Πενήντα χρόνια μετά, ο Έμπολα εξακολουθεί να τρομάζει τον κόσμο.
Κάθε νέα επιδημία στην Κεντρική Αφρική γίνεται πρώτο θέμα στα διεθνή μέσα ενημέρωσης. Οι εικόνες των ασθενών, τα αυστηρά μέτρα καραντίνας και οι αναφορές στους υψηλούς δείκτες θνητότητας δημιουργούν την αίσθηση ότι ο πλανήτης βρίσκεται ξανά μπροστά σε μια υπαρξιακή απειλή.
Η ανησυχία είναι απολύτως δικαιολογημένη. Κάθε ανθρώπινη ζωή που χάνεται αποτελεί τραγωδία.
Ωστόσο, πίσω από τον φόβο κρύβεται ένα παράδοξο που οι επιδημιολόγοι γνωρίζουν εδώ και δεκαετίες: οι πιο θανατηφόροι ιοί δεν είναι απαραίτητα και εκείνοι που έχουν τη μεγαλύτερη ικανότητα να προκαλέσουν μια παγκόσμια πανδημία.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μάθημα που άφησε η Covid-19.
Ο ιός που έγινε συνώνυμο του τρόμου
Ο Έμπολα εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1976, σχεδόν ταυτόχρονα στο σημερινό Νότιο Σουδάν και στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.
Οι πρώτοι ασθενείς πέθαιναν μέσα σε λίγες ημέρες, ενώ οι γιατροί δεν γνώριζαν τι ακριβώς αντιμετώπιζαν.
Το νέο παθογόνο πήρε το όνομά του από τον ποταμό Έμπολα και πολύ γρήγορα απέκτησε σχεδόν μυθικές διαστάσεις.
Οι εικόνες ασθενών με αιμορραγικούς πυρετούς, αφυδάτωση και οργανική κατάρρευση έγιναν σύμβολο της πιο ακραίας μορφής επιδημίας που μπορούσε να φανταστεί η κοινή γνώμη.
Αυτός ο φόβος παραμένει ζωντανός μέχρι σήμερα.
Γιατί όμως ο Έμπολα δεν έγινε ποτέ η επόμενη παγκόσμια πανδημία;
Η απάντηση βρίσκεται στην ίδια τη βιολογία του.
Ο ιός σκοτώνει γρήγορα.
Και όσο παράδοξο κι αν ακούγεται, αυτό λειτουργεί υπέρ της ανθρωπότητας.
Οι ασθενείς εμφανίζουν πολύ βαριά συμπτώματα σχεδόν αμέσως, περιορίζονται στις υγειονομικές δομές και οι επαφές τους μπορούν σχετικά εύκολα να εντοπιστούν.
Η μετάδοση απαιτεί στενή επαφή με σωματικά υγρά και όχι απλώς την παρουσία στον ίδιο χώρο.
Με άλλα λόγια, ο Έμπολα είναι ένας εξαιρετικά θανατηφόρος ιός αλλά όχι ιδιαίτερα αποτελεσματικός στη μαζική εξάπλωση.
Η Covid απέδειξε το αντίθετο
Η πανδημία του κορωνοϊού άλλαξε εντελώς αυτή την εικόνα.
Ο SARS-CoV-2 δεν είχε τη θνητότητα του Έμπολα.
Είχε όμως κάτι πολύ πιο επικίνδυνο.
Εκατομμύρια άνθρωποι κυκλοφορούσαν χωρίς να γνωρίζουν ότι ήταν φορείς.
Τα ήπια ή ακόμη και ανύπαρκτα συμπτώματα επέτρεπαν στον ιό να ταξιδεύει με αεροπλάνα, τρένα και μέσα μαζικής μεταφοράς πολύ πριν οι επιστήμονες αντιληφθούν το πραγματικό μέγεθος της κρίσης.
Σε έναν κόσμο όπου καθημερινά πραγματοποιούνται εκατομμύρια διεθνείς μετακινήσεις, αυτή η «αορατότητα» αποδείχθηκε πολύ πιο επικίνδυνη από οποιονδήποτε αιμορραγικό πυρετό.
Η μεγαλύτερη απειλή είναι αυτή που δεν βλέπουμε
Η ιστορία των πανδημιών δείχνει ότι οι πιο επικίνδυνοι ιοί είναι εκείνοι που δεν προκαλούν πανικό στην αρχή.
Όταν ένας ασθενής καταρρέει μέσα σε λίγες ώρες, το σύστημα υγείας κινητοποιείται αμέσως.
Όταν όμως ο ίδιος άνθρωπος συνεχίζει να εργάζεται, να ταξιδεύει και να συναντά δεκάδες άλλους ανθρώπους επί μία εβδομάδα χωρίς σοβαρά συμπτώματα, τότε ο ιός αποκτά τεράστιο πλεονέκτημα.
Αυτό ακριβώς συνέβη το 2020.
Και αυτό ακριβώς φοβούνται σήμερα οι επιδημιολόγοι.
Η Αφρική παραμένει το πρώτο προειδοποιητικό καμπανάκι
Οι νέες εξάρσεις του Έμπολα υπενθυμίζουν ότι οι ζωονόσοι εξακολουθούν να εμφανίζονται κυρίως σε περιοχές όπου άνθρωποι και άγρια ζώα βρίσκονται σε στενή επαφή και τα συστήματα δημόσιας υγείας αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες.
Όμως η πραγματική πρόκληση δεν βρίσκεται μόνο στην Αφρική.
Βρίσκεται στην ταχύτητα με την οποία ένας νέος άγνωστος ιός μπορεί να φτάσει μέσα σε λίγες ώρες από ένα απομακρυσμένο χωριό σε μια μεγαλούπολη εκατομμυρίων κατοίκων.
Η παγκοσμιοποίηση δεν μεταφέρει μόνο ανθρώπους και εμπορεύματα.
Μεταφέρει και ασθένειες.
Το μεγαλύτερο δίδαγμα
Πενήντα χρόνια μετά την πρώτη εμφάνιση του Έμπολα, ο κόσμος εξακολουθεί να φοβάται τον ίδιο εχθρό.
Ίσως όμως ο πραγματικός κίνδυνος να βρίσκεται αλλού.
Όχι στον ιό που σκοτώνει γρήγορα και προκαλεί τρόμο από την πρώτη στιγμή, αλλά σε εκείνον που κυκλοφορεί αθόρυβα, μοιάζει ακίνδυνος και εξαπλώνεται πριν προλάβει κανείς να τον αναγνωρίσει.
Αν κάτι δίδαξε η Covid-19, είναι ότι οι επόμενες πανδημίες δύσκολα θα ανακοινώσουν την άφιξή τους. Το πιθανότερο είναι να τις αντιληφθούμε όταν θα έχουν ήδη αλλάξει τον κόσμο
Πηγή: pagenews.gr