ΗΠΑ–ΙΡΑΝ: Η «γρήγορη συμφωνία» που τρομάζει την Ευρώπη και απειλεί με νέα κρίση

Η επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, μετά από εβδομάδες έντασης και στρατιωτικής κλιμάκωσης, δεν προκαλεί μόνο προσδοκίες αποκλιμάκωσης αλλά και βαθιά ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που μίλησαν στο Reuters, το βασικό ρίσκο δεν είναι η αποτυχία των συνομιλιών — αλλά το ενδεχόμενο μιας «κακής συμφωνίας».

«Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν θα επιτευχθεί συμφωνία. Το πρόβλημα είναι ότι θα επιτευχθεί μια κακή αρχική συμφωνία που θα δημιουργήσει ατελείωτα προβλήματα στη συνέχεια», τόνισε ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης.

Ευρωπαϊκός φόβος: μια συμφωνία-βιτρίνα

Η ανησυχία επικεντρώνεται στην πίεση για μια γρήγορη πολιτική νίκη από την Ουάσιγκτον. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι μια πρόχειρη συμφωνία-πλαίσιο μπορεί να:

• καλύψει προσωρινά την κρίση
• αλλά να αφήσει άλυτα τα κρίσιμα τεχνικά ζητήματα
• και τελικά να οδηγήσει σε νέα κατάρρευση της διαδικασίας

Όπως σημειώνεται, η διαπραγματευτική ομάδα των ΗΠΑ εμφανίζεται να επιδιώκει ένα ταχύ αποτέλεσμα υψηλής πολιτικής προβολής, παρά μια βιώσιμη μακροπρόθεσμη λύση.

Στο τραπέζι: «προσωρινή συμφωνία» με ανοιχτές πληγές

Οι συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ φαίνεται να κινούνται προς ένα ενδιάμεσο μοντέλο συμφωνίας, με ανταλλαγή περιορισμών στο πυρηνικό πρόγραμμα έναντι μερικής άρσης κυρώσεων.

Ωστόσο, βασικά ζητήματα παραμένουν άλυτα:

• επίπεδα εμπλουτισμού ουρανίου
• διάρκεια περιορισμών
• μηχανισμοί επιθεώρησης
• σταδιακή ή άμεση άρση κυρώσεων

Αυτά τα «γκρίζα σημεία» είναι που προκαλούν τον μεγαλύτερο σκεπτικισμό.

Η ιστορική εμπειρία και το «μάθημα του 2015»

Η Ευρώπη κουβαλά την εμπειρία της συμφωνίας του 2015 (JCPOA), η οποία χρειάστηκε 12 χρόνια διαπραγματεύσεων και τεράστια τεχνική εργασία για να επιτευχθεί.

«Πιστεύει κανείς σοβαρά ότι αυτό μπορεί να γίνει σε 21 ώρες;» διερωτήθηκε η Φεντερίκα Μογκερίνι, πρώην επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας.

Η αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία το 2018 επιδείνωσε τη δυσπιστία και αποσταθεροποίησε το πλαίσιο συνεργασίας.

Σενάρια: από προσωρινή εκτόνωση σε νέα κρίση

Αναλυτές βλέπουν τρία πιθανά σενάρια:

1. Προσωρινή συμφωνία – εύθραυστη ειρήνη Μειώνει την ένταση αλλά δεν λύνει τα βασικά ζητήματα
2. Κατάρρευση συνομιλιών – επιστροφή στην κλιμάκωση Ήδη υπάρχουν ενδείξεις στρατιωτικής προετοιμασίας σε περίπτωση αποτυχίας
3. Παρατεταμένη διαπραγμάτευση Πιθανή λύση σε βάθος μηνών, όπως εκτιμούν διεθνείς αξιωματούχοι

 Η γεωπολιτική διάσταση: περισσότερα από τα πυρηνικά

Η σύγκρουση δεν αφορά μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα. Περιλαμβάνει:

• τον έλεγχο ενεργειακών ροών στον Περσικό Κόλπο
• την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή
• τη σχέση ΗΠΑ–Ευρώπης και τον ρόλο της ΕΕ
• τις επιπτώσεις στις αγορές ενέργειας και τη Ρωσία

Η διαπραγμάτευση ΗΠΑ–Ιράν βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σημείο: όχι μεταξύ συμφωνίας και αποτυχίας, αλλά μεταξύ κακής συμφωνίας και βιώσιμης λύσης.

Η Ευρώπη φοβάται ότι μια «γρήγορη νίκη» μπορεί να αποδειχθεί στρατηγική ήττα — οδηγώντας σε έναν νέο κύκλο έντασης που θα είναι ακόμη πιο δύσκολο να ελεγχθεί.

Πηγή: pagenews.gr