Ιράκ ανοίγει «πόρτα» στην Ευρώπη: Ο Ζαΐντι στον Μακρόν – Το Παρίσι μπαίνει στο νέο γεωπολιτικό παιχνίδι

Πρώτο επίσημο ευρωπαϊκό ταξίδι του νέου Ιρακινού πρωθυπουργού στις 14 Σεπτεμβρίου – Συμφωνίες με τη Γαλλία για ασφάλεια και οικονομία, ενώ η Βαγδάτη επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε ΗΠΑ, Ιράν, Τουρκία και Ευρώπη

Το Παρίσι επιλέγει για το πρώτο επίσημο ταξίδι του στην Ευρώπη ο νέος πρωθυπουργός του Ιράκ, Αλί αλ-Ζαΐντι, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα για τη νέα εξωτερική πολιτική που επιχειρεί να οικοδομήσει η Βαγδάτη μέσα σε ένα εξαιρετικά ασταθές περιφερειακό περιβάλλον.

Ο Ζαΐντι αναμένεται να συναντηθεί με τον Εμανουέλ Μακρόν στις 14 Σεπτεμβρίου στη γαλλική πρωτεύουσα, σύμφωνα με δύο περιφερειακούς αξιωματούχους που μίλησαν στο Al-Monitor. Κατά την επίσκεψη αναμένεται να υπογραφούν αρκετά μνημόνια συνεργασίας, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν δημοσιοποιηθεί οι λεπτομέρειές τους.

Η επιλογή της Γαλλίας, ωστόσο, έχει ιδιαίτερο γεωπολιτικό βάρος.

Ο Ιρακινός πρωθυπουργός επιχειρεί από την ανάληψη των καθηκόντων του τον Μάιο να διευρύνει θεαματικά το δίκτυο των διεθνών εταίρων της χώρας του, περιορίζοντας την εξάρτηση της Βαγδάτης από οποιοδήποτε μεμονωμένο κέντρο ισχύος.

Και το Παρίσι μπορεί να αποτελέσει για το Ιράκ έναν κρίσιμο ευρωπαϊκό πυλώνα σε αυτή τη στρατηγική.

Γιατί ο Ζαΐντι επιλέγει τον Μακρόν

Η επίσκεψη δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη διπλωματικό ταξίδι.

Για τον Ζαΐντι είναι η πρώτη επίσημη εμφάνιση στην Ευρώπη μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας και έρχεται αφού έχει ήδη κινηθεί με μεγάλη ταχύτητα προς τις ΗΠΑ, το Ιράν και την Τουρκία.

Τον Ιούλιο πραγματοποίησε επίσκεψη στις Ηνωμένες Πολιτείες, με την κυβέρνησή του να επιδιώκει μεγάλης κλίμακας αμερικανικές επενδύσεις στους τομείς πετρελαίου, φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας. Στο τραπέζι έχουν βρεθεί, μεταξύ άλλων, αμερικανικές εταιρείες όπως η Chevron και η General Electric.

Λίγες ημέρες αργότερα βρέθηκε στην Τεχεράνη, όπου συναντήθηκε με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν και υπέγραψε συμφωνίες που αφορούν τις μεταφορές, τις σιδηροδρομικές συνδέσεις και τη διοικητική συνεργασία.

Ακολούθησε η Τουρκία, όπου στην ατζέντα βρέθηκαν ενέργεια, εμπόριο, νερό και ασφάλεια.

Τώρα έρχεται η σειρά της Ευρώπης.

Η Γαλλία θέλει ρόλο στο νέο Ιράκ

Για το Παρίσι, η επίσκεψη προσφέρει τη δυνατότητα να ενισχύσει την παρουσία του σε μία χώρα που αποκτά εκ νέου ιδιαίτερη στρατηγική σημασία.

Η Γαλλία επιδιώκει ευρύτερο ρόλο στη Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα στους τομείς της άμυνας, της ενέργειας και των επενδύσεων. Η πρόσφατη εμβάθυνση της γαλλικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της στρατηγικής.

Το Ιράκ προσφέρει στο Παρίσι κάτι διαφορετικό: πρόσβαση σε μια τεράστια ενεργειακή αγορά και ταυτόχρονα παρουσία σε έναν από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς κόμβους μεταξύ Ιράν, Τουρκίας και αραβικού κόσμου.

