Γάζα: 1.000 ημέρες πολέμου και μια εκεχειρία που δεν έγινε ποτέ ειρήνη

Χίλιες ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, η στρατιωτική σύγκρουση μπορεί να έχει περιοριστεί σε σχέση με την κορύφωσή της, όμως η ειρήνη παραμένει μακρινός στόχος. Η εκεχειρία που επιτεύχθηκε στα τέλη του 2025 έχει σταματήσει τις μαζικές επιχειρήσεις, όχι όμως και την πολιτική ή ανθρωπιστική κατάρρευση.

Τα στοιχεία που δημοσιοποίησε στις 2 Ιουλίου το Κυβερνητικό Γραφείο Ενημέρωσης της Γάζας αποτυπώνουν το μέγεθος της καταστροφής. Σύμφωνα με τις παλαιστινιακές αρχές, 73.066 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους, περισσότεροι από 21.500 είναι παιδιά, ενώ περίπου 9.500 άνθρωποι εξακολουθούν να αγνοούνται κάτω από τα ερείπια. Παράλληλα, υπολογίζεται ότι έχουν συσσωρευτεί 68 εκατομμύρια τόνοι μπάζων, τα οποία, με τον σημερινό ρυθμό εργασιών, θα χρειαστούν περισσότερα από 140 χρόνια για να απομακρυνθούν.

Η εκεχειρία υπάρχει στα χαρτιά, όχι στο πεδίο

Το αμερικανικό σχέδιο «Comprehensive Plan for Gaza», που συμφωνήθηκε από Ισραήλ και Χαμάς τον Οκτώβριο του 2025, θεωρήθηκε τότε η βάση για τη μετάβαση από τον πόλεμο στη σταθερότητα.

Λίγες εβδομάδες αργότερα, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ενέκρινε το Ψήφισμα 2803, δημιουργώντας το Board of Peace και εξουσιοδοτώντας τη συγκρότηση μιας Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης (International Stabilization Force – ISF), η οποία θα αναλάμβανε την ασφάλεια της Γάζας, θα επέβλεπε τον αφοπλισμό και θα προετοίμαζε τη σταδιακή επιστροφή μιας αναμορφωμένης Παλαιστινιακής Αρχής.

Το σχέδιο προέβλεπε διαδοχικά στάδια:

• απελευθέρωση των ομήρων,
• αφοπλισμό της Χαμάς,
• ανάπτυξη της διεθνούς δύναμης,
• αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων,
• ανοικοδόμηση της Γάζας.

Ωστόσο, σχεδόν εννέα μήνες μετά την υιοθέτηση του σχεδίου, η διαδικασία έχει ουσιαστικά «παγώσει» στο δεύτερο στάδιο.

Ο αφοπλισμός της Χαμάς παραμένει το αδιέξοδο

Το βασικό εμπόδιο εξακολουθεί να είναι ο αφοπλισμός της Χαμάς.

Το Ισραήλ επιμένει ότι δεν πρόκειται να ολοκληρώσει την αποχώρηση των στρατευμάτων του εάν προηγουμένως δεν εξουδετερωθεί πλήρως η στρατιωτική πτέρυγα της Χαμάς.

Από την πλευρά της, η Χαμάς δεν απορρίπτει κατηγορηματικά την αποστρατιωτικοποίηση, αλλά τη συνδέει με πολιτικές παραχωρήσεις και εγγυήσεις που η ισραηλινή κυβέρνηση δεν αποδέχεται.

Αυτό σημαίνει ότι ολόκληρη η αρχιτεκτονική της ειρηνευτικής συμφωνίας παραμένει εγκλωβισμένη σε έναν φαύλο κύκλο.

Χωρίς αφοπλισμό δεν μπορεί να αναπτυχθεί η διεθνής δύναμη.

Χωρίς διεθνή δύναμη δεν αποχωρεί ο ισραηλινός στρατός.

Χωρίς αποχώρηση δεν ξεκινά η ανοικοδόμηση ούτε η πολιτική μετάβαση στη μεταπολεμική Γάζα.

Η ανθρωπιστική κρίση συνεχίζεται

Παρά την εκεχειρία, η καθημερινότητα στη Γάζα παραμένει εξαιρετικά δύσκολη.

