Ο Κόλπος μετά το σοκ του Ιράν: Σαουδική Αραβία, Κατάρ και Εμιράτα σε διαφορετικούς δρόμους

Ο πόλεμος με το Ιράν ανέδειξε διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες μεταξύ των κρατών του Κόλπου. Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Κατάρ, Ομάν, Κουβέιτ και Μπαχρέιν ακολουθούν πλέον ξεχωριστές στρατηγικές απέναντι στην Τεχεράνη, αναδιαμορφώνοντας τον χάρτη ασφαλείας της Μέσης Ανατολής.

Ο πόλεμος μεταξύ Ιράν, Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ δεν άλλαξε μόνο τις ισορροπίες στην ευρύτερη Μέση Ανατολή. Άφησε βαθύ αποτύπωμα και στο εσωτερικό του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), καθώς τα έξι αραβικά κράτη εγκαταλείπουν σταδιακά την ενιαία προσέγγιση ασφαλείας που χαρακτήριζε τις τελευταίες δεκαετίες.

Η κοινή απειλή από την Τεχεράνη εξακολουθεί να υπάρχει, ωστόσο ο τρόπος διαχείρισής της διαφοροποιείται σημαντικά από χώρα σε χώρα, αντανακλώντας διαφορετικές γεωπολιτικές, οικονομικές και ενεργειακές προτεραιότητες.

Από τη συλλογική άμυνα στις εθνικές στρατηγικές

Ο πόλεμος κατέδειξε ότι η ασφάλεια των κρατών του Κόλπου δεν μπορεί πλέον να βασίζεται αποκλειστικά στην αμερικανική στρατιωτική ομπρέλα.

Οι επιθέσεις με πυραύλους και drones, οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα και η προσωρινή παράλυση των ενεργειακών εξαγωγών μέσω των Στενών του Ορμούζ αποκάλυψαν τις αδυναμίες του υπάρχοντος μοντέλου αποτροπής.

Έτσι, κάθε πρωτεύουσα του Κόλπου επαναξιολογεί πλέον αυτόνομα τις προτεραιότητές της.

Σαουδική Αραβία: Αποτροπή χωρίς νέα σύγκρουση

Το Ριάντ εξακολουθεί να θεωρεί το Ιράν τον βασικό στρατηγικό αντίπαλο, όμως αποφεύγει πλέον τη λογική της άμεσης αντιπαράθεσης.

Η σαουδαραβική ηγεσία επιδιώκει:

• ενίσχυση της αντιπυραυλικής άμυνας,
• προστασία των ενεργειακών εγκαταστάσεων,
• διατήρηση διαύλων επικοινωνίας με την Τεχεράνη,
• σταθερότητα ώστε να μην επηρεαστεί το πρόγραμμα οικονομικού μετασχηματισμού Vision 2030.

Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα: Προτεραιότητα στην οικονομία

Για το Άμπου Ντάμπι, η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι μόνο στρατιωτική αλλά και οικονομική.

Οι επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας και η αβεβαιότητα στα Στενά του Ορμούζ έδειξαν πόσο ευάλωτο μπορεί να γίνει το εμπορικό και χρηματοπιστωτικό μοντέλο των Εμιράτων.

Έτσι, η στρατηγική των ΗΑΕ συνδυάζει:

• αμυντικές επενδύσεις,
• διπλωματική αποκλιμάκωση,
• ανάπτυξη εναλλακτικών ενεργειακών διαδρομών,
• στενότερη συνεργασία με δυτικούς αλλά και ασιατικούς εταίρους.

Κατάρ: Ο ρόλος του διαμεσολαβητή

Η Ντόχα επιβεβαίωσε για ακόμη μία φορά τον ρόλο της ως βασικού διαπραγματευτή στην περιοχή.

Οι συνομιλίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν πραγματοποιούνται στο Κατάρ, ενισχύοντας τη διεθνή θέση της χώρας ως ουδέτερου διαμεσολαβητή στις μεγαλύτερες κρίσεις της Μέσης Ανατολής.

