Η μαρτυρία μέσα από τα ερείπια της ιρανικής εξουσίας
Μια από τις πιο αποκαλυπτικές καταθέσεις για τις πρώτες ώρες του πολέμου έδωσε ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, περιγράφοντας πώς επέζησε από την κοινή αμερικανοϊσραηλινή επιδρομή που σκότωσε τον ανώτατο ηγέτη της χώρας, Αλί Χαμενεΐ, και επιχείρησε να αποκεφαλίσει σε λίγα λεπτά το κέντρο λήψης αποφάσεων της Τεχεράνης.
Η πολυσυζητημένη μαρτυρία δεν δόθηκε απευθείας στον Guardian. Προέρχεται από εκτενή συνέντευξη του Αραγτσί στον Ιρανό δημοσιογράφο και δημιουργό ντοκιμαντέρ Τζαβάντ Μογκούγι, η οποία δημοσιεύθηκε διαδικτυακά στο πλαίσιο της σειράς «Majaraa-ye Jang» – «Η ιστορία του πολέμου». Η βρετανική εφημερίδα ανέδειξε διεθνώς το περιεχόμενό της, εστιάζοντας στην επιβίωση του υπουργού, στα κενά ασφαλείας και στις απειλές για τα Στενά του Ορμούζ.
Η αφήγησή του φωτίζει όχι μόνο τον τρόπο με τον οποίο εκτελέστηκε η επιχείρηση, αλλά και το μέγεθος της διείσδυσης των ισραηλινών και αμερικανικών υπηρεσιών στο εσωτερικό του ιρανικού κρατικού μηχανισμού.
Τρεις εκρήξεις μέσα σε δευτερόλεπτα
Την ώρα της επίθεσης ο Αραγτσί βρισκόταν σε συγκρότημα της ιρανικής ηγεσίας και ενημέρωνε τον Αλί Ασγκάρ Χιτζάζι, αναπληρωτή προσωπάρχη του ανώτατου ηγέτη, για τις τελευταίες διπλωματικές κινήσεις και τις συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με την περιγραφή του, τρεις εκρήξεις σημειώθηκαν μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα, με καθεμία να πλησιάζει περισσότερο το κτίριο όπου βρίσκονταν.
«Η τρίτη έκρηξη έγινε σχεδόν δίπλα μας. Το τμήμα όπου βρισκόταν το γραφείο του κ. Χιτζάζι χτυπήθηκε άμεσα και η αριστερή πλευρά του κτιρίου καταστράφηκε ολοσχερώς», ανέφερε.
Η γραμματέας του Χιτζάζι σκοτώθηκε ακαριαία, ενώ ο ίδιος και ο Αραγτσί γλίτωσαν επειδή βρίσκονταν στην αντίθετη πλευρά του κτιρίου. Η οροφή και οι τοίχοι κατέρρευσαν, εγκλωβίζοντάς τους κάτω από δοκάρια, ξύλα και συντρίμμια.
Ο υπουργός περιέγραψε μια σκηνή απόλυτου χάους:
«Άρπαξα το χέρι του Χιτζάζι και προχωρήσαμε ανάμεσα στα δοκάρια και στα σπασμένα ξύλα. Ακούγαμε ανθρώπους να φωνάζουν για βοήθεια. Νερό έπεφτε από την οροφή και τα πάντα είχαν καταστραφεί».
Όταν κατάφεραν να βγουν από τα ερείπια, ο Αραγτσί διαπίστωσε ότι πολλαπλά σημεία του συγκροτήματος είχαν χτυπηθεί σχεδόν ταυτόχρονα. Το υπηρεσιακό του όχημα είχε επίσης καταστραφεί και, όπως είπε, μεταφέρθηκε στο υπουργείο Εξωτερικών από διερχόμενο πολίτη.
Το χτύπημα που σκότωσε τον Χαμενεΐ
Η επιχείρηση δεν ήταν ένας συμβατικός βομβαρδισμός στρατιωτικών εγκαταστάσεων. Είχε σχεδιαστεί ώστε να πληγεί η κορυφή του καθεστώτος, την ώρα που ανώτατοι αξιωματούχοι πραγματοποιούσαν παράλληλες συσκέψεις στην Τεχεράνη.
Σύμφωνα με την αφήγηση του Αραγτσί, εκείνο το πρωί είχαν προγραμματιστεί συναντήσεις:
- στο υπουργείο Πληροφοριών,
- στο Στρατηγικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής,
- στο Συμβούλιο Άμυνας,
- καθώς και σε εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούσε ο μηχανισμός του ανώτατου ηγέτη.
