Ο πόλεμος που έχει ξεσπάσει μεταξύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ από τη μία πλευρά και του Ιράν από την άλλη εισέρχεται στη δεύτερη εβδομάδα του με δραματική κλιμάκωση, ενώ οι επιπτώσεις του σε παγκόσμια κλίμακα επηρεάζουν την ενέργεια, τις αγορές και τις γεωπολιτικές ισορροπίες.
Καθώς οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συνεχίζουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Τεχεράνη και άλλες περιοχές εντός του Ιράν, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι «είναι μεγάλη τιμή να σκοτώνεται η ηγεσία του Ιράν», δηλώνοντας περιφρονητικά ότι η Ουάσιγκτον «καταστρέφει ολοκληρωτικά το καθεστώς» του Ιράν. Αυτή η ρητορική αψήφησης έχει προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις και ανησυχίες για περαιτέρω κλιμάκωση.
Τα γεγονότα περιπλέκονται με την αιφνίδια δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, στις 28 Φεβρουαρίου 2026, από κοινές επιθέσεις ΗΠΑ‑Ισραήλ, γεγονός που έχει αναμορφώσει το στρατηγικό σκηνικό της σύγκρουσης.
Στην Τεχεράνη, ο διάδοχος του Χαμενεΐ, Χαμενεϊ, έχει εμφανιστεί τραυματισμένος αλλά αποφασισμένος να συνεχίσει τον πόλεμο και μάλιστα απείλησε να κλείσει το Στενό του Ορμούζ, την κρίσιμη δίοδο από την οποία περνά περίπου 20 % του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η προοπτική αυτή έχει κλονίσει τις αγορές ενέργειας και οδήγησε σε εκ νέου άνοδο των τιμών πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι.
Πρόσφατη έκθεση του International Energy Agency σημειώνει ότι η διακοπή εφοδιασμού, αν συνεχιστεί, μπορεί να αυξήσει περαιτέρω τις τιμές ενέργειας, επιδρώντας όχι μόνο στις αγορές αλλά και στη βιομηχανική παραγωγή και τον πληθωρισμό πολυάριθμων οικονομιών. Οι αναλυτές της Goldman Sachs έχουν προβλέψει ότι το Brent crude θα μπορούσε να διατηρεί υψηλότερα επίπεδα τιμών για μήνες ακόμα, εάν δεν σταθεροποιηθεί η κατάσταση.
Η έκταση των στρατιωτικών επιχειρήσεων έχει ήδη ωθήσει τις τιμές των καυσίμων και του φυσικού αερίου σε σημαντική άνοδο, συμπιέζοντας τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις παγκοσμίως σε κόστος ενέργειας που κινείται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών. Οι χρηματιστηριακές αγορές ανταποκρίνονται με αυξημένη μεταβλητότητα, καθώς οι επενδυτές προσπαθούν να τιμολογήσουν τον κίνδυνο μιας μακροχρόνιας κρίσης ενέργειας.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Ενέργειας υπογραμμίζει ότι, εάν οι διαταραχές συνεχιστούν και το Στενό του Ορμούζ παραμείνει απροσπέλαστο, οι στρεβλώσεις στις αγορές θα βαθύνουν, αυξάνοντας τον πληθωρισμό σε πολλές ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες οικονομίες και δοκιμάζοντας τις δημοσιονομικές αντοχές των κρατών που ήδη αντιμετωπίζουν υψηλό χρέος και δημοσιονομικές πιέσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και άλλων σημαντικών χωρών αντιμετωπίζουν διπλή πρόκληση: να σταθεροποιήσουν τις ενεργειακές αγορές και ταυτόχρονα να αποφύγουν τα πολιτικά και οικονομικά κόστη μιας εκτεταμένης υποστήριξης στους καταναλωτές.
Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι κρίσιμες, καθώς τόσο η Ουάσιγκτον όσο και οι σύμμαχοί της στο Ισραήλ πιέζουν για στρατιωτικούς στόχους ενώ η Τεχεράνη απειλεί ανταποδοτικά μέτρα. Η έκταση και η διάρκεια αυτού του πολέμου –μια σύγκρουση με πιθανό αντίκτυπο στον ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής– είναι πιθανό να καθορίσουν τις οικονομικές και ενεργειακές προοπτικές ολόκληρου του πλανήτη.
Πηγές: Reuters