Πληθωρισμός 105% στα τρόφιμα – Οι Ιρανοί στις ουρές των ATM μέσα στον πόλεμο

Η οικονομία του Ιράν βυθίζεται σε μια πρωτοφανή κρίση, με τον πληθωρισμό στα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά να εκτοξεύεται πάνω από 105% και τους πολίτες να σχηματίζουν ουρές στα ΑΤΜ για να αποσύρουν μετρητά, φοβούμενοι ξαφνική κατάρρευση των ηλεκτρονικών πληρωμών εν μέσω του συνεχιζόμενου πολέμου. Η Κεντρική Τράπεζα του Ιράν προχώρησε αυτές τις ημέρες στην κυκλοφορία του μεγαλύτερου χαρτονομίσματος στην ιστορία της χώρας – 10 εκατομμυρίων ριάλ – το οποίο, ωστόσο, αξίζει σήμερα μόλις 6,5 ευρώ στην ελεύθερη αγορά.

Η απελπισμένη κίνηση της Κεντρικής Τράπεζας

Η επίσημη αιτιολόγηση της Κεντρικής Τράπεζας για την εισαγωγή του νέου χαρτονομίσματος είναι η «εξασφάλιση πρόσβασης του κοινού σε μετρητά». Παράλληλα, οι αρχές διαβεβαιώνουν ότι τα ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής – από χρεωστικές κάρτες μέχρι εφαρμογές σε smartphones – παραμένουν η κύρια μέθοδος συναλλαγών. Ωστόσο, η πραγματικότητα στο δρόμο είναι εντελώς διαφορετική. Οι Ιρανοί, βλέποντας τις τιμές να τρέχουν και τον πόλεμο να εντείνει την αβεβαιότητα, προτιμούν πλέον να κρατούν φυσικά μετρητά στο σπίτι τους. Ο φόβος ότι οποιαδήποτε στιγμή μπορεί να «πέσουν» τα συστήματα ηλεκτρονικών πληρωμών – είτε λόγω κυβερνοεπιθέσεων, είτε λόγω βλαβών από τις συνεχείς βομβαρδισμούς και τις διακοπές ρεύματος – έχει γίνει κυρίαρχος.

Ουρές στα ΑΤΜ και περιορισμοί ανάληψης

Σε όλες τις μεγάλες πόλεις του Ιράν, τα ΑΤΜ έχουν μετατραπεί σε σημεία συνωστισμού. Οι πολίτες περιμένουν ώρες για να αποσύρουν έστω και μικρά ποσά, ενώ οι τράπεζες έχουν επιβάλει αυστηρά ημερήσια όρια ανάληψης. Η κατάσταση έγινε ακόμα πιο δραματική τις ημέρες του Νορούζ – της ιρανικής Πρωτοχρονιάς – όπου η παράδοση θέλει τους Ιρανούς να προσφέρουν δώρα σε μετρητά, ιδίως στα παιδιά. Φέτος, όμως, πολλοί γονείς αναγκάστηκαν να επιστρέψουν σπίτι με άδεια χέρια, καθώς τα μηχανήματα είχαν εξαντλήσει τα διαθέσιμα μετρητά ήδη από το μεσημέρι.

Ο πληθωρισμός «γονατίζει» τα νοικοκυριά

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της στατιστικής υπηρεσίας του Ιράν, ο γενικός ετήσιος πληθωρισμός έφτασε το 47,5% τον μήνα που έληξε στις 19 Φεβρουαρίου 2026. Ωστόσο, η πραγματική εικόνα είναι πολύ χειρότερη στον τομέα των τροφίμων και των ποτών, όπου ο πληθωρισμός ξεπέρασε το 105%. Η αιτία είναι σαφής: η κυβέρνηση αναγκάστηκε να καταργήσει τις επιδοτήσεις σε ξένο νόμισμα για τις εισαγωγές βασικών ειδών διατροφής, αφήνοντας τις τιμές να ακολουθήσουν την ελεύθερη πτώση του ριάλ.

