Δεν είναι πλέον μόνο οι κυβερνήσεις που καθορίζουν τη ναυσιπλοΐα στα πιο κρίσιμα θαλάσσια περάσματα του κόσμου. Οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι θαλάσσιοι αντασφαλιστές έχουν εξελιχθεί στον πραγματικό ρυθμιστή της παγκόσμιας ναυτιλίας, επιβάλλοντας στην πράξη τους δικούς τους όρους πρόσβασης από τα Στενά του Ορμούζ μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα.
Τι προβλέπει το προσχέδιο συμφωνίας Ιράν - Ομάν για την επανέναρξη της ναυσιπλοίας στα Στενά - Απορρίπτουν τέλη διέλευσης οι ΗΠΑ και ο Τραμπ απειλεί με σκληρά χτυπήματα - Πέφτουν οι τιμές του πετρελαίου
Η στρατηγική της Τεχεράνης να χρησιμοποιεί τα Στενά του Ορμούζ ως γεωπολιτικό όπλο φαίνεται να δοκιμάζεται. Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Ομάν και ΗΠΑ δημιουργούν ένα νέο πλέγμα ενεργειακών και εμπορικών διαδρομών που περιορίζει σταδιακά την ικανότητα του Ιράν να επηρεάζει το παγκόσμιο εμπόριο.
Η Τεχεράνη απορρίπτει πρόταση του Ομάν για ίση διανομή του στενού και δηλώνει ότι ο Ορμούζ δεν θα επανέλθει στην κατάσταση που βρισκόταν πριν από κάποιες δεκαετίες
Η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια από τις πιο επικίνδυνες γεωπολιτικές περιόδους των τελευταίων δεκαετιών. Η κρίση δεν περιορίζεται πλέον στις στρατιωτικές συγκρούσεις μεταξύ Ιράν, Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ, αλλά μεταφέρεται στις θαλάσσιες αρτηρίες από τις οποίες εξαρτάται η παγκόσμια οικονομία. Τα Στενά του Ορμούζ και το Bab el-Mandeb βρίσκονται στο επίκεντρο μιας στρατηγικής αναμέτρησης που θα μπορούσε να προκαλέσει νέο ενεργειακό σοκ, εκτίναξη του πληθωρισμού και σοβαρή διαταραχή του διεθνούς εμπορίου.
Η κρίσιμη συνεδρίαση του OPEC+ στις αρχές Αυγούστου πραγματοποιείται υπό τη βαριά σκιά της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ. Παρά την προγραμματισμένη αύξηση της παραγωγής κατά 188.000 βαρέλια ημερησίως, οι γεωπολιτικές εξελίξεις απειλούν να περιορίσουν την αποτελεσματικότητα των αποφάσεων, μετατρέποντας την ενεργειακή ασφάλεια σε βασικό πεδίο διεθνούς ανταγωνισμού.
Η κλιμάκωση της έντασης στον Περσικό Κόλπο αναβαθμίζει στρατηγικά το λιμάνι του Φουτζάιρα, καθώς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επιδιώκουν να διασφαλίσουν τις ενεργειακές τους εξαγωγές και να μειώσουν την εξάρτησή τους από ένα από τα πιο ευάλωτα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επανέλαβαν μαζικά πλήγματα σε παράκτιες στρατιωτικές εγκαταστάσεις του Ιράν, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ ενημέρωσε το Κογκρέσο ότι οι εχθροπραξίες άρχισαν εκ νέου στις 7 Ιουλίου. Η επίθεση της Τεχεράνης σε δύο δεξαμενόπλοια των Εμιράτων, με έναν νεκρό και οκτώ τραυματίες, μετατρέπει τα Στενά του Ορμούζ από ενεργειακό διάδρομο σε κεντρικό μέτωπο του πολέμου.
Ο πόλεμος Ισραήλ–Ιράν δεν άλλαξε μόνο τις στρατιωτικές ισορροπίες. Ανέδειξε ένα νέο ενεργειακό και διπλωματικό δόγμα, όπου οι δίαυλοι επικοινωνίας, τα Στενά του Ορμούζ και ο έλεγχος των θαλάσσιων ενεργειακών ροών αποκτούν μεγαλύτερη σημασία ακόμη και από τα ίδια τα όπλα. Δύο χώρες, το Πακιστάν και το Ομάν, βρέθηκαν στο επίκεντρο αυτής της νέας γεωπολιτικής σκακιέρας.
