Η Μόσχα επανέρχεται με μία ακόμη επιθετική ρητορική παρέμβαση απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ, σε μια περίοδο που ο πόλεμος στην Ουκρανία αποκτά όλο και πιο επικίνδυνα χαρακτηριστικά περιφερειακής αποσταθεροποίησης.
Ο πρώην πρόεδρος της Ρωσίας και νυν αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Ασφαλείας, Ντμίτρι Μεντβέντεφ, εξαπέλυσε ευθεία προειδοποίηση προς τους Ευρωπαίους πολίτες, καλώντας τους ουσιαστικά να προετοιμαστούν για μια νέα εποχή ανασφάλειας και πιθανών συγκρούσεων.
«Πολίτες των χωρών της ΕΕ, πρέπει να συνειδητοποιήσετε ότι οι αρχές σας έχουν εμπλακεί μονομερώς σε πόλεμο με τη Ρωσία. Γι’ αυτό να είστε σε εγρήγορση και μην εκπλαγείτε από τίποτα. Ο ήσυχος ύπνος τελείωσε. Αλλά ξέρετε σε ποιον να ρωτήσετε το γιατί», έγραψε ο Μεντβέντεφ σε ανάρτησή του στο X.
Η ανάρτηση ήρθε λίγες ώρες μετά τη νέα ένταση που προκλήθηκε από τη συντριβή drone στη Ρουμανία, γεγονός που ενεργοποίησε ξανά τα αντανακλαστικά του ΝΑΤΟ και επανέφερε στο προσκήνιο τον φόβο μεταφοράς της σύγκρουσης εκτός ουκρανικού εδάφους.
Η Ρουμανία και το νέο “γκρίζο πεδίο” του πολέμου
Το περιστατικό με το drone εντείνει τις ανησυχίες για την ολοένα και μεγαλύτερη γεωγραφική διάχυση του πολέμου.
Παρότι τέτοιου τύπου περιστατικά έχουν καταγραφεί και στο παρελθόν κοντά στα σύνορα κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, η συγκεκριμένη συγκυρία θεωρείται εξαιρετικά ευαίσθητη, καθώς η Συμμαχία έχει ήδη αυξήσει τη στρατιωτική της παρουσία στην Ανατολική Ευρώπη, ενώ η Ρωσία κλιμακώνει τις επιθέσεις με drones και πυραύλους κατά ουκρανικών στόχων.
Το ΝΑΤΟ χαρακτήρισε τη ρωσική συμπεριφορά «ανεύθυνη και επικίνδυνη», επαναλαμβάνοντας ότι η Συμμαχία θα υπερασπιστεί «κάθε σπιθαμή εδάφους των συμμάχων της».
Η ρωσική πλευρά, ωστόσο, επιχειρεί πλέον να μεταφέρει το πολιτικό και ψυχολογικό κόστος του πολέμου απευθείας στις ευρωπαϊκές κοινωνίες.
Η στρατηγική Μεντβέντεφ: Ψυχολογική πίεση προς την Ευρώπη
Τα τελευταία δύο χρόνια ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ έχει μετατραπεί στον πιο επιθετικό δημόσιο εκφραστή της ρωσικής σκληρής γραμμής.
Οι παρεμβάσεις του λειτουργούν συχνά ως εργαλείο στρατηγικής πίεσης προς τη Δύση, διατυπώνοντας απειλές ή σενάρια που το Κρεμλίνο αποφεύγει επισήμως να υιοθετήσει σε διπλωματικό επίπεδο.
Η νέα του ανάρτηση εντάσσεται ακριβώς σε αυτό το πλαίσιο: στη δημιουργία ενός κλίματος διαρκούς ανασφάλειας μέσα στην Ευρώπη.