Για να αντισταθμίσει εν μέρει την καταστροφή, η κυβέρνηση ξεκίνησε ένα ευρύ πρόγραμμα κουπονιών τροφίμων, το οποίο παρέχει μηνιαία πίστωση σε περίπου 80 εκατομμύρια Ιρανούς για αγορές συγκεκριμένων βασικών προϊόντων από συγκεκριμένα καταστήματα. Παρά την κλίμακα του μέτρου, οι περισσότεροι πολίτες αναφέρουν ότι τα κουπόνια καλύπτουν μόνο ένα μικρό μέρος των αναγκών τους, ενώ οι ουρές και στα σημεία διανομής έχουν γίνει καθημερινότητα.

Η μακροχρόνια υποτίμηση του ριάλ και οι συνέπειες του πολέμου

Η οικονομία του Ιράν βρισκόταν ήδη σε βαθιά κρίση πριν από την κλιμάκωση του πολέμου. Οι πολυετείς αμερικανικές κυρώσεις, η δραστική μείωση των εσόδων από εξαγωγές πετρελαίου, η συστημική διαφθορά και ο επίμονος υψηλός πληθωρισμός είχαν συρρικνώσει δραματικά την αγοραστική δύναμη του πληθυσμού. Ο πόλεμος των 12 ημερών τον Ιούνιο του 2025 επιδείνωσε κατακόρυφα την κατάσταση: το ριάλ έχασε περίπου το 40% της αξίας του μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Στις 28 Φεβρουαρίου 2026 το νόμισμα έφτασε στο ιστορικό χαμηλό των 1,66 εκατομμυρίων ριάλ ανά δολάριο ΗΠΑ, ενώ την Παρασκευή που πέρασε κυμαινόταν κοντά στα 1,5 εκατομμύρια. Η απότομη υποτίμηση πυροδότησε μαζικές διαδηλώσεις τον Ιανουάριο, τις οποίες το καθεστώς κατέστειλε με ακραία βία, με αναφορές για χιλιάδες νεκρούς.

Μετρητά ως «ασφαλές καταφύγιο» σε συνθήκες χάους

Σε περιβάλλον συνεχούς πολέμου, κυβερνοαπειλών και διακοπών ρεύματος, τα μετρητά έχουν ανακτήσει τη θέση τους ως το μόνο «πραγματικό» χρήμα για τους περισσότερους Ιρανούς. Οι ειδικοί των Financial Times επισημαίνουν ότι η μαζική στροφή στα φυσικά χαρτονομίσματα δεν είναι απλώς οικονομική συμπεριφορά – είναι επιβίωση. Όταν οι τιμές διπλασιάζονται μέσα σε λίγους μήνες και τα ηλεκτρονικά πορτοφόλια μπορεί να «παγώσουν» από τη μια στιγμή στην άλλη, το χαρτί στο χέρι γίνεται η μόνη εγγύηση.

Η κυκλοφορία του χαρτονομίσματος των 10 εκατομμυρίων ριάλ, παρότι παρουσιάστηκε ως τεχνική λύση, αποτελεί στην πραγματικότητα ομολογία αποτυχίας: η χώρα έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο υπερπληθωρισμού και νομισματικής αστάθειας που χρειάζεται χαρτονομίσματα δισεκατομμυρίων για να καλύψει καθημερινές συναλλαγές.

Μια οικονομία υπό πολιορκία – χωρίς φως στο τούνελ

Η συνδυασμένη πίεση από τις κυρώσεις, τον πόλεμο, τον υπερπληθωρισμό και την κατάρρευση της εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα έχει οδηγήσει την ιρανική κοινωνία σε πρωτοφανή σημεία πίεσης. Τα κουπόνια τροφίμων, οι ουρές στα ΑΤΜ, τα νέα υπερμεγέθη χαρτονομίσματα και η μαζική φυγή κεφαλαίων στο εξωτερικό συνθέτουν την εικόνα μιας οικονομίας που παλεύει για να επιβιώσει. Για εκατομμύρια Ιρανούς, η καθημερινότητα έχει γίνει αγώνας δρόμου – όχι μόνο ενάντια στην πείνα και την ακρίβεια, αλλά και ενάντια στον φόβο ότι αύριο μπορεί να μην υπάρχει καν χρήμα για να αγοράσουν ψωμί.

Πηγή: Pagenews.gr