Νέα δεδομένα και ακόμη μεγαλύτερη σύγχυση προκαλούν οι αντικρουόμενες τοποθετήσεις από την Τεχεράνη για το μέλλον των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα πιο κρίσιμα περάσματα για την παγκόσμια ενέργεια και τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Σε αποκλειστική του συνέντευξη στο Euronews, ο πρέσβης του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη στη Γενεύη, Αλί Μπαχρεϊνί, ξεκαθάρισε ότι η χώρα του «δεν έχει καμία πρόθεση να αποκλείσει τα Στενά του Ορμούζ», επιχειρώντας να στείλει μήνυμα αποκλιμάκωσης σε μια περίοδο που η ένταση στην περιοχή παραμένει εξαιρετικά υψηλή.
Η δήλωση αυτή, ωστόσο, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με όσα μεταδόθηκαν αργότερα από την ιρανική κρατική τηλεόραση, όπου αποδόθηκε στον νέο Αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ θέση υπέρ του κλεισίματος του περάσματος, ως μέσου πίεσης προς τους αντιπάλους του Ιράν. Η αντίφαση αυτή αποτυπώνει όχι μόνο την ασάφεια στο μήνυμα της ιρανικής ηγεσίας, αλλά και το εύρος της ανησυχίας που επικρατεί διεθνώς για το ποιος ακριβώς χαράσσει τη στρατηγική της Τεχεράνης μετά τις δραματικές εξελίξεις των τελευταίων ημερών.
Η δήλωση Μπαχρεϊνί και το μήνυμα αποκλιμάκωσης
Ο Αλί Μπαχρεϊνί, μιλώντας στο Euronews, επέμεινε ότι η Τεχεράνη δεν επιδιώκει να μπλοκάρει ή να ναρκοθετήσει τα Στενά του Ορμούζ. Όπως υποστήριξε, η κατάσταση που επικρατεί σήμερα στην περιοχή είναι αποτέλεσμα του πολέμου που, κατά την ιρανική πλευρά, έχει επιβληθεί στην ευρύτερη ζώνη, και όχι προϊόν μιας συνειδητής επιλογής της Τεχεράνης να προκαλέσει διακοπή της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας.
Ο ίδιος μάλιστα χρησιμοποίησε μια ιδιαίτερα συμβολική φράση, λέγοντας ότι το Ιράν εξακολουθεί να θεωρεί πως το Ορμούζ πρέπει να είναι «το στενό της ειρήνης». Παράλληλα, σημείωσε ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να διατηρήσει την ασφάλεια στο πέρασμα και ότι ο θαλάσσιος αυτός διάδρομος θα πρέπει να παραμείνει προσβάσιμος για όλους, εφόσον δεν υπάρχει πόλεμος ή απειλή στην περιοχή.
Ωστόσο, ο Μπαχρεϊνί πρόσθεσε και μια σημαντική υποσημείωση: σύμφωνα με όσα είπε, η μόνη μορφή περιορισμού που θα μπορούσε να εξεταστεί αφορά πλοία κρατών που έχουν ενεργή ανάμειξη στον πόλεμο εναντίον του Ιράν. Αυτή η αναφορά δείχνει ότι, παρά το μήνυμα περί μη αποκλεισμού, η Τεχεράνη αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο στοχευμένων κινήσεων πίεσης σε συγκεκριμένους αντιπάλους.
Η αντίφαση με τη γραμμή του νέου Αγιατολάχ
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της υπόθεσης είναι ότι οι δηλώσεις του Ιρανού πρέσβη έγιναν μόλις λίγες ώρες πριν δημοσιοποιηθεί η πρώτη επίσημη τοποθέτηση του νέου Αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ, στην οποία το καθεστώς φέρεται να υιοθετεί ακριβώς την αντίθετη γραμμή. Σύμφωνα με το Euronews, η κρατική τηλεόραση μετέδωσε δήλωση του νέου ανώτατου ηγέτη, σύμφωνα με την οποία το Ιράν σκοπεύει να κρατήσει το Ορμούζ κλειστό για να αυξήσει την πίεση στους εχθρούς του.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η διεθνής κοινότητα προσπαθεί ακόμη να κατανοήσει ποιος ασκεί ουσιαστικό έλεγχο στο Ιράν μετά τη δολοφονία του Αλί Χαμενεΐ στην αρχή του πολέμου. Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από την έναρξη της σύγκρουσης και, σύμφωνα με το ίδιο μέσο, υπάρχουν αντικρουόμενες πληροφορίες για την κατάστασή του, με κάποιες αναφορές να κάνουν λόγο για ελαφρύ τραυματισμό και άλλες να υποστηρίζουν ότι έχει καταστεί πλήρως ανίκανος.
