαταστάσεις της ιρανικής οικονομίας.

Αερομεταφορές: Πίεση στα logistics μεταξύ Ασίας, Ευρώπης και Αφρικής

Η κρίση επηρεάζει άμεσα και τα διεθνή δίκτυα αεροπορικών μεταφορών φορτίου.

Οι μεγάλοι κόμβοι του Κόλπου, όπως η Ντόχα και το Ντουμπάι, αποτελούν κρίσιμους διαμετακομιστικούς σταθμούς για το παγκόσμιο cargo.

• Η Ντόχα διαχειρίζεται περίπου 2,6 εκατ. μετρικούς τόνους αεροπορικού φορτίου ετησίως
• Το Ντουμπάι περίπου 2,2 εκατ. τόνους

Μαζί αντιπροσωπεύουν σχεδόν 4% του παγκόσμιου όγκου αεροπορικού cargo.

Εάν ο εναέριος χώρος της περιοχής περιοριστεί ή κλείσει, οι αεροπορικές εταιρείες θα αναγκαστούν να ανακατευθύνουν τα δρομολόγια, γεγονός που συνεπάγεται:

• μεγαλύτερους χρόνους μεταφοράς
• αυξημένο λειτουργικό κόστος
• καθυστερήσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Η εμπειρία της πανδημίας έδειξε ότι τα δίκτυα μπορούν να προσαρμοστούν, ωστόσο η γεωγραφική σημασία του Κόλπου καθιστά τις επιπτώσεις δύσκολα διαχειρίσιμες σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης.

Ναυτιλία: Εκτροπές πλοίων και νέα πίεση στις εμπορικές διαδρομές

Η ένταση έρχεται να προστεθεί σε μια ήδη εύθραυστη κατάσταση στη ναυτιλία, καθώς η αστάθεια στην Ερυθρά Θάλασσα έχει ήδη προκαλέσει σημαντικές ανακατευθύνσεις πλοίων.

Οι μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες λαμβάνουν ήδη προληπτικά μέτρα:

• Η CMA CGM ζήτησε από πλοία στον Περσικό Κόλπο να κινηθούν προς ασφαλείς περιοχές αγκυροβολίας.
• Η Maersk ανακατευθύνει πλοία που κατευθύνονταν προς την Ερυθρά Θάλασσα μέσω της διαδρομής γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας.

Η επιλογή αυτή:

• αυξάνει σημαντικά την απόσταση μεταξύ Ασίας και Ευρώπης
• επιβαρύνει το κόστος καυσίμων
• αυξάνει τον χρόνο παράδοσης εμπορευμάτων.

Ταυτόχρονα μειώνεται η πραγματική χωρητικότητα του παγκόσμιου στόλου εμπορευματοκιβωτίων, καθώς τα πλοία παραμένουν περισσότερες ημέρες σε κάθε ταξίδι.

Γεωοικονομικός κίνδυνος για την παγκόσμια οικονομία

Η ανάλυση της S&P υπογραμμίζει ότι το τελικό αποτύπωμα της κρίσης θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης.

Σε ένα περιορισμένο σενάριο, οι αγορές ενδέχεται να απορροφήσουν μέρος των κραδασμών μέσω αναπροσαρμογής εμπορικών διαδρομών και ενεργειακών ροών.

Σε ένα σενάριο κλιμάκωσης, όμως, το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι πολύ ευρύτερο:

• άνοδος τιμών ενέργειας
• πίεση στις μεταφορές
• επιβράδυνση του παγκόσμιου εμπορίου
• αυξημένη μεταβλητότητα στις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Η συγκέντρωση τόσο μεγάλου μέρους της ενεργειακής παραγωγής και των διεθνών logistics στον Περσικό Κόλπο σημαίνει ότι ακόμη και περιορισμένες στρατιωτικές ενέργειες μπορούν να προκαλέσουν δυσανάλογες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.

Η γεωπολιτική κρίση μετατρέπεται έτσι σε γεωοικονομικό ρίσκο πρώτης γραμμής, με πιθανές συνέπειες που εκτείνονται πολύ πέρα από την περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Πηγές

Με πληροφορίες από:

•  S&P Global Market Intelligence, 
• BlackRock