Γκιουλέρ προς Ελλάδα και Κύπρο: Διπλωματία για το Ιράν, απειλές για την Ανατολική Μεσόγειο

Μια συνέντευξη με πολλαπλούς αποδέκτες και ακόμη περισσότερα πολιτικά μηνύματα παραχώρησε ο υπουργός Άμυνας της Τουρκίας, Γιασάρ Γκιουλέρ, επιχειρώντας να παρουσιάσει την Άγκυρα ως δύναμη ισορροπίας στη Μέση Ανατολή, αλλά ταυτόχρονα στέλνοντας σαφείς αιχμές και προειδοποιήσεις προς Ελλάδα και Κύπρο. Οι δηλώσεις του, που δημοσιεύθηκαν σε ιταλικό μέσο και αναπαράχθηκαν ευρέως στον τουρκικό και κυπριακό Τύπο, επιβεβαιώνουν ότι η τουρκική ηγεσία επιμένει σε μια πολιτική δύο επιπέδων: επίκληση της διπλωματίας και του διεθνούς δικαίου όταν αυτό εξυπηρετεί το γεωπολιτικό της αφήγημα, αλλά σκληρή ρητορική και αμφισβητήσεις όταν στρέφεται προς τον ελληνοκυπριακό και ελλαδικό χώρο.

Στη συνέντευξή του, ο Γκιουλέρ επέλεξε να τοποθετηθεί για τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή με όρους που αναδεικνύουν την Τουρκία ως «υπεύθυνο» παράγοντα, υποστηρίζοντας ότι μόνο η διπλωματία και ο διάλογος μπορούν να αποτρέψουν μια ευρύτερη ανάφλεξη στην περιοχή. Παρουσίασε, μάλιστα, την Άγκυρα ως δύναμη που είναι έτοιμη να συμβάλει σε μια πιο σταθερή μεταπολεμική ισορροπία, τονίζοντας ότι η Τουρκία μπορεί να παίξει έναν «εξισορροπητικό και εποικοδομητικό ρόλο» στη συνέχεια της κρίσης. Η τοποθέτηση αυτή εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική της Άγκυρας να εμφανίζεται ως περιφερειακός μεσολαβητής τόσο στο ουκρανικό όσο και στο μεσανατολικό μέτωπο.

Οι αιχμές για Κύπρο και Ελλάδα

Το πιο ηχηρό μέρος της παρέμβασής του αφορά, ωστόσο, την Κύπρο και εμμέσως την Ελλάδα. Ο Γκιουλέρ επέκρινε την ανάπτυξη αμυντικών συστημάτων γύρω από την Κύπρο από ευρωπαϊκές χώρες, υποστηρίζοντας ότι αυτή γίνεται «υπό το πρόσχημα» του πολέμου στη Μέση Ανατολή και ότι συνιστά προσπάθεια της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ελλάδας να αυξήσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στο νησί και να κλιμακώσουν την ένταση. Στο ίδιο πλαίσιο επανέλαβε ότι η Τουρκία είναι αποφασισμένη να προστατεύσει, όπως είπε, την ασφάλεια της λεγόμενης «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου» και τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων.

Η συγκεκριμένη τοποθέτηση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, επειδή επαναφέρει τη γνώριμη τουρκική ρητορική περί «στρατιωτικοποίησης» της Κύπρου από την ελληνική και ελληνοκυπριακή πλευρά, σε μια περίοδο όπου η Ανατολική Μεσόγειος επηρεάζεται έντονα από τη σύγκρουση Ιράν–ΗΠΑ–Ισραήλ. Η Άγκυρα επιδιώκει να συνδέσει την αυξημένη ευρωπαϊκή και δυτική κινητικότητα στην περιοχή με ένα υποτιθέμενο σχέδιο μεταβολής των ισορροπιών στο νησί, ενισχύοντας έτσι το αφήγημα ότι παραμένει ο «εγγυητής» του βόρειου τμήματος της Κύπρου.

Η επίκληση της κυριαρχίας για το Ιράν και η αντίφαση με τα ελληνοτουρκικά

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί και η προσπάθεια του Γκιουλέρ να προβάλει την Τουρκία ως χώρα που σέβεται την κυριαρχία των γειτονικών κρατών, αναφερόμενος στο Ιράν και στις εσωτερικές του διαδικασίες. Η επιλογή αυτής της διατύπωσης αποκτά συμβολικό βάρος, γιατί έρχεται σε αντίθεση με τη διαρκή αμφισβήτηση που προβάλλει η Άγκυρα απέναντι στην Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία σε ζητήματα κυριαρχίας, θαλάσσιων ζωνών και στρατιωτικής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Αυτό ακριβώς αναδεικνύει και τον επιλεκτικό τρόπο με τον οποίο η τουρκική ηγεσία χρησιμοποιεί το Διεθνές Δίκαιο. Στη Μέση Ανατολή, όπου επιδιώκει να εμφανιστεί ως θεσμικός και λογικός παίκτης, μιλά για διάλογο, αποκλιμάκωση και σεβασμό της κρατικής κυριαρχίας. Στα ελληνοτουρκικά, όμως, η ίδια επίκληση σπανίζει ή συνοδεύεται από απειλές, αναθεωρητική ρητορική και πολιτική πίεση. Αυτή η διπλή γλώσσα δεν είναι καινούργια, αλλά η χρονική συγκυρία την κάνει πιο εμφανή από ποτέ.

