Στενά του Ορμούζ: Το Ιράν αλλάζει γραμμή και μιλά για «ναυτιλιακά τέλη»

Η ένταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ παίρνει νέα διάσταση, καθώς το Ιράν επιχειρεί να αναδιατυπώσει τη θέση του για τα τέλη που θέλει να επιβάλει στα πλοία που διέρχονται από τον στρατηγικό θαλάσσιο δίαυλο.

Η Τεχεράνη απορρίπτει πλέον τον χαρακτηρισμό «διόδια» και κάνει λόγο για κόμιστρα ναυτιλιακών υπηρεσιών και περιβαλλοντικής προστασίας, σε μια προσπάθεια να παρουσιάσει την κίνηση ως διαχειριστικό και όχι ως επιθετικό μέτρο.

Η αλλαγή φρασεολογίας έρχεται σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη συγκυρία, καθώς οι διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε κρίσιμη φάση και η αστάθεια στη Μέση Ανατολή συνεχίζει να πιέζει τις αγορές ενέργειας.

Η Τεχεράνη μιλά για υπηρεσίες και περιβαλλοντική προστασία

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Ισμαΐλ Μπακαεΐ, υποστήριξε ότι τα ποσά που επιδιώκει να εισπράττει το Ιράν δεν αποτελούν διόδια, αλλά τέλη για υπηρεσίες που σχετίζονται με τη ναυσιπλοΐα και την προστασία του περιβάλλοντος στην περιοχή των Στενών.

Παράλληλα, ζήτησε προσοχή στη χρήση των όρων, επιμένοντας ότι η διαχείριση του περάσματος αφορά αποκλειστικά το Ιράν και το Ομάν, ως τις δύο χώρες που βρίσκονται εκατέρωθεν του στρατηγικού διαύλου.

Η τοποθέτηση αυτή δείχνει ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να διατηρήσει την ουσία της διεκδίκησής της, αλλά με πιο προσεκτική γλώσσα, ώστε να περιορίσει τις διεθνείς αντιδράσεις.

Ο χάρτης που προκάλεσε συναγερμό στον Κόλπο

Η ένταση αυξήθηκε όταν το Ιράν δημοσιοποίησε χάρτη μέσω της Αρχής Στενών Περσικού Κόλπου, με τον οποίο διεκδικεί κανονιστικό έλεγχο σε περιοχή που εκτείνεται βαθιά σε ύδατα τα οποία τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ομάν θεωρούν μέρος της κυριαρχίας τους.

Η ζώνη που παρουσιάστηκε από την ιρανική πλευρά εκτείνεται από το Κουχ-ε Μομπάρακ στο Ιράν έως το νότιο τμήμα της Φουτζέιρα στα ΗΑΕ, στην ανατολική είσοδο των Στενών, και από το νησί Κεσμ έως το Ουμ αλ-Κουουάιν στη δυτική είσοδο.

Σύμφωνα με την ιρανική θέση, όλα τα πλοία που διέρχονται από την καθορισμένη περιοχή θα πρέπει να λαμβάνουν προηγούμενη άδεια από την αρμόδια ιρανική αρχή.

Η κίνηση αυτή προκάλεσε άμεση αντίδραση από κράτη του Κόλπου, τα οποία βλέπουν την ιρανική πρωτοβουλία ως προσπάθεια επέκτασης ελέγχου σε έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του πλανήτη.

Κοινή προειδοποίηση πέντε κρατών προς τις ναυτιλιακές εταιρείες

Το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έστειλαν κοινή επιστολή στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό, προειδοποιώντας τις ναυτιλιακές εταιρείες να μη συμμορφωθούν με τις οδηγίες της ιρανικής αρχής.

Τα πέντε κράτη ζητούν από τα εμπορικά και φορτηγά πλοία να μη συναλλάσσονται με την PGSA και να μη διέρχονται από τον θαλάσσιο δίαυλο ακολουθώντας τη διαδρομή που έχει ορίσει μονομερώς το Ιράν.

