Η απόφαση του Ισραήλ να διακόψει κάθε επαφή με την Ύπατη Εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, δεν αποτελεί ένα ακόμη διπλωματικό επεισόδιο της περιόδου του πολέμου στη Γάζα.
Αντιθέτως, συνιστά μία από τις σοβαρότερες πολιτικές συγκρούσεις που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια μεταξύ της κυβέρνησης Νετανιάχου και της ευρωπαϊκής ηγεσίας, αποκαλύπτοντας το εύρος της κρίσης εμπιστοσύνης που έχει πλέον διαμορφωθεί ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Η αφορμή ήταν πληροφορίες που αποδίδουν στην επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας δηλώσεις σε κλειστή συνάντηση στο Μεξικό, κατά τις οποίες φέρεται να συνέκρινε τη μεταχείριση των Παλαιστινίων στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη με το καθεστώς του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική.
Για το Τελ Αβίβ, η συγκεκριμένη αναφορά αγγίζει μία από τις πλέον ευαίσθητες πολιτικές και ιστορικές κόκκινες γραμμές.
Γιατί το Ισραήλ αντέδρασε τόσο σκληρά
Στη διεθνή διπλωματική γλώσσα, λίγοι χαρακτηρισμοί θεωρούνται τόσο επιβαρυντικοί όσο ο όρος «απαρτχάιντ».
Η χρήση του δεν αποτελεί απλώς πολιτική κριτική. Ενσωματώνει κατηγορία συστημικών διακρίσεων και παραπέμπει σε ένα διεθνώς καταδικασμένο μοντέλο κρατικής οργάνωσης.
Τα τελευταία χρόνια ο όρος έχει υιοθετηθεί από διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως η Amnesty International και η Human Rights Watch, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από το Ισραήλ, το οποίο απορρίπτει κατηγορηματικά κάθε τέτοια σύγκριση ως πολιτικά υποκινούμενη και ιστορικά αβάσιμη.
Η διαφορά τώρα είναι ότι η επίμαχη αναφορά αποδίδεται όχι σε ΜΚΟ ή ακτιβιστικούς κύκλους, αλλά στην ανώτατη εκπρόσωπο της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.
Η προσωπική ρήξη μετατρέπεται σε θεσμικό πρόβλημα
Η ανακοίνωση του υπουργού Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ περί διακοπής «κάθε επαφής» με την Κάγια Κάλας δεν στρέφεται μόνο κατά του προσώπου της.
Η δήλωση που προκάλεσε διπλωματικό σεισμό
Η ισραηλινή αντίδραση δεν περιορίστηκε σε διαρροές δυσαρέσκειας. Ο υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ πέρασε σε ανοιχτή πολιτική σύγκρουση με την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, ανακοινώνοντας την πλήρη διακοπή των επαφών μαζί της.
«Η Κάγια Κάλας ενεργεί εδώ και καιρό με εμμονικό και κατάφωρα άδικο τρόπο απέναντι στο κράτος του Ισραήλ», ανέφερε ο Ισραηλινός ΥΠΕΞ.
Σε ακόμη πιο υψηλούς τόνους, ο Σάαρ διεμήνυσε ότι:
«Δεν έχω άλλη επιλογή από το να διακόψω κάθε επαφή μαζί της μέχρι να ανακαλέσει αυτή τη συκοφαντία εναντίον του μοναδικού εβραϊκού κράτους στον κόσμο».
Η σφοδρότητα της αντίδρασης αποτυπώνει τη σημασία που αποδίδει το Τελ Αβίβ στον όρο «απαρτχάιντ», έναν χαρακτηρισμό που η ισραηλινή διπλωματία αντιμετωπίζει ως προσπάθεια απονομιμοποίησης του ίδιου του κράτους του Ισραήλ στη διεθνή σκηνή.
Αμηχανία στις Βρυξέλλες
Η υπόθεση προκαλεί ήδη έντονο προβληματισμό σε ευρωπαϊκούς διπλωματικούς κύκλους, καθώς η φερόμενη τοποθέτηση της Κάλας δεν θεωρείται επίσημη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Η σύγκριση με το απαρτχάιντ δεν αποτελεί πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης και είναι απαράδεκτη», φέρεται να δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης που ενημερώθηκε για το περιεχόμενο των συνομιλιών στο Μεξικό.
