Ρούμπιο–Λαβρόφ στη Νέα Υόρκη, αλλά η Μόσχα παγώνει τις προσδοκίες: «Δεν υπάρχουν ακόμη οι όροι για ειρήνη»

Λίγο πριν από τη συνάντηση Μάρκο Ρούμπιο–Σεργκέι Λαβρόφ στη Νέα Υόρκη, το Κρεμλίνο στέλνει μήνυμα ότι δεν αλλάζει γραμμή στο ουκρανικό. Η Μόσχα δηλώνει ανοικτή στη διπλωματία, αλλά υποστηρίζει ότι οι προϋποθέσεις για επίσημες ειρηνευτικές συνομιλίες δεν έχουν ακόμη δημιουργηθεί. Στο βάθος βρίσκεται το πολύ δυσκολότερο ερώτημα: μπορεί η Ουάσινγκτον να μετατρέψει τον ανοικτό δίαυλο με τη Ρωσία σε πραγματική διαπραγμάτευση με την Ουκρανία;

Η Νέα Υόρκη γίνεται αυτές τις ημέρες το επίκεντρο μιας ακόμη διπλωματικής προσπάθειας γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Όμως, λίγο πριν από την προγραμματισμένη επαφή του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο με τον Ρώσο ομόλογό του Σεργκέι Λαβρόφ, η Μόσχα φρόντισε να χαμηλώσει αισθητά τις προσδοκίες.

Το μήνυμα του Κρεμλίνου είναι ουσιαστικά διπλό: η Ρωσία δηλώνει ότι δεν κλείνει την πόρτα στις διαπραγματεύσεις, αλλά ταυτόχρονα υποστηρίζει ότι δεν υπάρχουν ακόμη οι συνθήκες για να ξεκινήσει επίσημη ειρηνευτική διαδικασία με την Ουκρανία.

Η διάκριση είναι κρίσιμη. Διπλωματικός δίαυλος υπάρχει. Συμφωνημένο πλαίσιο ειρήνης, όχι.

Πεσκόφ: Δεν υπάρχουν ακόμη οι προϋποθέσεις

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι η ρωσική θέση δεν έχει μεταβληθεί και ότι προς το παρόν δεν υπάρχουν οι αναγκαίες προϋποθέσεις για επίσημες ειρηνευτικές συνομιλίες.

Παράλληλα, επέμεινε ότι η Μόσχα παραμένει ανοικτή σε διαπραγματεύσεις.

Η φαινομενική αντίφαση εξηγείται από τη ρωσική προσέγγιση: το Κρεμλίνο δηλώνει πρόθυμο να συζητήσει, αλλά συνδέει την ουσιαστική πρόοδο με πολιτικές και στρατηγικές προϋποθέσεις τις οποίες το Κίεβο μέχρι σήμερα δεν αποδέχεται.

Και αυτό ακριβώς είναι το κενό που καλείται να αντιμετωπίσει η αμερικανική διπλωματία.

Γιατί έχει σημασία η συνάντηση Ρούμπιο–Λαβρόφ

Η επαφή των δύο υπουργών στη Νέα Υόρκη δεν σημαίνει από μόνη της ότι ξεκινούν διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου.

Έχει όμως βαρύτητα επειδή διατηρεί ανοικτό τον υψηλότερο διπλωματικό δίαυλο μεταξύ Ουάσινγκτον και Μόσχας σε μια στιγμή κατά την οποία οι βασικές διαφορές παραμένουν.

Ο Ρούμπιο μπορεί να διερευνήσει εάν πίσω από τη δημόσια ακαμψία της ρωσικής πλευράς υπάρχει περιθώριο για ενδιάμεσα βήματα: περιορισμένη εκεχειρία, μέτρα αποκλιμάκωσης, ενεργειακές υποδομές, Μαύρη Θάλασσα ή ένα πλαίσιο που αργότερα θα μπορούσε να συμπεριλάβει απευθείας συνομιλίες Μόσχας–Κιέβου.