Παράλληλα, το Κατάρ διατηρεί στενή συνεργασία με την Ουάσιγκτον, χωρίς να διακόπτει τους διαύλους επικοινωνίας με την Τεχεράνη.

Ομάν: Η διαχρονική ουδετερότητα

Το Σουλτανάτο του Ομάν παραμένει ίσως η μοναδική χώρα της περιοχής που δεν άλλαξε ουσιαστικά τη στρατηγική του.

Συνεχίζει να λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ Δύσης και Ιράν, επενδύοντας στη διπλωματία και στην αποκλιμάκωση αντί της στρατιωτικής αντιπαράθεσης.

Μπαχρέιν και Κουβέιτ ζητούν περισσότερες εγγυήσεις

Οι δύο μικρότερες μοναρχίες αισθάνονται περισσότερο εκτεθειμένες μετά τις ιρανικές επιθέσεις.

Γι’ αυτό πιέζουν για:

• μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική παρουσία,
• ενίσχυση των κοινών συστημάτων αεράμυνας,
• στενότερο συντονισμό πληροφοριών μεταξύ των κρατών του GCC.

Το Στενό του Ορμούζ παραμένει η «καρδιά» της κρίσης

Παρότι η εμπορική ναυσιπλοΐα έχει αποκατασταθεί σε σημαντικό βαθμό, το Ορμούζ εξακολουθεί να αποτελεί το σημαντικότερο γεωστρατηγικό σημείο της περιοχής.

Από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και LNG, γεγονός που καθιστά κάθε νέα ένταση άμεση απειλή για τις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Η εποχή της απόλυτης αμερικανικής προστασίας τελειώνει

Η κρίση έδειξε ότι ακόμη και με ισχυρή αμερικανική στρατιωτική παρουσία, οι χώρες του Κόλπου παραμένουν ευάλωτες απέναντι σε ασύμμετρες απειλές, drones και πυραυλικά πλήγματα.

Γι’ αυτό παρατηρείται πλέον:

• αύξηση αμυντικών δαπανών,
• επενδύσεις σε εγχώρια αμυντική βιομηχανία,
• ανάπτυξη νέων περιφερειακών συνεργασιών,
• μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.

Ο πόλεμος με το Ιράν δεν οδήγησε στη δημιουργία ενός ισχυρότερου και πιο ενωμένου GCC.

Αντίθετα, ανέδειξε ότι κάθε χώρα αντιλαμβάνεται διαφορετικά την έννοια της ασφάλειας.

Για τη Σαουδική Αραβία προτεραιότητα είναι η προστασία της ενεργειακής οικονομίας.

Για τα ΗΑΕ είναι η διατήρηση του ρόλου τους ως διεθνούς εμπορικού κόμβου.

Για το Κατάρ η διπλωματική επιρροή.

Για το Ομάν η ουδετερότητα.

Για το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ η φυσική επιβίωση απέναντι στην ιρανική απειλή.

Η μεγαλύτερη αλλαγή που άφησε ο πόλεμος δεν είναι στρατιωτική αλλά στρατηγική.

Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, οι χώρες του Κόλπου δεν αντιμετωπίζουν πλέον την ασφάλεια ως συλλογικό ζήτημα με κοινή συνταγή.

Αντίθετα, διαμορφώνουν εξατομικευμένα μοντέλα άμυνας και εξωτερικής πολιτικής, προσαρμοσμένα στα ιδιαίτερα συμφέροντα κάθε κράτους.

Το αποτέλεσμα είναι ένα GCC λιγότερο ομοιογενές αλλά περισσότερο ρεαλιστικό απέναντι στη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα της Μέσης Ανατολής, όπου η ισορροπία δεν θα εξαρτάται μόνο από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και από την ικανότητα των ίδιων των αραβικών κρατών να συνδυάζουν αποτροπή, διπλωματία και οικονομική ανθεκτικότητα.

Πηγή: pagenews.gr