Μια νέα και εξαιρετικά αμφιλεγόμενη μορφή διαδικτυακού στοιχηματισμού αναπτύσσεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς πολίτες τοποθετούν χρήματα σε προβλέψεις που αφορούν πραγματικές δασικές πυρκαγιές.
Οι χρήστες μπορούν να ποντάρουν στο πόση έκταση θα καταστραφεί, ποιες περιοχές θα απειληθούν από τις φλόγες ή πόσος χρόνος θα χρειαστεί μέχρι να τεθεί μια φωτιά υπό έλεγχο. Η πρακτική προκαλεί έντονη ανησυχία σε ειδικούς, οι οποίοι προειδοποιούν ότι η δυνατότητα οικονομικού κέρδους από μια φυσική καταστροφή μπορεί να δημιουργήσει εξαιρετικά επικίνδυνα κίνητρα.
Αγορές προβλέψεων πάνω σε πραγματικές καταστροφές
Πλατφόρμες όπως το Polymarket επιτρέπουν στους χρήστες να αγοράζουν μερίδια πάνω σε πιθανά μελλοντικά γεγονότα, από εκλογικές αναμετρήσεις και αθλητικούς αγώνες μέχρι ακραία καιρικά φαινόμενα.
Κατά τη διάρκεια των μεγάλων πυρκαγιών στο Λος Άντζελες, τον Ιανουάριο του 2025, δημιουργήθηκαν αγορές στις οποίες οι χρήστες τοποθετούσαν χρήματα για την τελική καμένη έκταση, τις περιοχές που θα έφταναν οι φλόγες και τον χρόνο που θα απαιτούνταν για την κατάσβεση.
Η πλατφόρμα απορρίπτει τον χαρακτηρισμό «στοίχημα» και υποστηρίζει ότι πρόκειται για συναλλαγές πάνω σε πιθανά αποτελέσματα. Οι χρήστες αγοράζουν μερίδια σε απαντήσεις τύπου «ναι» ή «όχι», ενώ η αξία τους μεταβάλλεται ανάλογα με την πιθανότητα που αποδίδει η αγορά σε κάθε εξέλιξη.
Ο φόβος ότι κάποιος μπορεί να προκαλέσει φωτιά
Το βασικό επιχείρημα των επικριτών είναι ότι μια δασική πυρκαγιά διαφέρει από έναν σεισμό ή έναν τυφώνα, καθώς μπορεί να προκληθεί ή να επηρεαστεί άμεσα από ανθρώπινη παρέμβαση.
Ειδικοί σε θέματα εμπρησμών και εγκληματικής συμπεριφοράς προειδοποιούν ότι, θεωρητικά, κάποιος που έχει ποντάρει στην αύξηση της καμένης έκτασης θα μπορούσε να επιχειρήσει να ξεκινήσει μια νέα φωτιά ή να ενισχύσει την εξάπλωση μιας ήδη υπάρχουσας.
Ο πρώην ερευνητής εμπρησμών στην κομητεία του Λος Άντζελες, Εντ Νόρντσκογκ, υποστήριξε ότι, παρότι οι εμπρηστές αποτελούν πολύ μικρό ποσοστό του πληθυσμού, έχει παρατηρηθεί σύνδεση ανάμεσα στον καταναγκαστικό τζόγο και την πρόκληση πυρκαγιών.
Ακόμη και καθυστέρηση της κατάσβεσης
Η ανησυχία δεν περιορίζεται μόνο στο ενδεχόμενο εμπρησμού.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, κάποιος που έχει πρόσβαση στην εξέλιξη μιας πυρκαγιάς θα μπορούσε θεωρητικά να επηρεάσει την έκβασή της. Ένας εργαζόμενος στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, για παράδειγμα, θα μπορούσε να έχει οικονομικό συμφέρον να καθυστερήσει μια ενέργεια κατάσβεσης, ώστε να αυξηθεί η καμένη έκταση.
Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι έχει συμβεί κάποιο τέτοιο περιστατικό, ωστόσο η ίδια η δυνατότητα δημιουργίας σύγκρουσης συμφερόντων θεωρείται αρκετή για να προκαλέσει προβληματισμό.
Η απάντηση του Polymarket
Η Polymarket υποστηρίζει ότι οι αγορές προβλέψεων μπορούν να προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες κατά τη διάρκεια μιας κρίσης.
Σύμφωνα με την εταιρεία, οι τιμές των συναλλαγών αποτυπώνουν τη συλλογική εκτίμηση των χρηστών για την πιθανότερη εξέλιξη ενός γεγονότος και μπορούν να λειτουργήσουν ως πρόσθετη πηγή πληροφόρησης.
Εκπρόσωπος της πλατφόρμας υποστήριξε ότι η κατάργηση τέτοιων αγορών δεν θα απέτρεπε την εκδήλωση μιας καταστροφής, αλλά θα περιόριζε την πρόσβαση του κοινού σε εκτιμήσεις για την πιθανή πορεία της.
Ιστοσελίδα αποκλειστικά για πυρκαγιές
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί και η εμφάνιση ιστοσελίδων που επικεντρώνονται αποκλειστικά σε πυρκαγιές.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το WyldFyre, το οποίο παρακολουθεί φωτιές στην Καλιφόρνια και προβάλλει το σύνθημα ότι κάποιος μπορεί να μην είναι σε θέση να προβλέψει τη φωτιά, αλλά μπορεί να πραγματοποιήσει συναλλαγές πάνω σε αυτή.
Προς το παρόν, η συγκεκριμένη πλατφόρμα δεν χρησιμοποιεί πραγματικά χρήματα. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ακόμη και η εξοικείωση του κοινού με μια τέτοια πρακτική μπορεί να μετατρέψει σταδιακά την ανθρώπινη καταστροφή σε μορφή ψυχαγωγίας.
Υποψίες χειραγώγησης μετεωρολογικών δεδομένων
Οι φόβοι για σκόπιμη επηρεάση των αποτελεσμάτων ενισχύθηκαν μετά από ένα περίεργο περιστατικό στο αεροδρόμιο Σαρλ ντε Γκολ του Παρισιού.
Τον Απρίλιο, αισθητήρες θερμοκρασίας κατέγραψαν αιφνίδια άνοδο σε δύο διαφορετικές ημέρες. Τα συγκεκριμένα δεδομένα χρησιμοποιούνταν για την ολοκλήρωση συναλλαγών στο Polymarket, με αποτέλεσμα ορισμένοι χρήστες που είχαν προβλέψει ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες να κερδίσουν μεγάλα ποσά.
Διατυπώθηκαν υποψίες ότι κάποιος μπορεί να είχε θερμάνει σκόπιμα τον αισθητήρα, χωρίς ωστόσο να αποδειχθεί κάτι τέτοιο. Η γαλλική μετεωρολογική υπηρεσία υπέβαλε μήνυση για πιθανή παρέμβαση σε αυτοματοποιημένο σύστημα δεδομένων.
Η Polymarket δήλωσε ότι διαθέτει μηχανισμούς εντοπισμού ύποπτων συναλλαγών και ότι παρακολουθεί πιθανές παράνομες ενέργειες.
Το μεγάλο ηθικό ζήτημα
Πέρα από τον κίνδυνο εμπρησμών ή χειραγώγησης δεδομένων, οι ειδικοί θέτουν ένα βαθύτερο ηθικό ερώτημα: κατά πόσο είναι αποδεκτό να κερδίζει κάποιος χρήματα από μια καταστροφή που απειλεί ζωές, σπίτια και ολόκληρες κοινότητες.
Η ειδικός σε θέματα δεοντολογίας Αν Σκιτ υπογράμμισε ότι ο στοιχηματισμός πάνω στον πιθανό θάνατο ή τραυματισμό ανθρώπων μειώνει την αξία της ανθρώπινης ζωής.
