Η εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν φαίνεται να εισέρχεται σε μια νέα περίοδο έντονης δοκιμασίας, καθώς η αντιπαράθεση μεταφέρεται πλέον από το πεδίο των άμεσων στρατιωτικών επιχειρήσεων στον οικονομικό πόλεμο, στις θαλάσσιες οδούς ενέργειας και στον έλεγχο των παγκόσμιων εμπορικών ροών.
Η Ουάσιγκτον προχώρησε σε μια κίνηση με ισχυρό γεωοικονομικό αποτύπωμα, ανακαλώντας τις εξαιρέσεις που επέτρεπαν περιορισμένες πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου, επαναφέροντας ουσιαστικά την πολιτική της «μέγιστης πίεσης» απέναντι στην Τεχεράνη.
Η αντίδραση των αγορών ήταν άμεση. Οι τιμές του Brent και του WTI κατέγραψαν σημαντική άνοδο, ενώ οι διεθνείς χρηματιστηριακές αγορές εμφάνισαν έντονη μεταβλητότητα, καθώς οι επενδυτές άρχισαν να αποτιμούν εκ νέου τον κίνδυνο για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
Το πραγματικό μέτωπο είναι το Στενό του Ορμούζ
Παρότι η συμφωνία κατάπαυσης πυρός της 17ης Ιουνίου παραμένει τυπικά σε ισχύ, το πραγματικό πεδίο αντιπαράθεσης έχει πλέον μεταφερθεί στα Στενά του Ορμούζ.
Πρόκειται για το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας θαλάσσιας διακίνησης πετρελαίου.
Η Τεχεράνη εμφανίζεται αποφασισμένη να διατηρήσει τον στρατηγικό της έλεγχο στην περιοχή, αφήνοντας να εννοηθεί ότι επιθυμεί να επιβάλει ακόμη και οικονομικό κόστος στη διεθνή ναυσιπλοΐα, μέσω αυξημένου ελέγχου των διελεύσεων.
Για την Ουάσιγκτον, όμως, οποιαδήποτε προσπάθεια περιορισμού της ελεύθερης ναυσιπλοΐας αποτελεί «κόκκινη γραμμή».
Νέα επεισόδια στη θάλασσα
Σύμφωνα με τις βρετανικές υπηρεσίες UK Maritime Trade Operations (UKMTO), τις τελευταίες ημέρες καταγράφηκαν διαδοχικές επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων που κινούνταν στην περιοχή.
Ένα δεξαμενόπλοιο υπέστη ζημιές από επίθεση drone, ενώ καταγράφηκαν ακόμη δύο περιστατικά με βλήματα και επιθέσεις από άγνωστους ενόπλους.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε στη συνέχεια ότι απάντησε με σειρά αεροπορικών πληγμάτων κατά ιρανικών στόχων, υποστηρίζοντας ότι οι επιθέσεις αποτέλεσαν αντίποινα για τις ενέργειες κατά τριών εμπορικών πλοίων.
Η Ουάσιγκτον χαρακτήρισε την ιρανική στάση «επικίνδυνη και κατάφωρη παραβίαση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός».
Ο Τραμπ επαναφέρει την οικονομική ασφυξία
Η ανάκληση της ειδικής άδειας για τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη κύρωση.
Στην πράξη επαναφέρει το βασικό εργαλείο πίεσης της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στην Τεχεράνη.
Αν και το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών κατευθυνόταν προς την Κίνα, η απόφαση αφαιρεί σημαντικές ποσότητες αργού από τη διεθνή αγορά, αυξάνοντας την αβεβαιότητα για την επάρκεια της προσφοράς.
Οι τιμές του Brent ανήλθαν πάνω από τα 76 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI ξεπέρασε τα 72 δολάρια, επιβεβαιώνοντας ότι οι αγορές προεξοφλούν πλέον αυξημένο γεωπολιτικό ρίσκο.
Η Τεχεράνη αισθάνεται ότι χάνει στρατηγικό έλεγχο
Πίσω από τη νέα ένταση κρύβεται μια βαθύτερη γεωπολιτική εξέλιξη.
Η αποδυνάμωση της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, οι συνεχείς επιχειρήσεις του Ισραήλ και η αυξανόμενη αμερικανική πίεση δημιουργούν στην Τεχεράνη την αίσθηση ότι περιορίζεται η περιφερειακή της επιρροή.
Για το ιρανικό καθεστώς, ο έλεγχος του Ορμούζ αποτελεί ίσως το τελευταίο μεγάλο στρατηγικό εργαλείο αποτροπής απέναντι στις δυτικές πιέσεις.
Δεν είναι τυχαίο ότι κάθε φορά που το Ιράν αισθάνεται στρατηγικά πιεσμένο, επανέρχεται στο ίδιο σημείο πίεσης: την ασφάλεια των διεθνών θαλάσσιων μεταφορών.
Η αγορά βλέπει κάτι περισσότερο από μια περιφερειακή κρίση
Οι επενδυτές δεν ανησυχούν μόνο για τις τιμές του πετρελαίου.
Το βασικό ερώτημα είναι αν η νέα αυτή κρίση θα εξελιχθεί σε μια παρατεταμένη περίοδο αστάθειας στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.
Οποιαδήποτε διακοπή της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο την αγορά ενέργειας αλλά και το κόστος μεταφορών, τον πληθωρισμό και τη συνολική πορεία της παγκόσμιας οικονομίας.
Η μεγάλη εικόνα
Πίσω από τις στρατιωτικές ανακοινώσεις και τις αμοιβαίες κατηγορίες, διαμορφώνεται μια νέα πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να περιορίσουν οικονομικά το Ιράν χωρίς να οδηγηθούν σε γενικευμένο πόλεμο. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, δείχνει ότι δεν διαθέτει πλέον πολλά μέσα στρατηγικής πίεσης πέρα από τον έλεγχο των θαλάσσιων διόδων και τη δυνατότητα να αυξάνει το κόστος για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Η εκεχειρία παραμένει τυπικά ζωντανή, όμως στην πράξη εξελίσσεται σε μια σύγκρουση χαμηλής έντασης, όπου οι κυρώσεις, η ενέργεια, οι θαλάσσιες μεταφορές και οι αγορές αντικαθιστούν τα συμβατικά πεδία μάχης.
Το επόμενο διάστημα θα κρίνει εάν η κρίση θα περιοριστεί σε μια ακόμη περίοδο ελεγχόμενης έντασης ή αν τα Στενά του Ορμούζ θα εξελιχθούν ξανά στο πιο επικίνδυνο γεωπολιτικό σημείο του πλανήτη.
Πηγή: pagenews.gr