Οι επιθέσεις άρχισαν λίγο μετά τις 9 το πρωί. Το γεγονός ότι οι στόχοι χτυπήθηκαν την ώρα που βρίσκονταν εκεί υψηλόβαθμα πρόσωπα οδήγησε τον ίδιο τον Ιρανό υπουργό στην παραδοχή ότι υπήρχε σοβαρή διαρροή πληροφοριών.
«Αυτό που έχει σημασία είναι ότι το Ισραήλ γνώριζε τις συγκεκριμένες συναντήσεις. Αυτό δείχνει ένα κενό ασφαλείας που πιθανότατα εξακολουθεί να υπάρχει και πρέπει να διορθωθεί», είπε.
Η ομολογία έχει ιδιαίτερο βάρος. Δεν πρόκειται απλώς για αναγνώριση της τεχνολογικής υπεροχής του αντιπάλου, αλλά για δημόσια παραδοχή ότι οι εχθρικές υπηρεσίες είχαν πρόσβαση σε πληροφορίες υψηλότατης διαβάθμισης για τις κινήσεις της ιρανικής ηγεσίας.
Τρεις ημέρες χωρίς να γνωρίζουν ποιος ζούσε
Ο Αραγτσί υποστήριξε ότι για τις επόμενες τρεις ημέρες οι επιζώντες αξιωματούχοι είχαν περιορισμένη επικοινωνία μεταξύ τους και προσπαθούσαν να διαπιστώσουν ποιοι είχαν σκοτωθεί και ποιοι παρέμεναν ζωντανοί.
«Ήμασταν αποκομμένοι από τα πάντα και προσπαθούσαμε να μάθουμε ποιος ήταν ζωντανός και ποιος είχε μαρτυρήσει», σημείωσε.
Ο ίδιος δήλωσε ότι έκτοτε απέφευγε να παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα στο ίδιο σημείο και μετακινούνταν συνεχώς με αυτοκίνητο στην Τεχεράνη, υπό τον φόβο νέων στοχευμένων χτυπημάτων.
Η εικόνα που προκύπτει είναι εκείνη ενός καθεστώτος το οποίο, ακόμη και αν διατήρησε βασικές λειτουργίες διοίκησης, βρέθηκε για ένα κρίσιμο διάστημα αντιμέτωπο με σύγχυση, προβλήματα επικοινωνίας και αβεβαιότητα για την τύχη κορυφαίων στελεχών του.
Μοτζτάμπα Χαμενεΐ: Διαδοχή χωρίς αλλαγή γραμμής
Μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ, την ηγεσία του Ιράν ανέλαβε ο γιος του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ. Ο Αραγτσί αποκάλυψε ότι, κατά τον χρόνο της συνέντευξης, δεν είχε ακόμη πραγματοποιήσει προσωπική συνάντηση μαζί του.
Παρά ταύτα, έσπευσε να παρουσιάσει την επιλογή της διαδοχής ως μήνυμα συνέχειας και όχι αναθεώρησης.
«Ο διορισμός του στέλνει ένα πολύ σημαντικό μήνυμα στον κόσμο: δεν θα υπάρξει αλλαγή στις πολιτικές και στα ιδανικά του καθεστώτος», δήλωσε.
Η τοποθέτηση επιχειρεί να ακυρώσει τις εκτιμήσεις ότι ο θάνατος του ιστορικού ηγέτη θα μπορούσε να προκαλέσει ιδεολογική χαλάρωση ή επανεκκίνηση των σχέσεων με τη Δύση. Αντιθέτως, η ιρανική διπλωματία προβάλλει τη διαδοχή ως εγγύηση συνέχειας της αντιπαράθεσης με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Η τελευταία διπλωματική ευκαιρία στη Γενεύη
Ο Αραγτσί αναφέρθηκε εκτενώς και στις συνομιλίες που προηγήθηκαν των επιθέσεων. Παραδέχθηκε ότι ο ίδιος δεν θεωρούσε ιδιαίτερα πιθανή την επίτευξη συμφωνίας με την Ουάσιγκτον, αλλά υποστήριξε ότι η Τεχεράνη όφειλε να εξαντλήσει το διπλωματικό περιθώριο.