Αντίστοιχα, η καθηγήτρια Εγκληματολογικής Ψυχολογίας Τερέσα Γκάνον προειδοποίησε ότι η συνεχής έκθεση σε τέτοιες αγορές μπορεί να κάνει τις πυρκαγιές να φαίνονται φυσιολογικές ή αναπόφευκτες, απομακρύνοντας την προσοχή από τις πραγματικές συνέπειές τους.
Μπορούν να βοηθήσουν τις προβλέψεις;
Ορισμένοι ερευνητές θεωρούν ότι οι αγορές προβλέψεων θα μπορούσαν, υπό αυστηρούς όρους, να προσφέρουν χρήσιμες πληροφορίες για κινδύνους που σχετίζονται με το κλίμα.
Σε πειραματικά μοντέλα, ειδικοί συμμετέχουν χωρίς πραγματικά χρήματα και επιβραβεύονται ανάλογα με την ακρίβεια και τη χρησιμότητα των εκτιμήσεών τους.
Ωστόσο, η πρόβλεψη της εξάπλωσης μιας δασικής πυρκαγιάς είναι εξαιρετικά περίπλοκη, καθώς επηρεάζεται από τον άνεμο, τη βλάστηση, την υγρασία, το έδαφος και πολλούς ακόμη παράγοντες.
Οι αρμόδιες υπηρεσίες της Καλιφόρνιας και η Δασική Υπηρεσία των ΗΠΑ έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν χρησιμοποιούν δεδομένα στοιχηματικών πλατφορμών στα επίσημα μοντέλα πρόβλεψης πυρκαγιών.
Κέρδη πάνω στην ανασφάλεια των πολιτών
Μία ακόμη ανησυχία αφορά τους κατοίκους περιοχών υψηλού κινδύνου, οι οποίοι δυσκολεύονται πλέον να ασφαλίσουν τις περιουσίες τους.
Καθώς ασφαλιστικές εταιρείες αποσύρονται από περιοχές που πλήττονται συχνά από πυρκαγιές, οι αγορές προβλέψεων παρουσιάζονται από ορισμένους ως πιθανή εναλλακτική μορφή οικονομικής προστασίας.
Επιστήμονες του κλίματος προειδοποιούν, ωστόσο, ότι οι πλατφόρμες αυτές μπορούν να εκμεταλλευτούν τον φόβο και την απόγνωση ανθρώπων που κινδυνεύουν να χάσουν τα σπίτια τους.
«Άγρια Δύση» χωρίς επαρκείς κανόνες
Στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη ξεκινήσει προσπάθειες για αυστηρότερο έλεγχο του κλάδου.
Στην Καλιφόρνια ενισχύθηκαν οι περιορισμοί για συναλλαγές από κρατικούς αξιωματούχους που διαθέτουν εμπιστευτικές πληροφορίες, ενώ κατατέθηκαν προτάσεις για την απαγόρευση αγορών που συνδέονται με τρομοκρατία, δολοφονίες, πολέμους και άλλες παράνομες πράξεις.
Παρά τις παρεμβάσεις, ειδικοί χαρακτηρίζουν ακόμη τον κλάδο ως «Άγρια Δύση», υποστηρίζοντας ότι οι εταιρείες λειτουργούν χωρίς επαρκείς κανόνες και επιλέγουν κυρίως γεγονότα που μπορούν να προσελκύσουν μεγάλα ποσά χρημάτων.
Η συζήτηση αναμένεται να ενταθεί, καθώς οι αγορές προβλέψεων συνεχίζουν να επεκτείνονται σε όλο και πιο ακραία πραγματικά γεγονότα, μετατρέποντας φυσικές καταστροφές και ανθρώπινες τραγωδίες σε ευκαιρίες οικονομικού κέρδους.
Πηγή: Pagenews.gr