Το Ιράκ βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα από τα πιο κρίσιμα στρατηγικά διλήμματα της σύγχρονης ιστορίας του. Η κυβέρνηση της Βαγδάτης εξετάζει τρόπους για την περαιτέρω ενσωμάτωση των φιλοϊρανικών πολιτοφυλακών στους κρατικούς μηχανισμούς ασφαλείας, σε μια προσπάθεια να περιορίσει την ανεξέλεγκτη δράση τους και να αποτρέψει νέες εστίες αποσταθεροποίησης. Το ερώτημα όμως παραμένει: μπορεί να επιτευχθεί κάτι τέτοιο χωρίς να ενισχυθεί η επιρροή της Τεχεράνης στο ιρακινό κράτος;
Οι περισσότερες από αυτές τις οργανώσεις δραστηριοποιούνται υπό την ομπρέλα των Λαϊκών Δυνάμεων Κινητοποίησης (PMF), οι οποίες δημιουργήθηκαν για την αντιμετώπιση του ISIS το 2014. Με την πάροδο των ετών, πολλές εξ αυτών απέκτησαν πολιτική επιρροή, οικονομική ισχύ και βαθιές διασυνδέσεις με τους μηχανισμούς εξουσίας, διατηρώντας παράλληλα στενούς δεσμούς με το Ιράν και τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Ο πόλεμος του 2026 και η ευρύτερη περιφερειακή αναταραχή επανέφεραν το ζήτημα στο επίκεντρο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες πιέζουν ανοιχτά τη Βαγδάτη να περιορίσει ή να αφοπλίσει τις πιο ισχυρές φιλοϊρανικές ένοπλες ομάδες, θεωρώντας ότι αποτελούν προέκταση της ιρανικής στρατηγικής στην περιοχή. Παράλληλα, αρκετές από αυτές τις οργανώσεις έχουν κατηγορηθεί για επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στόχων και συμμάχων της Ουάσιγκτον στη Μέση Ανατολή.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο περίπλοκη. Οι πολιτοφυλακές δεν λειτουργούν πλέον αποκλειστικά ως εξωτερικά εργαλεία της Τεχεράνης. Έχουν διεισδύσει βαθιά στην πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή του Ιράκ, διαθέτοντας δικά τους δίκτυα επιρροής, επιχειρηματικές δραστηριότητες και σημαντική κοινοβουλευτική εκπροσώπηση. Πολλοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η πλήρης διάλυσή τους θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή εσωτερική κρίση ή ακόμη και ένοπλες συγκρούσεις
Από την άλλη πλευρά, η πλήρης ενσωμάτωσή τους στο κράτος ενέχει διαφορετικούς κινδύνους. Εάν οι οργανώσεις αυτές διατηρήσουν την ιδεολογική και πολιτική τους σύνδεση με το Ιράν, τότε η απορρόφησή τους από τους κρατικούς θεσμούς ενδέχεται να μεταφέρει την επιρροή της Τεχεράνης απευθείας στο εσωτερικό των ιρακινών δομών εξουσίας. Ορισμένοι ειδικοί χαρακτηρίζουν ήδη το ιρακινό μοντέλο ως το πιο επιτυχημένο παράδειγμα της ιρανικής στρατηγικής «ενσωμάτωσης μέσω θεσμών».
Οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι η Βαγδάτη αναζητά μια ενδιάμεση λύση. Η κυβέρνηση επιδιώκει να θέσει τις πολιτοφυλακές υπό αυστηρότερο κρατικό έλεγχο, να περιορίσει την ανεξάρτητη στρατιωτική τους δράση και να ενισχύσει τη λογοδοσία τους. Ωστόσο, η εφαρμογή ενός τέτοιου σχεδίου προσκρούει σε πολιτικές ισορροπίες, περιφερειακές πιέσεις και στο γεγονός ότι αρκετές από τις οργανώσεις αυτές αποτελούν πλέον αναπόσπαστο τμήμα του συστήματος εξουσίας.
Το διακύβευμα ξεπερνά τα σύνορα του Ιράκ. Η έκβαση αυτής της διαδικασίας θα επηρεάσει την ισορροπία δυνάμεων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, τις σχέσεις Βαγδάτης–Ουάσιγκτον και τον μελλοντικό ρόλο του Ιράν στην περιοχή. Εάν το Ιράκ καταφέρει να μετατρέψει τις πολιτοφυλακές σε πραγματικά εθνικές δυνάμεις ασφαλείας, θα ενισχύσει την κυριαρχία του. Αν όμως η διαδικασία οδηγήσει σε θεσμική νομιμοποίηση της εξωτερικής επιρροής, τότε η Τεχεράνη ενδέχεται να αποκτήσει ακόμη ισχυρότερα ερείσματα στον αραβικό κόσμο.
Η μάχη για το μέλλον του Ιράκ δεν δίνεται πλέον μόνο στα πεδία των συγκρούσεων. Διεξάγεται μέσα στους κρατικούς θεσμούς, στα υπουργεία, στα σώματα ασφαλείας και στους πολιτικούς συσχετισμούς. Και από το αποτέλεσμα αυτής της μάχης θα κριθεί αν η χώρα θα εξελιχθεί σε έναν πραγματικά κυρίαρχο περιφερειακό παίκτη ή σε μια ζώνη μόνιμης επιρροής μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Πηγή: pagenews.gr