«Ακόμη και αν υπήρχε μόνο 10% πιθανότητα επιτυχίας, έπρεπε να τη δοκιμάσουμε. Κανείς δεν θα μπορούσε μετά να πει ότι η αποτυχία ήταν δική μας ευθύνη», ανέφερε.
Κατά τον Ιρανό υπουργό, η Τεχεράνη είχε καταθέσει πρόταση για το πυρηνικό της πρόγραμμα στον τελικό γύρο συνομιλιών στη Γενεύη. Την επόμενη ημέρα, ωστόσο, ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ αλ Μπουσαΐντι, φέρεται να τον ενημέρωσε ότι το κλίμα στην Ουάσιγκτον είχε αιφνιδίως γίνει πολύ πιο πολεμικό.
Λίγες ώρες αργότερα άρχισε η κοινή επιχείρηση ΗΠΑ και Ισραήλ.
Η χρονική αλληλουχία που παρουσιάζει ο Αραγτσί αποτελεί, βεβαίως, την ιρανική εκδοχή των γεγονότων. Η Τεχεράνη τη χρησιμοποιεί για να υποστηρίξει ότι επιδίωξε συμφωνία, ενώ η άλλη πλευρά είχε ήδη μετατοπιστεί προς τη στρατιωτική λύση.
«Κώδικας 110»: Το σχέδιο για τα Στενά του Ορμούζ
Μία από τις σοβαρότερες αποκαλύψεις της συνέντευξης αφορά την ύπαρξη προετοιμασμένου σχεδίου αντίδρασης σε περίπτωση που ο ανώτατος ηγέτης γινόταν στόχος.
Το σενάριο έφερε την κωδική ονομασία «Κώδικας 110», παραπέμποντας στο άρθρο 110 του ιρανικού Συντάγματος, το οποίο ορίζει τις αρμοδιότητες του ανώτατου ηγέτη.
Στην καρδιά του σχεδίου βρισκόταν η δυνατότητα αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, της θαλάσσιας διόδου από την οποία περνά κρίσιμο τμήμα των παγκόσμιων ενεργειακών εξαγωγών. Ο Αραγτσί δήλωσε ότι η Τεχεράνη είχε εξετάσει εκ των προτέρων αυτό το ενδεχόμενο, γνωρίζοντας ότι ένα χτύπημα στην κορυφή της εξουσίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε περιφερειακή σύγκρουση.
Η αποκάλυψη δείχνει ότι το κλείσιμο του Ορμούζ δεν αποτελούσε απλώς ρητορική απειλή, αλλά μέρος οργανωμένου σχεδιασμού έκτακτης ανάγκης.
Απειλή για αμερικανικές βάσεις και πετρελαϊκές εξαγωγές
Ο Ιρανός υπουργός υποστήριξε ότι η Τεχεράνη είχε ενημερώσει τις γειτονικές κυβερνήσεις πως οποιαδήποτε συμμετοχή ή διευκόλυνση επίθεσης θα μπορούσε να προκαλέσει πλήγματα σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην περιοχή.
«Οι πύραυλοί μας δεν μπορούν να φτάσουν στην Αμερική. Μπορούν, όμως, να φτάσουν στις αμερικανικές βάσεις που βρίσκονται στις χώρες σας», ήταν το μήνυμα που, σύμφωνα με τον ίδιο, μεταφέρθηκε στις περιφερειακές πρωτεύουσες.
Προχώρησε ακόμη περισσότερο, συνδέοντας την τύχη των ιρανικών ενεργειακών εγκαταστάσεων με το σύνολο της πετρελαϊκής αγοράς του Κόλπου:
«Εάν χτυπηθούν οι πετρελαϊκές μας εγκαταστάσεις, θα φροντίσουμε να μην μπορεί κανείς στην περιοχή να εξάγει πετρέλαιο».
Πρόκειται για απειλή οριζόντιας οικονομικής κλιμάκωσης. Η Τεχεράνη προειδοποιεί ουσιαστικά ότι δεν θα αποδεχθεί έναν πόλεμο περιορισμένο αποκλειστικά στο ιρανικό έδαφος, αλλά θα επιχειρήσει να μεταφέρει το κόστος στους ενεργειακούς παραγωγούς, στις αμερικανικές βάσεις και στις διεθνείς αγορές.
Η Τουρκία και το κουρδικό σενάριο
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε και ο ισχυρισμός του Αραγτσί ότι η Άγκυρα συνέβαλε στην αποτροπή αμερικανικού σχεδίου για υποκίνηση κουρδικής εξέγερσης με αφετηρία το Ιράκ.