Αυτή η ασάφεια ενισχύει την αίσθηση ότι το μήνυμα της Τεχεράνης είναι σήμερα διχασμένο ή ακόμη και ασταθές, κάτι που επιβαρύνει περαιτέρω την ήδη νευρική διεθνή συγκυρία.
Οι Φρουροί της Επανάστασης και η σκλήρυνση της ρητορικής
Την ίδια ώρα, το Euronews μετέδωσε ότι οι Φρουροί της Επανάστασης εμφανίστηκαν να υιοθετούν πιο σκληρή στάση, με τον διοικητή του ναυτικού τους, Αλιρεζά Τανγκσίρι, να δηλώνει ότι θα τηρηθεί η στρατηγική του κλεισίματος του Ορμούζ, σε απάντηση στην εντολή του ανώτατου ηγέτη. Η τοποθέτηση αυτή έρχεται να ενισχύσει το κλίμα αβεβαιότητας, καθώς δείχνει ότι τουλάχιστον τμήμα του ιρανικού κρατικού και στρατιωτικού μηχανισμού κινείται σε πιο επιθετική κατεύθυνση.
Με άλλα λόγια, η εικόνα που προκύπτει δεν είναι ενιαία. Από τη μία υπάρχει η διπλωματική γραμμή του πρέσβη στον ΟΗΕ, που παρουσιάζει το Ιράν ως δύναμη που δεν θέλει να κλείσει το στρατηγικό πέρασμα. Από την άλλη, υπάρχουν οι δηλώσεις της νέας θρησκευτικής ηγεσίας και τμημάτων των Φρουρών της Επανάστασης, που εκπέμπουν σαφώς πιο απειλητικό τόνο.
Το Ορμούζ στο επίκεντρο της παγκόσμιας ανησυχίας
Η διεθνής σημασία των Στενών του Ορμούζ είναι τεράστια. Περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και υγρού φυσικού αερίου διέρχεται συνήθως από αυτό το στενό πέρασμα, γεγονός που το καθιστά έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη. Για τον λόγο αυτό, κάθε αναφορά σε πιθανό αποκλεισμό ή στρατιωτική ένταση στην περιοχή μεταφράζεται άμεσα σε αναταράξεις στις αγορές ενέργειας και στη ναυτιλία.
Το Euronews αναφέρει επίσης ότι τις τελευταίες ημέρες το Ιράν έχει στοχοποιήσει φορτηγά πλοία και ενεργειακές υποδομές γειτονικών χωρών, σε μια προσπάθεια να προκαλέσει ζημιά στο παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας και να πιέσει τις διεθνείς αγορές. Μάλιστα, δύο πετρελαιοφόρα, το ένα με σημαία Νήσων Μάρσαλ και το άλλο ελληνικών συμφερόντων με σημαία Μάλτας, χτυπήθηκαν ανοιχτά του Ιράκ, ενώ η επίθεση αυτή προκάλεσε τον θάνατο τουλάχιστον ενός ανθρώπου και ώθησε προσωρινά τις τιμές του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια.