Από την άλλη πλευρά, η Γαλλία προσφέρει στη Βαγδάτη έναν ισχυρό δυτικό εταίρο που δεν κουβαλά το ίδιο πολιτικό βάρος που συνοδεύει τη σχέση του Ιράκ με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το μεγάλο στοίχημα του Ζαΐντι: Όπλα μόνο στο κράτος

Πίσω από τη διπλωματική κινητικότητα βρίσκεται ένα πολύ δυσκολότερο εσωτερικό μέτωπο.

Ο Ζαΐντι έχει θέσει ως μία από τις βασικές προτεραιότητες της κυβέρνησής του την υπαγωγή των ένοπλων οργανώσεων στον πλήρη έλεγχο του ιρακινού κράτους.

Έχει μάλιστα θέσει την 30ή Σεπτεμβρίου ως προθεσμία για την παράδοση των όπλων και την πλήρη ενσωμάτωση των πολιτοφυλακών στον κρατικό μηχανισμό ασφαλείας.

Η αποστολή κάθε άλλο παρά εύκολη είναι.

Ορισμένες από τις ισχυρότερες φιλοϊρανικές οργανώσεις, μεταξύ των οποίων η Kataib Hezbollah και η Harakat al-Nujaba, έχουν εμφανιστεί απρόθυμες να αποδεχθούν τον πλήρη αφοπλισμό τους. Προηγούμενη επιχείρηση των κυβερνητικών δυνάμεων για την κατάσχεση όπλων συνάντησε μάλιστα αντίσταση, αναδεικνύοντας τα πραγματικά όρια της εξουσίας της Βαγδάτης.

Αυτό ακριβώς το ζήτημα κάνει ακόμη σημαντικότερη την αναζήτηση νέων εταίρων στον τομέα της ασφάλειας.

Ο Ζαΐντι προσπαθεί να σπάσει το δίλημμα «Ουάσιγκτον ή Τεχεράνη»

Η μεγαλύτερη αλλαγή στη σημερινή στρατηγική της Βαγδάτης είναι ότι επιχειρεί να ξεφύγει από το δίπολο που καθόριζε επί χρόνια την εξωτερική πολιτική του Ιράκ: ΗΠΑ ή Ιράν.

Ο Ζαΐντι επιχειρεί να δημιουργήσει περισσότερους παράλληλους διαύλους.

Με την Ουάσιγκτον θέλει επενδύσεις, τεχνολογία και στρατηγική συνεργασία.

Με την Τεχεράνη διατηρεί τις βαθιές οικονομικές, πολιτικές και γεωγραφικές σχέσεις που δύσκολα μπορούν να παρακαμφθούν.

Με την Τουρκία προωθεί έναν άξονα εμπορίου, ενέργειας και μεταφορών, στον οποίο κεντρικό ρόλο μπορεί να αποκτήσει ο λεγόμενος Development Road — το τεράστιο σχέδιο σύνδεσης του Κόλπου με την Ευρώπη μέσω τουρκικού εδάφους.

Και με τη Γαλλία επιχειρεί τώρα να χτίσει έναν ισχυρό ευρωπαϊκό πυλώνα.

Το πετρέλαιο πίσω από τη διπλωματία

Υπάρχει όμως και ένας εξαιρετικά πρακτικός λόγος για τη νέα στρατηγική: η ενεργειακή ασφάλεια του Ιράκ.

Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ έχει αποκαλύψει πόσο ευάλωτη είναι η χώρα στην εξάρτηση από μία βασική θαλάσσια οδό εξαγωγής.

Πριν από την περιφερειακή σύγκρουση, οι ιρακινές εξαγωγές πετρελαίου κινούνταν περίπου στα 3,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Τον Ιούλιο είχαν περιοριστεί περίπου στα 1,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Al-Monitor.

Για μια οικονομία της οποίας ο κρατικός προϋπολογισμός εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από το πετρέλαιο, πρόκειται για στρατηγικό κίνδυνο.

Γι’ αυτό η Βαγδάτη αναζητεί εναλλακτικές εξόδους προς τις διεθνείς αγορές. Έχει ήδη κινηθεί για αύξηση των εξαγωγών μέσω του τουρκικού λιμανιού Τσεϊχάν, ενώ η κυβέρνηση συζητά ευρύτερα σχέδια αγωγών που θα μπορούσαν να συνδέσουν το Ιράκ με τη Μεσόγειο.