Η κίνηση αποτυπώνει τον βαθμό ανησυχίας στον Κόλπο, καθώς οποιαδήποτε αλλαγή στο καθεστώς διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ μπορεί να έχει άμεσες επιπτώσεις στο διεθνές εμπόριο ενέργειας.

Γιατί τα Στενά του Ορμούζ είναι τόσο κρίσιμα

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους πιο ευαίσθητους γεωπολιτικούς κόμβους στον κόσμο.

Σε περίοδο ειρήνης, από τον συγκεκριμένο θαλάσσιο δρόμο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Αυτό σημαίνει ότι κάθε διαταραχή στη ναυσιπλοΐα μπορεί να προκαλέσει άμεσο σοκ στις διεθνείς αγορές.

Για τα κράτη του Κόλπου, ο δίαυλος είναι ζωτικής σημασίας για τις εξαγωγές ενέργειας. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, αποτελεί κρίσιμο παράγοντα σταθερότητας των τιμών. Για το Ιράν, είναι στρατηγικό χαρτί πίεσης σε μια περίοδο έντονης αντιπαράθεσης.

Η αντιπαράθεση ΗΠΑ – Ιράν και ο αποκλεισμός των λιμανιών

Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ δεν εξελίσσεται σε κενό.

Το Ιράν φέρεται να έκλεισε ουσιαστικά τον θαλάσσιο δίαυλο στις πρώτες ημέρες του πολέμου, προκαλώντας άμεση αντίδραση από την Ουάσινγκτον. Στα μέσα Απριλίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες απάντησαν επιβάλλοντας δικό τους αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια.

Η αντιπαράθεση αυτή εντείνει τον κίνδυνο ευρύτερης αποσταθεροποίησης στην περιοχή, καθώς η ναυτιλία, η ενέργεια και η ασφάλεια του Κόλπου συνδέονται πλέον άμεσα με την εξέλιξη της σύγκρουσης.

Για την κυβέρνηση Τραμπ, η κρίση έχει και εσωτερικό πολιτικό κόστος, καθώς η άνοδος των τιμών του πετρελαίου και της βενζίνης προκαλεί πίεση ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Οι τιμές της ενέργειας πιέζουν και την Ευρώπη

Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις της για την ανάπτυξη της οικονομίας της ΕΕ το 2026, επικαλούμενη την επίδραση της συνεχιζόμενης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και την άνοδο των τιμών της ενέργειας.

Η οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται πλέον να αναπτυχθεί κατά 1,1% το 2026, έναντι προηγούμενης πρόβλεψης για 1,4%, ενώ για την ευρωζώνη η εκτίμηση υποβαθμίστηκε στο 0,9%.

Η αναστάτωση στις αγορές ενέργειας, λόγω της κλιμάκωσης γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, επιδεινώνει το οικονομικό περιβάλλον και αυξάνει την αβεβαιότητα για κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και καταναλωτές.

Ένα πέρασμα που μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες

Η προσπάθεια του Ιράν να παρουσιάσει τα τέλη ως ναυτιλιακά και περιβαλλοντικά κόμιστρα δεν αλλάζει το βασικό διακύβευμα: ποιος ελέγχει στην πράξη έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους δρόμους του πλανήτη.

Για την Τεχεράνη, τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μοχλό πίεσης. Για τα κράτη του Κόλπου, είναι ζήτημα κυριαρχίας και οικονομικής επιβίωσης. Για τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, είναι θέμα ενεργειακής σταθερότητας και παγκόσμιας ασφάλειας.

Όσο η σύγκρουση συνεχίζεται και οι διαπραγματεύσεις παραμένουν αβέβαιες, κάθε νέα κίνηση γύρω από τον στρατηγικό δίαυλο μπορεί να προκαλέσει νέες αναταράξεις στις αγορές και στη διεθνή διπλωματία.

Πηγή: Pagenews.gr