Η Τεχεράνη παραδέχεται το κόστος, αλλά δηλώνει έτοιμη για μακρύ πόλεμο
Παρά τις συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία, ο Ιρανός πρέσβης παραδέχθηκε ότι και η ίδια η ιρανική οικονομία θα υποστεί κόστος από την αστάθεια στο Ορμούζ. Όπως είπε, η Τεχεράνη δεν απορρίπτει αυτή την πραγματικότητα, αλλά θεωρεί ότι παραμένει μια ανθεκτική χώρα, τόσο σε οικονομικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η τοποθέτησή του ότι το Ιράν είναι έτοιμο να υπερασπιστεί τον εαυτό του «για όσο χρειαστεί». Ο Μπαχρεϊνί επανέλαβε ότι η χώρα του προετοιμαζόταν για ένα τέτοιο σενάριο, ακόμη και κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, καθώς η στρατιωτική αξιολόγηση της Τεχεράνης θεωρούσε ότι η απειλή ήταν επικείμενη.
Η θέση αυτή συνδέεται και με τη γραμμή του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί, ο οποίος είχε δηλώσει ότι η Τεχεράνη είχε μελετήσει επί δύο δεκαετίες τις αμερικανικές εμπειρίες πολέμου στην περιοχή και είχε ενσωματώσει τα σχετικά διδάγματα. Σύμφωνα με τον Ιρανό πρέσβη, η χώρα ήταν προετοιμασμένη για μια παρατεταμένη αναμέτρηση και σκοπεύει να συνεχίσει μέχρι να εκλείψει κάθε πιθανότητα νέας επίθεσης εναντίον της.
Η διπλωματία παραμένει στο τραπέζι, αλλά το μήνυμα μένει θολό
Παρά τη σκληρή ρητορική, ο Μπαχρεϊνί επέμεινε ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να είναι ανοιχτή σε διαπραγματεύσεις, κατηγορώντας παράλληλα τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι εγκατέλειψαν τη διπλωματική οδό. Υποστήριξε μάλιστα ότι η Ουάσιγκτον δεν έχει κερδίσει τίποτα μέχρι στιγμής, παρά την κλιμάκωση και τις αμερικανοϊσραηλινές επιδρομές που, σύμφωνα με αναφορές, έχουν προκαλέσει σημαντικά πλήγματα στην ιρανική αντιαεροπορική άμυνα και στις στρατιωτικές της δυνατότητες.
Αυτή ακριβώς η διπλή γλώσσα, από τη μία διάθεση για διαπραγμάτευση και από την άλλη ετοιμότητα για μακροχρόνιο πόλεμο, είναι που δυσκολεύει τη διεθνή κοινότητα να αποτιμήσει τις πραγματικές προθέσεις της Τεχεράνης.
Το κρίσιμο ερώτημα για τις αγορές και τη διεθνή σταθερότητα
Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο τι λέει ο Ιρανός πρέσβης ή τι διακηρύσσει ο νέος Αγιατολάχ, αλλά ποια γραμμή θα επικρατήσει στην πράξη. Οι αγορές, οι κυβερνήσεις και οι ναυτιλιακές εταιρείες δεν κρίνουν με βάση τις διατυπώσεις, αλλά με βάση τις κινήσεις στο πεδίο. Και εκεί, η εικόνα παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Η συνέντευξη Μπαχρεϊνί στο Euronews δίνει ένα διπλωματικό παράθυρο αποκλιμάκωσης και στέλνει μήνυμα ότι η Τεχεράνη δεν επιδιώκει γενικευμένο αποκλεισμό του Ορμούζ. Όμως οι παράλληλες δηλώσεις από το εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος, αλλά και τα συνεχιζόμενα πλήγματα κατά πλοίων και ενεργειακών υποδομών, δείχνουν ότι η πραγματική κατάσταση είναι πολύ πιο σύνθετη και ασταθής.
Σε αυτή τη φάση, το Ορμούζ παραμένει όχι μόνο ένα ενεργειακό πέρασμα παγκόσμιας σημασίας, αλλά και το κεντρικό τεστ αξιοπιστίας για τις προθέσεις της Τεχεράνης. Και μέχρι να υπάρξει σαφής και ενιαία γραμμή από την ιρανική ηγεσία, η διεθνής αβεβαιότητα δύσκολα θα υποχωρήσει.
Πηγή: Pagenews.gr