«Καμία απειλή δεν θα μείνει αναπάντητη»

Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας υιοθέτησε παράλληλα και μια σκληρότερη γραμμή ασφαλείας, δηλώνοντας ότι η Τουρκία δεν θα αφήσει καμία απειλή αναπάντητη. Όπως μετέδωσε ο τουρκικός Τύπος, ο Γκιουλέρ υποστήριξε ότι η χώρα του διαθέτει τόσο τη δυνατότητα όσο και τη βούληση να απαντήσει σε κάθε απειλή εναντίον της επικράτειας ή των πολιτών της, τόσο με εθνικά μέσα όσο και στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Η διατύπωση αυτή συνδέεται με τις τουρκικές αναφορές σε παραβιάσεις του εναέριου χώρου της από ιρανικούς πυραύλους το προηγούμενο διάστημα, ζήτημα για το οποίο είχε υπάρξει και αναφορά του Reuters τον Μάρτιο.

Το μήνυμα αυτό δεν αφορά μόνο το Ιράν. Αντίθετα, λειτουργεί και ως έμμεση προειδοποίηση προς κάθε κατεύθυνση, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας και της Κύπρου, ότι η Άγκυρα θέλει να διατηρεί ανοιχτό το χαρτί της αποτροπής και της στρατιωτικής απάντησης. Παρότι συνοδεύει αυτή τη θέση με αναφορές στην «ισορροπία» και στην «υπευθυνότητα», η ουσία παραμένει πως η Τουρκία επιλέγει να αφήνει συνεχώς ανοιχτό το ενδεχόμενο δυναμικής αντίδρασης.

Η στρατηγική της «ευελιξίας» της Άγκυρας

Η συνολική εικόνα που προκύπτει από τη συνέντευξη Γκιουλέρ είναι αυτή μιας Τουρκίας που επιδιώκει διατήρηση στρατηγικής ευελιξίας. Από τη μία, θέλει να απευθύνεται στα διεθνή ακροατήρια ως υπεύθυνος περιφερειακός παίκτης, που υποστηρίζει τη διπλωματία, την αποκλιμάκωση και τη σταθερότητα. Από την άλλη, φροντίζει να κρατά ζωντανό το αναθεωρητικό και πιεστικό της αποτύπωμα στα ελληνοτουρκικά και στο Κυπριακό, αποφεύγοντας οποιαδήποτε νομική ή πολιτική αυτοδέσμευση που θα περιόριζε τα περιθώρια κινήσεών της.

Αυτή η τακτική δεν είναι απλώς επικοινωνιακή. Συνδέεται με την πάγια τουρκική εξωτερική πολιτική που συνδυάζει θεσμική ρητορική όπου τη συμφέρει και πολιτική ισχύ όπου εκτιμά ότι μπορεί να αποσπάσει κέρδη. Η σημερινή συγκυρία στη Μέση Ανατολή προσφέρει στην Άγκυρα ένα νέο πεδίο για να προβάλει αυτό το μοντέλο: να εμφανιστεί ως δύναμη τάξης και διαλόγου στην περιοχή, ενώ ταυτόχρονα να επαναφέρει τη γνωστή πίεση προς Ελλάδα και Κύπρο.

Τι σημαίνουν τα νέα «μηνύματα» για Ελλάδα και Κύπρο

Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, οι δηλώσεις Γκιουλέρ επιβεβαιώνουν ότι η Άγκυρα δεν έχει εγκαταλείψει ούτε τη σκληρή της γλώσσα ούτε την προσπάθεια να συνδέει κάθε περιφερειακή εξέλιξη με τις δικές της πάγιες διεκδικήσεις. Η Κύπρος μπαίνει ξανά στο κέντρο των τουρκικών αναφορών, αυτή τη φορά μέσα από το πρίσμα της μεσανατολικής κρίσης, ενώ η Ελλάδα παρουσιάζεται ως μέρος ενός δήθεν σχεδίου έντασης στο νησί.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι αυτή η ρητορική συνυπάρχει με δημόσιες αναφορές της Τουρκίας στη διπλωματία και στον διάλογο. Αυτό σημαίνει ότι η Άγκυρα πιθανότατα θα συνεχίσει να κινείται σε «δύο ταχύτητες»: να κρατά ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας, κυρίως για να αποφεύγει το πολιτικό κόστος μιας πλήρους ρήξης, αλλά ταυτόχρονα να χρησιμοποιεί την ένταση ως εργαλείο πίεσης και διαπραγμάτευσης. Η επόμενη περίοδος, ιδίως σε επίπεδο ΝΑΤΟ και ευρύτερων περιφερειακών επαφών, αναμένεται να δείξει αν αυτά τα «μηνύματα» θα μείνουν στη σφαίρα της ρητορικής ή αν θα συνοδευτούν και από νέες κινήσεις στο πεδίο.

Πηγή: Pagenews.gr