Η φράση «ο ήσυχος ύπνος τελείωσε» δεν απευθύνεται μόνο στις κυβερνήσεις αλλά κυρίως στις κοινωνίες της ΕΕ, επιχειρώντας να ενισχύσει την αίσθηση ότι η ευρωπαϊκή εμπλοκή στην Ουκρανία μπορεί να έχει άμεσες συνέπειες για τους ίδιους τους Ευρωπαίους πολίτες.
Πρόκειται για μια μορφή πολιτικο-ψυχολογικού πολέμου που η Μόσχα χρησιμοποιεί όλο και συχνότερα, ιδιαίτερα απέναντι σε χώρες που στηρίζουν στρατιωτικά το Κίεβο.
Το Κρεμλίνο επενδύει στην κόπωση της Ευρώπης
Πίσω από τις δηλώσεις Μεντβέντεφ βρίσκεται και μια ευρύτερη ρωσική στρατηγική: η εκτίμηση ότι η Ευρώπη εμφανίζει σημάδια πολιτικής και κοινωνικής κόπωσης.
Η ενεργειακή κρίση, οι υψηλές αμυντικές δαπάνες, οι πληθωριστικές πιέσεις και η ενίσχυση λαϊκιστικών και αντισυστημικών κομμάτων δημιουργούν ένα πολιτικό περιβάλλον που η Μόσχα θεωρεί δυνητικά ευνοϊκό.
Η Ρωσία επιχειρεί να παρουσιάσει τη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία ως επιλογή που αυξάνει τον κίνδυνο γενικευμένης ευρωπαϊκής αστάθειας.
Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε περιστατικό κοντά σε σύνορα κρατών-μελών του ΝΑΤΟ αποκτά πολλαπλή αξία: στρατιωτική, πολιτική αλλά και επικοινωνιακή.
Η Ευρώπη μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα ασφαλείας
Η ουσία των ρωσικών προειδοποιήσεων είναι ότι η Μόσχα θεωρεί πλέον τη σύγκρουση με τη Δύση μακροχρόνια και συνολική.
Όχι απαραίτητα με τη μορφή άμεσης στρατιωτικής αντιπαράθεσης, αλλά ως κατάσταση μόνιμης υβριδικής πίεσης που περιλαμβάνει κυβερνοεπιθέσεις, ενεργειακούς εκβιασμούς, επιχειρήσεις επιρροής, στρατιωτικά επεισόδια και ψυχολογικό πόλεμο.
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αυτό σημαίνει ότι η εποχή της “στρατηγικής άνεσης” που ακολούθησε το τέλος του Ψυχρού Πολέμου έχει πλέον οριστικά κλείσει.
Οι κυβερνήσεις της ΕΕ καλούνται να διαχειριστούν όχι μόνο τη στρατιωτική διάσταση της κρίσης, αλλά και την πολιτική αντοχή των ίδιων των κοινωνιών τους απέναντι σε μια σύγκρουση που μοιάζει όλο και περισσότερο χωρίς σαφές τέλος.
Η Ρωσία δεν απειλεί μόνο με όπλα – απειλεί με αβεβαιότητα
Η παρέμβαση Μεντβέντεφ δεν αποτελεί απλώς ακόμη μία επιθετική δήλωση Ρώσου αξιωματούχου. Είναι μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής αποσταθεροποίησης.
Η Μόσχα γνωρίζει ότι δύσκολα μπορεί να επιβάλει στρατιωτικά τη βούλησή της απέναντι στο σύνολο του ΝΑΤΟ. Μπορεί όμως να επηρεάσει πολιτικά την Ευρώπη μέσω του φόβου, της αβεβαιότητας και της κοινωνικής κόπωσης.
Το πραγματικό μήνυμα προς τις ευρωπαϊκές κοινωνίες είναι σαφές: η Ρωσία θέλει η καθημερινή αίσθηση ασφάλειας στην Ευρώπη να πάψει να θεωρείται δεδομένη.
Και αυτό ακριβώς καθιστά τη σημερινή φάση της σύγκρουσης πιο επικίνδυνη από πολλές προηγούμενες.