Αλλά το γεγονός ότι ο Πεσκόφ επέλεξε να επαναλάβει τη ρωσική γραμμή ακριβώς πριν από τη συνάντηση λειτουργεί και ως μήνυμα προς την Ουάσινγκτον: η παρουσία Λαβρόφ στο τραπέζι δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως ένδειξη ότι το Κρεμλίνο έχει ήδη αποφασίσει να κάνει παραχωρήσεις.

Το «αγκάθι» Πούτιν–Ζελένσκι

Ακόμη μεγαλύτερη απόσταση χωρίζει τις δύο πλευρές στο ενδεχόμενο μιας απευθείας συνάντησης Βλαντίμιρ Πούτιν–Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Ο Πεσκόφ επανέλαβε ότι ο Ζελένσκι θα μπορούσε να μεταβεί στη Μόσχα για μια τέτοια συνάντηση και ότι η Ρωσία θα του παρείχε τις απαραίτητες εγγυήσεις ασφαλείας.

Το Κίεβο έχει απορρίψει τη Μόσχα ως τόπο διεξαγωγής μιας συνόδου κορυφής και έχει υποστηρίξει την επιλογή ουδέτερης τοποθεσίας.

Δεν πρόκειται απλώς για διαφωνία γύρω από το πού θα στηθούν δύο σημαίες και ένα τραπέζι.

Ο τόπος της συνάντησης είναι μέρος της ίδιας της πολιτικής διαπραγμάτευσης.

Η Μόσχα θέλει μια διαδικασία που θα αντανακλά τη δική της αντίληψη για τους όρους επίλυσης του πολέμου. Το Κίεβο απορρίπτει μια διαδικασία που θα μπορούσε να εμφανίσει τον Ουκρανό πρόεδρο να μεταβαίνει στη ρωσική πρωτεύουσα υπό τους όρους του Κρεμλίνου.

Η Μόσχα λέει: Πρώτα οι αποφάσεις, μετά η κορυφή

Η ρωσική θέση για μια συνάντηση Πούτιν–Ζελένσκι έχει και δεύτερη διάσταση.

Το Κρεμλίνο υποστηρίζει ότι μια σύνοδος κορυφής δεν πρέπει να πραγματοποιηθεί απλώς για τη φωτογραφία, αλλά αφού προηγουμένως έχει προετοιμαστεί το πολιτικό περιεχόμενο μιας πιθανής συμφωνίας.

Σύμφωνα με τον Πεσκόφ, ο Ζελένσκι γνωρίζει ποιες αποφάσεις θεωρεί η Μόσχα αναγκαίες για να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ουκρανία τις έχει αποδεχθεί.

Αντίθετα, οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν σε θεμελιώδη ζητήματα που αφορούν εδάφη, ασφάλεια, στρατιωτικές εγγυήσεις και το μεταπολεμικό καθεστώς της Ουκρανίας.

Το δύσκολο στοίχημα της Ουάσινγκτον

Για την κυβέρνηση Τραμπ, η εξίσωση είναι εξαιρετικά απαιτητική.

Η Ουάσινγκτον προσπαθεί να διατηρήσει επικοινωνία τόσο με το Κίεβο όσο και με τη Μόσχα, χωρίς όμως να υπάρχει ακόμη κοινά αποδεκτό σημείο εκκίνησης.

Αυτό είναι το ουσιαστικό πρόβλημα.

Δεν αρκεί η Ρωσία να δηλώνει ότι είναι «ανοικτή σε συνομιλίες». Το κρίσιμο είναι οι όροι υπό τους οποίους είναι διατεθειμένη να διαπραγματευτεί.

Το ίδιο ισχύει για την Ουκρανία.

Και όσο τα δύο σύνολα προϋποθέσεων δεν συγκλίνουν, η αμερικανική διπλωματία μπορεί να κρατά τα κανάλια ανοικτά, αλλά δυσκολεύεται να τα μετατρέψει σε πραγματικό τραπέζι ειρήνης.

Ο Τραμπ πιέζει δημόσια τον Πούτιν

Το timing αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον μετά το μήνυμα που απηύθυνε ο Ντόναλντ Τραμπ προς τον Ρώσο πρόεδρο κατά την άφιξή του στον ΟΗΕ.

«Τερμάτισε τον πόλεμο», ήταν το σύντομο μήνυμά του προς τον Πούτιν.

