Η φετινή Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα δεν αποτελεί μια ακόμη τακτική συνάντηση των ηγετών της Συμμαχίας. Πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή ασφάλεια επαναπροσδιορίζεται, οι αμυντικές δαπάνες αυξάνονται με πρωτοφανείς ρυθμούς και η Ουάσιγκτον επιχειρεί να επανακαθορίσει τις σχέσεις της με κρίσιμους περιφερειακούς παίκτες, μεταξύ των οποίων και η Τουρκία.
Για την ελληνική κυβέρνηση, το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στις αποφάσεις του ΝΑΤΟ για την άμυνα. Το πραγματικό πολιτικό βάρος μεταφέρεται στις διμερείς επαφές που θα πραγματοποιηθούν στο περιθώριο της Συνόδου, με κυρίαρχη εκείνη μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Η Αθήνα χωρίς τετ α τετ με τον Ερντογάν
Σε αντίθεση με τις τρεις προηγούμενες Συνόδους Κορυφής, αυτή τη φορά δεν έχει προγραμματιστεί συνάντηση μεταξύ του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Τούρκου προέδρου.
Από το Βίλνιους το 2023 μέχρι τη Χάγη, οι επαφές των δύο ηγετών αποτέλεσαν βασικό εργαλείο διατήρησης των λεγόμενων «ήρεμων νερών» στο Αιγαίο, συμβάλλοντας στη μείωση των παραβιάσεων και στη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας.
Η απουσία οργανωμένης συνάντησης δεν σημαίνει απαραίτητα αλλαγή στρατηγικής, ωστόσο αποτυπώνει ότι ο ελληνοτουρκικός διάλογος εισέρχεται σε μια πιο σύνθετη φάση.
Η Αθήνα αναγνωρίζει ότι το θετικό κλίμα των τελευταίων ετών δεν συνοδεύτηκε από ουσιαστική μεταβολή των τουρκικών θέσεων στα ζητήματα κυριαρχίας και θαλασσίων ζωνών.
Τα F-35 στο επίκεντρο
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν.
Σύμφωνα με όλες τις πληροφορίες, στην ατζέντα θα βρεθεί εκ νέου το ζήτημα της αμερικανικής αμυντικής συνεργασίας με την Τουρκία, συμπεριλαμβανομένης της προοπτικής επανένταξης της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35.
Παρότι η αμερικανική νομοθεσία και οι κυρώσεις CAATSA εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό εμπόδιο, στην Αθήνα παρακολουθούν στενά κάθε ένδειξη μεταβολής της αμερικανικής στάσης.
Οι ελληνικές διπλωματικές αρχές εκτιμούν ότι σήμερα δεν υπάρχει ενεργή διαδικασία άρσης των περιορισμών, ωστόσο γνωρίζουν ότι η πολιτική Τραμπ χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό απρόβλεπτης διαπραγμάτευσης.
Η πρόσφατη αρθρογραφία των New York Times, αλλά και αναλύσεις διεθνών μέσων, καταγράφουν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται περισσότερο διατεθειμένος να επανεξετάσει συνολικά τις σχέσεις με την Τουρκία από ό,τι η προηγούμενη αμερικανική διοίκηση.
Η ελληνική απάντηση
Στην Αθήνα επιδιώκουν να αποσυνδέσουν τη δημόσια συζήτηση από σενάρια και διαρροές.
Το βασικό επιχείρημα της κυβέρνησης είναι ότι η Ελλάδα έχει ήδη αλλάξει στρατηγικό επίπεδο τα τελευταία χρόνια.
Το 2019 η χώρα βρισκόταν εκτός προγράμματος F-35 και χωρίς ολοκληρωμένη αναβάθμιση του στόλου των F-16.
Σήμερα, βρίσκεται σε τροχιά παραλαβής των F-35, ολοκληρώνει την αναβάθμιση των F-16 Viper, ενισχύει διαρκώς το Πολεμικό Ναυτικό και θεωρείται από την Ουάσιγκτον ένας από τους πλέον αξιόπιστους συμμάχους στην Ανατολική Μεσόγειο.
Με άλλα λόγια, ακόμη και αν μεταβληθεί η αμερικανική πολιτική απέναντι στην Άγκυρα, η Αθήνα θεωρεί ότι η δική της στρατηγική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες έχει αποκτήσει πλέον αυτόνομη δυναμική.
Η Ελλάδα στην πρώτη γραμμή του ΝΑΤΟ
Η Σύνοδος πραγματοποιείται υπό τη σκιά της νέας απαίτησης του Ντόναλντ Τραμπ για συνολικές αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται ήδη στις χώρες που υπερβαίνουν τους ενδιάμεσους στόχους.
Οι αμιγώς αμυντικές δαπάνες της χώρας εκτιμάται ότι διαμορφώνονται στο 3,6% του ΑΕΠ, κατατάσσοντας την Ελλάδα στην πρώτη πεντάδα των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ.
Για το Μέγαρο Μαξίμου, το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς ενισχύει το επιχείρημα ότι η χώρα δεν ζητεί ειδική μεταχείριση από τους συμμάχους της, αλλά εκπληρώνει διαχρονικά τις υποχρεώσεις της.
Η ευρωπαϊκή διάσταση
Παράλληλα, η Αθήνα συνεχίζει να προωθεί μια θέση που αποκτά ολοένα και περισσότερους υποστηρικτές στις Βρυξέλλες.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά προς το ΝΑΤΟ, αλλά συμπληρωματικά.
Η δημιουργία νέων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, η ανάπτυξη κοινής αμυντικής βιομηχανίας και η ενίσχυση των υποδομών διττής χρήσης θεωρούνται πλέον βασικά στοιχεία της νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ελληνική θέση ευθυγραμμίζεται με τη γενικότερη ευρωπαϊκή στρατηγική για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία, χωρίς αμφισβήτηση του διατλαντικού δεσμού.
Η πραγματική σημασία της Συνόδου της Άγκυρας δεν θα κριθεί από το τελικό ανακοινωθέν του ΝΑΤΟ, αλλά από το πώς θα διαμορφωθεί η νέα ισορροπία στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.
Η Ελλάδα εισέρχεται στη νέα αυτή περίοδο από σαφώς ισχυρότερη θέση σε σχέση με πριν από λίγα χρόνια: διαθέτει αναβαθμισμένες Ένοπλες Δυνάμεις, στρατηγική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αυξημένο γεωπολιτικό αποτύπωμα στην Ανατολική Μεσόγειο και ενεργό ρόλο στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την άμυνα.
Ωστόσο, στο σημερινό διεθνές περιβάλλον, οι ισορροπίες δεν παραμένουν ποτέ στατικές. Εάν η Ουάσιγκτον επιδιώξει μια ευρύτερη στρατηγική επαναπροσέγγιση με την Άγκυρα, η Αθήνα θα χρειαστεί να αξιοποιήσει το διπλωματικό και αμυντικό κεφάλαιο που έχει οικοδομήσει τα τελευταία χρόνια, ώστε η αναβάθμιση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων να μην πραγματοποιηθεί εις βάρος των ελληνικών συμφερόντων, αλλά στο πλαίσιο μιας νέας περιφερειακής ισορροπίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Πηγή: pagenews.gr