Ο Τραμπ βλέπει ειρήνη, ο κόσμος βλέπει Ορμούζ: Το τελευταίο στοίχημα της Μέσης Ανατολής

Η διπλωματία επιστρέφει από το χείλος του πολέμου

Μετά από τρεις μήνες στρατιωτικής κλιμάκωσης, πυραυλικών επιθέσεων, ναυτικών επεισοδίων και πρωτοφανούς έντασης στον Περσικό Κόλπο, ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να παρουσιάσει αυτό που μέχρι πριν λίγες ημέρες έμοιαζε αδιανόητο:

Μια ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν.

Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστηρίζει ότι ένα λεπτομερές μνημόνιο κατανόησης βρίσκεται ήδη κοντά στην ολοκλήρωσή του και ότι η υπογραφή του θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μέσα στις επόμενες ημέρες.

Αν επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για τη σημαντικότερη διπλωματική εξέλιξη στη Μέση Ανατολή μετά από πολλά χρόνια.

Το πρόβλημα είναι ότι η πραγματικότητα παραμένει πιο σύνθετη από το αφήγημα του Λευκού Οίκου.

Η Τεχεράνη δεν έχει ακόμη δώσει την τελική απάντηση

Παρά τη δημόσια αισιοδοξία της Ουάσιγκτον, οι Ιρανοί αξιωματούχοι συνεχίζουν να κρατούν αποστάσεις.

Το Ιράν αναγνωρίζει ότι σημαντικό μέρος του πλαισίου έχει διαμορφωθεί.

Δεν αναγνωρίζει όμως ότι υπάρχει τελική συμφωνία.

Η ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας εξακολουθεί να εξετάζει κρίσιμα ζητήματα:

• άρση κυρώσεων,
• αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων,
• εγγυήσεις ασφαλείας,
• πυρηνικές δεσμεύσεις,
• περιφερειακή επιρροή.

Για την Τεχεράνη, η συμφωνία δεν είναι μόνο ζήτημα αποκλιμάκωσης.

Είναι ζήτημα στρατηγικής επιβίωσης.

Ορμούζ: Το στενό που κρατά όμηρο την παγκόσμια οικονομία

Πίσω από κάθε διπλωματική διαπραγμάτευση βρίσκεται μία λέξη:

Ορμούζ.

Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη.

Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και μεγάλες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχονται καθημερινά από αυτό το στενό θαλάσσιο πέρασμα μεταξύ Ιράν και αραβικών κρατών του Κόλπου.

Για τις αγορές, το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι η πολιτική συμφωνία.

Είναι η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Κάθε πύραυλος.

Κάθε επίθεση σε δεξαμενόπλοιο.

Κάθε στρατιωτικό επεισόδιο.

Μπορεί να μεταφραστεί άμεσα σε αύξηση του ενεργειακού κόστους σε Ευρώπη, Ασία και Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι αγορές ποντάρουν στην ειρήνη

Η πρώτη αντίδραση των επενδυτών ήταν ενδεικτική.

Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν.

Τα χρηματιστήρια αντέδρασαν θετικά.

Τα ασφάλιστρα κινδύνου στις θαλάσσιες μεταφορές σταθεροποιήθηκαν.

Οι αγορές δεν πιστεύουν απαραίτητα ότι η κρίση τελείωσε.

Πιστεύουν όμως ότι οι πιθανότητες γενικευμένου πολέμου έχουν μειωθεί.

Και αυτό αρκεί για να επηρεάσει δισεκατομμύρια δολάρια κεφαλαίων.

Ο Τραμπ παίζει και εσωτερικό πολιτικό παιχνίδι

Η συμφωνία δεν αφορά μόνο τη Μέση Ανατολή.

Αφορά και την Ουάσιγκτον.

Η ενεργειακή κρίση έχει αρχίσει να επηρεάζει το αμερικανικό πολιτικό κλίμα.

Οι τιμές των καυσίμων παραμένουν ένας από τους πιο ευαίσθητους δείκτες για τους Αμερικανούς ψηφοφόρους.

Μια επιτυχής συμφωνία θα επέτρεπε στον Τραμπ να εμφανιστεί ως ο ηγέτης που απέτρεψε έναν μεγάλο πόλεμο, σταθεροποίησε τις αγορές και προστάτευσε την αμερικανική οικονομία.

Μια αποτυχία, αντίθετα, θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα έκρηξη τιμών και πολιτικό κόστος ενόψει των επόμενων εκλογικών αναμετρήσεων.

Το Ισραήλ παρακολουθεί με επιφυλακτικότητα

Το Τελ Αβίβ αντιμετωπίζει τις εξελίξεις με εμφανή προσοχή.

Η ισραηλινή ηγεσία εξακολουθεί να θεωρεί ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει αυστηρούς περιορισμούς:

• στο πυρηνικό πρόγραμμα,
• στον εμπλουτισμό ουρανίου,
• στην ανάπτυξη πυραύλων,
• στη χρηματοδότηση περιφερειακών συμμάχων του Ιράν.

Για το Ισραήλ, μια συμφωνία χωρίς ουσιαστικούς περιορισμούς μπορεί να θεωρηθεί προσωρινή ανακωχή και όχι πραγματική λύση.

Οι μοναρχίες του Κόλπου θέλουν σταθερότητα με κάθε κόστος

Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ, Μπαχρέιν και Κουβέιτ έχουν έναν κοινό στόχο:

Να αποφύγουν μια περιφερειακή έκρηξη.

Οι οικονομίες τους εξαρτώνται από:

• ασφαλείς εξαγωγές ενέργειας,
• επενδυτική σταθερότητα,
• απρόσκοπτη ναυσιπλοΐα.

Γι’ αυτό και στηρίζουν παρασκηνιακά κάθε προσπάθεια αποκλιμάκωσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Το πιο δύσκολο κομμάτι αρχίζει μετά την υπογραφή

Ακόμη κι αν η συμφωνία υπογραφεί μέσα στις επόμενες ημέρες, τίποτα δεν θα έχει τελειώσει.

Οι πραγματικές δοκιμασίες θα ξεκινήσουν αμέσως μετά:

• εφαρμογή των δεσμεύσεων,
• έλεγχος πυρηνικών δραστηριοτήτων,
• άρση κυρώσεων,
• διαχείριση περιφερειακών συγκρούσεων,
• ασφάλεια στη ναυσιπλοΐα.

Η ιστορία των αμερικανοϊρανικών σχέσεων είναι γεμάτη από συμφωνίες που κατέρρευσαν όταν έφτασε η στιγμή της εφαρμογής.

Η ειρήνη βρίσκεται ακόμη σε δοκιμαστική λειτουργία

Η αισιοδοξία επιστρέφει.

Ο πόλεμος ίσως απομακρύνεται.

Οι αγορές ανακουφίζονται.

Οι διπλωμάτες εργάζονται πυρετωδώς.

Όμως το σημαντικότερο γεγονός δεν έχει ακόμη συμβεί:

Η τελική έγκριση από την ιρανική ηγεσία.

Μέχρι τότε, η παγκόσμια οικονομία, οι ενεργειακές αγορές και η Μέση Ανατολή θα συνεχίσουν να ζουν στη σκιά του ίδιου ερωτήματος:

Είναι αυτή η αρχή μιας ιστορικής αποκλιμάκωσης ή απλώς μια σύντομη παύση πριν από τον επόμενο γύρο της κρίσης;

Η απάντηση δεν βρίσκεται πλέον στην Ουάσιγκτον.

Βρίσκεται στην Τεχεράνη — και στα νερά του Ορμούζ.