Η δύσκολη σχέση με το Ιράν

Η προσέγγιση προς τη Δύση δεν σημαίνει ότι η Βαγδάτη κόβει τους δεσμούς με την Τεχεράνη.

Το αντίθετο: ο Ζαΐντι επισκέφθηκε το Ιράν αμέσως μετά το ταξίδι του στις ΗΠΑ, σε μια χαρακτηριστική επίδειξη ισορροπιών.

Το πρόβλημα είναι ότι η προσπάθειά του να περιορίσει την αυτονομία των φιλοϊρανικών πολιτοφυλακών δημιουργεί ένα δυνητικά εκρηκτικό σημείο τριβής.

Η πρόσφατη επίσκεψη στη Βαγδάτη του προέδρου του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ κατέδειξε πόσο διαφορετικά βλέπουν οι δύο πλευρές το ζήτημα. Ο Γκαλιμπάφ χαρακτήρισε την «αντίσταση» στο Ιράκ στοιχείο ισχύος της χώρας, την ώρα που ο Ζαΐντι επιδιώκει ακριβώς να συγκεντρώσει τον έλεγχο των όπλων στα χέρια του κράτους.

Μακρόν και Ζαΐντι: Τι μπορεί να βρεθεί στο τραπέζι

Οι πηγές του Al-Monitor αναφέρουν ότι στις 14 Σεπτεμβρίου αναμένεται η υπογραφή αρκετών μνημονίων συνεργασίας, χωρίς ακόμη να έχουν αποκαλυφθεί οι επιμέρους τομείς.

Το ευρύτερο πλαίσιο, ωστόσο, δείχνει πού βρίσκονται οι προτεραιότητες της Βαγδάτης: ασφάλεια και άμυνα, ενεργειακές επενδύσεις, υποδομές, εμπόριο και μεγαλύτερη ευρωπαϊκή οικονομική παρουσία.

Για τον Μακρόν, η συνάντηση προσφέρει την ευκαιρία να ενισχύσει τη γαλλική επιρροή σε μια Μέση Ανατολή όπου η περιφερειακή ισορροπία αλλάζει ταχύτατα.

Για τον Ζαΐντι, το διακύβευμα είναι ακόμη μεγαλύτερο.

 Το Ιράκ θέλει να γίνει «γέφυρα», όχι πεδίο μάχης

Η επίσκεψη στο Παρίσι πρέπει να διαβαστεί ως μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης γεωπολιτικής κίνησης.

Η Βαγδάτη επιχειρεί να μετατρέψει τη γεωγραφία που επί δύο δεκαετίες αποτελούσε κατάρα σε στρατηγικό πλεονέκτημα.

Το Ιράκ βρίσκεται ανάμεσα στο Ιράν, την Τουρκία, τον Κόλπο και τη Μεσόγειο. Διαθέτει τεράστια ενεργειακά αποθέματα και μπορεί δυνητικά να αποτελέσει κρίσιμο διάδρομο εμπορίου και ενέργειας μεταξύ Ασίας και Ευρώπης.

Αλλά για να το πετύχει πρέπει πρώτα να λύσει το θεμελιώδες πρόβλημα της κρατικής κυριαρχίας: ποιος ελέγχει τα όπλα μέσα στο Ιράκ.

Αυτό εξηγεί γιατί η ευρωπαϊκή πρεμιέρα του Ζαΐντι έχει μεγαλύτερη σημασία από μια τυπική επίσκεψη στον Μακρόν. Η Βαγδάτη επιχειρεί να οικοδομήσει ένα πλέγμα σχέσεων αρκετά ευρύ ώστε να μην εξαρτάται ούτε από την Τεχεράνη ούτε αποκλειστικά από την Ουάσιγκτον.

Η Γαλλία μπορεί να γίνει το ευρωπαϊκό σκέλος αυτής της στρατηγικής.

Και εάν ο Ζαΐντι καταφέρει να συνδυάσει ΗΠΑ, Ευρώπη, Τουρκία, αραβικό κόσμο και λειτουργικές σχέσεις με το Ιράν, τότε το Ιράκ μπορεί για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια να επιχειρήσει κάτι εξαιρετικά δύσκολο: να πάψει να είναι το πεδίο όπου συγκρούονται οι άλλοι και να γίνει ο παίκτης που διαπραγματεύεται μαζί τους.

Πηγή: pagenews.gr