Η εξέλιξη δημιουργεί ένα πρόσθετο πρόβλημα για τις Βρυξέλλες, καθώς η Κάλας είναι θεσμικά υπεύθυνη για τη διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας με το Ισραήλ σε μια περίοδο που η Μέση Ανατολή βρίσκεται στο πιο επικίνδυνο σημείο των τελευταίων ετών.
Το παράδοξο της Κάλας
Το πολιτικό παράδοξο είναι ότι η Κάγια Κάλας δεν ανήκε μέχρι πρόσφατα στους σκληρούς επικριτές του Ισραήλ εντός της ευρωπαϊκής ηγεσίας.
Κατά την επίσκεψή της στο Τελ Αβίβ είχε δηλώσει δημόσια:
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση στέκεται αλληλέγγυα στο Ισραήλ και στον λαό του».
Ενώ είχε προσθέσει:
«Η ασφάλεια του Ισραήλ είναι εξαιρετικά σημαντική για την Ευρωπαϊκή Ένωση».
Ακριβώς γι’ αυτό, η φερόμενη αναφορά σε καθεστώς «απαρτχάιντ» αντιμετωπίζεται από την ισραηλινή κυβέρνηση όχι ως μια ακόμη επικριτική δήλωση, αλλά ως ένδειξη βαθύτερης μετατόπισης του κλίματος στις Βρυξέλλες απέναντι στην κυβέρνηση Νετανιάχου.
Αποτελεί ταυτόχρονα μήνυμα προς τις Βρυξέλλες ότι η ισραηλινή κυβέρνηση θεωρεί πως ένα τμήμα της ευρωπαϊκής ηγεσίας έχει πλέον μετακινηθεί από τον ρόλο του διαμεσολαβητή στον ρόλο του πολιτικού επικριτή.
Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι το Ισραήλ επιδιώκει να αυξήσει το πολιτικό κόστος για κάθε ευρωπαϊκό αξιωματούχο που υιοθετεί πιο επιθετική ρητορική απέναντι στις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα.
Οι νέες ισορροπίες στις Βρυξέλλες
Η υπόθεση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται περισσότερο διχασμένη από ποτέ στο Μεσανατολικό.
Αρκετές χώρες-μέλη ζητούν αυστηρότερη στάση απέναντι στην κυβέρνηση Νετανιάχου, επικαλούμενες την ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα και τις εκθέσεις διεθνών οργανισμών.
Άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εξακολουθούν να υποστηρίζουν ότι η ασφάλεια του Ισραήλ παραμένει αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα, αποφεύγοντας ρητορικές συγκρούσεις που θα μπορούσαν να διαρρήξουν οριστικά τις σχέσεις με το Τελ Αβίβ.
Η Κάγια Κάλας βρίσκεται ακριβώς στο επίκεντρο αυτής της εσωτερικής ευρωπαϊκής αντιπαράθεσης.
Το στρατηγικό διακύβευμα
Πίσω από την προσωπική σύγκρουση Σάαρ–Κάλας εξελίσσεται μια πολύ μεγαλύτερη μάχη.
Το ερώτημα δεν είναι αν οι σχέσεις ΕΕ–Ισραήλ περνούν κρίση. Αυτό θεωρείται ήδη δεδομένο.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να διατηρήσει ουσιαστικό ρόλο στις μελλοντικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, όταν η κυβέρνηση του Ισραήλ επιλέγει να αποκόψει απευθείας δίαυλους επικοινωνίας με την κορυφαία εκπρόσωπο της ευρωπαϊκής διπλωματίας.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο της υπόθεσης.
Διότι όταν οι δίαυλοι επικοινωνίας κλείνουν, η διπλωματία παύει να λειτουργεί ως μηχανισμός αποκλιμάκωσης και μετατρέπεται σε πεδίο ανοιχτής πολιτικής αντιπαράθεσης.
Η κρίση δεν αφορά πλέον μόνο τη Γάζα. Αφορά τη θέση της Ευρώπης στη νέα γεωπολιτική αρχιτεκτονική της Μέσης Ανατολής.
Πηγή: pagenews.gr