Οι νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις και η αυξημένη απειλή για τα εμπορικά πλοία περιορίζουν τη διέλευση δεξαμενόπλοιων από το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη, με τις διεθνείς αγορές να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις.
Το Ιράν ανακοίνωσε σήμερα το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, καθώς επαναλήφθηκαν οι εχθροπραξίες με τις ΗΠΑ, πυροδοτούμενες από την επίθεση σε πλοίο στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια αυτή οδό, θέτοντας για άλλη μια φορά υπό αμφισβήτηση το πρωτόκολλο συμφωνίας που υπέγραψαν στις 17 Ιουνίου τα δύο εμπόλεμα μέρη για την επικύρωση της εκεχειρίας του Απριλίου.
Η επίθεση σε εμπορικό πλοίο, τα αμερικανικά αντίποινα και η ιρανική απάντηση ανοίγουν ένα νέο κεφάλαιο στην κρίση του Περσικού Κόλπου. Οι αγορές παρακολουθούν με αγωνία το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του κόσμου.
Απειλές για «σκληρή απάντηση»
Παρά τη νέα στρατιωτική ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ολοένα και περισσότερα πλοία LNG επιστρέφουν στα Στενά του Ορμούζ. Η ναυτιλία δείχνει συγκρατημένη εμπιστοσύνη, ωστόσο η παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια εξακολουθεί να εξαρτάται από το πιο ευαίσθητο γεωπολιτικό πέρασμα του πλανήτη.
Ακόμη και αν οι εντάσεις αποκλιμακωθούν και η ναυσιπλοΐα αποκατασταθεί, το Στενό του Ορμούζ έχει ήδη μετατραπεί σε στρατηγικό όπλο. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν θα ανοίξει ξανά πλήρως, αλλά αν η διεθνής κοινότητα μπορεί πλέον να θεωρεί ασφαλή τη σημαντικότερη ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη.
Παρά τις στρατιωτικές απώλειες, η Τεχεράνη εμφανίζεται να διατηρεί την αποτρεπτική της ισχύ, να ενισχύει την περιφερειακή της θέση και να επιστρέφει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων από ισχυρότερη βάση.
Η σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, η αύξηση των ροών πετρελαίου από Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τα θετικά μηνύματα από τη Ντόχα αποκλιμακώνουν τις τιμές, παρά τις νέες ιρανικές προειδοποιήσεις προς τα εμπορικά πλοία.
Το 94% των πλοίων εγκαταλείπει πλέον τους επίσημους ναυτιλιακούς διαδρόμους στα Στενά του Ορμούζ. Η εικόνα αυτή δεν αποτελεί απλώς επιχειρησιακή προσαρμογή, αλλά αποτυπώνει τη μετάβαση σε ένα νέο γεωπολιτικό περιβάλλον όπου η ασφάλεια, οι κυρώσεις και η ενεργειακή στρατηγική αλληλοεπικαλύπτονται.
Το πλοίο της HMM παραμένει στην περιοχή μέχρι να ολοκληρωθούν οι επισκευές, ενώ η Σεούλ αποφεύγει να κατονομάσει οριστικά υπεύθυνο για την επίθεση που είχε αποδοθεί αρχικά σε ιρανικό πύραυλο.
Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ έπειτα από περισσότερες από 100 ημέρες διακοπής της ναυσιπλοΐας αποκαθιστά προσωρινά τη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ωστόσο, η κρίση αποκάλυψε τις δομικές αδυναμίες του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος και ενδέχεται να αποτελέσει σημείο καμπής για τη διεθνή ενεργειακή πολιτική. Όπως το πετρελαϊκό εμπάργκο του 1973 αναδιαμόρφωσε τη στρατηγική των κρατών για δεκαετίες, έτσι και η κρίση του Ορμούζ φαίνεται να επιταχύνει μια νέα εποχή ενεργειακής ασφάλειας, διαφοροποίησης και γεωπολιτικού ανταγωνισμού.
Ο πρόσφατος πόλεμος στη Μέση Ανατολή φαίνεται να αλλάζει τη γεωπολιτική ισορροπία στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, η Τεχεράνη απέκτησε πλέον ένα νέο στρατηγικό εργαλείο πίεσης: απέδειξε ότι μπορεί να διακόψει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ με πραγματικό οικονομικό αντίκτυπο. Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά μόνο τις σχέσεις ΗΠΑ–Ιράν, αλλά επανακαθορίζει το ενεργειακό και γεωοικονομικό ρίσκο για την Ευρώπη, την Ασία και τις διεθνείς αγορές.