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η ανάλυση, περισσότεροι από 1.000 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί από ισραηλινές επιθέσεις μετά την έναρξη της εκεχειρίας, ενώ μεγάλες περιοχές της Λωρίδας εξακολουθούν να βρίσκονται υπό ισραηλινό στρατιωτικό έλεγχο.

Η ανθρωπιστική βοήθεια εισέρχεται με αργούς ρυθμούς, σημαντικά χαμηλότερους από αυτούς που είχαν προβλεφθεί στο διεθνές σχέδιο ανοικοδόμησης.

Η διεθνής δύναμη χωρίς… στρατιώτες

Ένα ακόμη πρόβλημα αφορά την ίδια τη Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης.

Παρότι το Συμβούλιο Ασφαλείας έχει εγκρίνει την αποστολή της, μέχρι σήμερα δεν έχει αναπτυχθεί ουσιαστικά στο πεδίο.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι το ίδιο το Ψήφισμα 2803 προβλέπει στενό συντονισμό της δύναμης με το Ισραήλ και την Αίγυπτο, γεγονός που δημιουργεί αμφιβολίες για την ουδετερότητά της στα μάτια μεγάλου μέρους των Παλαιστινίων.

Εάν η ISF θεωρηθεί ότι λειτουργεί κυρίως ως μηχανισμός εφαρμογής των ισραηλινών απαιτήσεων ασφαλείας, τότε η πιθανότητα συναινετικού αφοπλισμού της Χαμάς μειώνεται δραματικά.

Οι πολιτικές πιέσεις στο Ισραήλ

Την ίδια στιγμή, οι εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στο Ισραήλ δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο την εφαρμογή του σχεδίου.

Η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενη πολιτική πίεση μετά τις εξελίξεις της 7ης Οκτωβρίου και τη διαχείριση του πολέμου.

Αντί όμως η πολιτική αδυναμία να οδηγήσει σε μεγαλύτερη διάθεση συμβιβασμού, φαίνεται να λειτουργεί προς την αντίθετη κατεύθυνση, περιορίζοντας τα περιθώρια για παραχωρήσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν εσωτερικές αντιδράσεις.

Τρία πιθανά σενάρια

Οι αναλυτές διακρίνουν τρεις πιθανές εξελίξεις για τους επόμενους μήνες.

Το πιθανότερο σενάριο είναι η διατήρηση της σημερινής κατάστασης: περιορισμένες συγκρούσεις, αργή παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας, μη ανάπτυξη της διεθνούς δύναμης και διατήρηση του πολιτικού αδιεξόδου.

Το δυσμενές σενάριο προβλέπει κατάρρευση της εκεχειρίας έπειτα από ένα σοβαρό επεισόδιο ασφαλείας, το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα μεγάλης κλίμακας ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση.

Το αισιόδοξο σενάριο προϋποθέτει ενεργότερη διαμεσολάβηση από το Κατάρ, την Αίγυπτο και τις χώρες του Κόλπου, ώστε να επιτευχθεί μια συμβιβαστική συμφωνία για μερικό αφοπλισμό της Χαμάς και να ανοίξει ο δρόμος για την ανάπτυξη της διεθνούς δύναμης και την έναρξη της ανοικοδόμησης.

Οι πρώτες χίλιες ημέρες του πολέμου στη Γάζα αποκαλύπτουν ότι η επίτευξη μιας εκεχειρίας δεν ισοδυναμεί με επίτευξη ειρήνης. Η στρατιωτική αποκλιμάκωση μπορεί να περιορίσει τη βία, αλλά δεν αρκεί για να επιλύσει τα βαθύτερα πολιτικά ζητήματα που συντηρούν τη σύγκρουση. Ο αφοπλισμός της Χαμάς, οι εγγυήσεις ασφαλείας του Ισραήλ, η μελλοντική διακυβέρνηση της Γάζας και η διεθνής χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης παραμένουν αλληλένδετα ζητήματα. Όσο καμία από αυτές τις εκκρεμότητες δεν επιλύεται, η εκεχειρία λειτουργεί περισσότερο ως προσωρινή αναστολή των εχθροπραξιών παρά ως πραγματική ειρηνευτική διαδικασία.

Πηγή: pagenews.gr