Η δημόσια αυτή πίεση και η συνάντηση Ρούμπιο–Λαβρόφ αποτελούν δύο διαφορετικά επίπεδα της ίδιας αμερικανικής προσπάθειας: ο Τραμπ χρησιμοποιεί το πολιτικό μήνυμα, ενώ το State Department αναλαμβάνει τη διπλωματική διερεύνηση.

Το ερώτημα είναι εάν η Μόσχα βλέπει αυτή τη στιγμή επαρκές όφελος από μια συμφωνία ώστε να μετακινηθεί από τις υφιστάμενες θέσεις της.

Οι τελευταίες δηλώσεις Πεσκόφ δεν δείχνουν δημόσια τέτοια μετατόπιση.

Συνομιλίες δεν σημαίνει ακόμη διαπραγμάτευση

Αυτό είναι και το σημαντικότερο στοιχείο που πρέπει να κρατήσει κανείς από τη Νέα Υόρκη.

Η συνάντηση Ρούμπιο–Λαβρόφ είναι σημαντική επειδή οι ΗΠΑ και η Ρωσία συνομιλούν απευθείας σε υψηλό επίπεδο.

Δεν αποτελεί όμως απόδειξη ότι βρίσκεται κοντά μια ειρηνευτική συμφωνία.

Υπάρχει μεγάλη απόσταση μεταξύ μιας διμερούς συνάντησης υπουργών Εξωτερικών και μιας πραγματικής διαπραγμάτευσης στην οποία Ρωσία και Ουκρανία έχουν συμφωνήσει τι ακριβώς συζητούν.

Προς το παρόν, αυτή η κοινή βάση δεν είναι ορατή.

Και το πεδίο εξακολουθεί να καθορίζει τη διπλωματία

Υπάρχει και ένας ακόμη παράγοντας που καμία διπλωματική συνάντηση δεν μπορεί να αγνοήσει: ο πόλεμος συνεχίζεται.

Όσο Μόσχα και Κίεβο θεωρούν ότι μπορούν να βελτιώσουν τη θέση τους στρατιωτικά, η προθυμία τους να κάνουν δύσκολες πολιτικές παραχωρήσεις περιορίζεται.

Γι’ αυτό και οι ειρηνευτικές πρωτοβουλίες δεν εξελίσσονται ανεξάρτητα από το μέτωπο.

Η κατάσταση στο πεδίο, η δυτική στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία, οι κυρώσεις στη Ρωσία, οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και οι οικονομικές αντοχές των δύο πλευρών επηρεάζουν άμεσα τους υπολογισμούς Μόσχας και Κιέβου.

Η Νέα Υόρκη μπορεί να ανοίξει δρόμο — όχι να λύσει τον πόλεμο

Η συνάντηση Ρούμπιο–Λαβρόφ μπορεί επομένως να αποδειχθεί χρήσιμη χωρίς να παράξει θεαματικό αποτέλεσμα.

Εάν οι δύο πλευρές καταφέρουν να προσδιορίσουν συγκεκριμένα σημεία στα οποία υπάρχει περιθώριο περαιτέρω συζήτησης, θα έχει διατηρηθεί ένας κρίσιμος δίαυλος μεταξύ των δύο μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων.

Εάν, αντίθετα, η συνάντηση περιοριστεί στην επανάληψη των ήδη γνωστών θέσεων, θα επιβεβαιώσει πόσο μεγάλη παραμένει η απόσταση.

Το Κρεμλίνο πάντως έχει ήδη στείλει το μήνυμά του πριν καν καθίσουν Ρούμπιο και Λαβρόφ στο τραπέζι:

η Ρωσία είναι διατεθειμένη να μιλήσει, αλλά δεν δηλώνει ακόμη έτοιμη να διαπραγματευτεί με τους όρους που θα απαιτούσε μια πραγματική ειρηνευτική διαδικασία.

Και αυτό μετατρέπει τη συνάντηση της Νέας Υόρκης όχι σε «ραντεβού ειρήνης», αλλά σε τεστ για το εάν υπάρχει έστω ο δρόμος που θα μπορούσε κάποτε να οδηγήσει σε αυτό.

Πηγή: pagenews.gr