Κατά την εκδοχή του, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν επικοινώνησε με την αμερικανική πλευρά και υιοθέτησε αυστηρή στάση, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει αποσταθεροποίηση σε ολόκληρο τον κουρδικό χώρο και να επηρεάσει άμεσα την ασφάλεια της Τουρκίας.
Ο συγκεκριμένος ισχυρισμός δεν συνοδεύτηκε από ανεξάρτητες αποδείξεις στη συνέντευξη. Αποκαλύπτει, όμως, πώς η Τεχεράνη αντιλαμβάνεται τον ρόλο της Άγκυρας: όχι ως σύμμαχο, αλλά ως περιφερειακή δύναμη με κοινό συμφέρον στην αποτροπή μιας ανεξέλεγκτης κουρδικής αναδιάταξης.
Η στρατηγική εκμετάλλευσης των διαφορών ΗΠΑ–Ισραήλ
Ο Αραγτσί παραδέχθηκε επίσης ότι η ιρανική διπλωματία αναζητεί διαφορές ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και στο Τελ Αβίβ, προκειμένου να τις αξιοποιήσει.
«Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες οι στόχοι και οι θέσεις τους συγκρούονται. Αυτές οι διαφορές μπορούν να χρησιμοποιηθούν», είπε, χωρίς να εξηγήσει συγκεκριμένα πώς
Η δήλωση δείχνει ότι η Τεχεράνη δεν αντιμετωπίζει το αμερικανοϊσραηλινό μέτωπο ως απολύτως ενιαίο. Εκτιμά ότι η κυβέρνηση του Ισραήλ μπορεί να επιδιώκει βαθύτερη στρατιωτική καταστροφή του ιρανικού καθεστώτος, ενώ η Ουάσιγκτον ενδέχεται, υπό προϋποθέσεις, να προτιμά μια συμφωνία που θα περιορίζει το πυρηνικό και πυραυλικό πρόγραμμα χωρίς μακροχρόνια κατοχή ή πλήρη κατάρρευση του ιρανικού κράτους.
Οι πύραυλοι και το μάθημα του πολέμου των 12 ημερών
Ο Αραγτσί υποστήριξε ότι, μετά τη δωδεκαήμερη ισραηλινή εκστρατεία βομβαρδισμών του 2025, το Ιράν αναδιοργάνωσε τις πυραυλικές του μονάδες και βελτίωσε δραστικά την ταχύτητα επαναφοράς τους σε επιχειρησιακή λειτουργία.
Κατά τους ισχυρισμούς του, μια βάση που παλαιότερα χρειαζόταν 10 έως 15 ώρες για να επαναλειτουργήσει μετά από επίθεση, μπορεί πλέον να επανέρχεται μέσα σε 35 έως 40 λεπτά. Ο συγκεκριμένος αριθμός προέρχεται από τον ίδιο και δεν συνοδεύεται από ανεξάρτητη τεχνική επιβεβαίωση.
Ακόμη και ως στοιχείο στρατηγικής επικοινωνίας, η αναφορά δείχνει την κατεύθυνση των ιρανικών προσαρμογών: διασπορά εκτοξευτών, ταχύτερη αποκατάσταση ζημιών, εναλλακτικά δίκτυα διοίκησης και μεγαλύτερη επιβιωσιμότητα μετά το πρώτο κύμα επιθέσεων.
Η μεγάλη παραδοχή: Το Ιράν αιφνιδιάστηκε
Πίσω από την πολεμική ρητορική, η συνέντευξη περιλαμβάνει και μια κρίσιμη παραδοχή αδυναμίας. Ο Αραγτσί αναγνώρισε ότι η ταχύτητα και η έκταση των εσωτερικών οικονομικών διαμαρτυριών είχαν εκπλήξει την κυβέρνηση, ενώ οι απώλειες των ιρανικών συμμάχων στη Συρία και στον Λίβανο είχαν δημιουργήσει την εντύπωση ότι το καθεστώς ήταν ευάλωτο.
Κατά την εκτίμησή του, η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ θεώρησαν ότι η στιγμή ήταν κατάλληλη επειδή:
- η περιφερειακή επιρροή της Τεχεράνης είχε περιοριστεί,
- οι οικονομικές πιέσεις εντός του Ιράν αυξάνονταν,
- ο κρατικός μηχανισμός αντιμετώπιζε εσωτερικές αμφισβητήσεις,
- οι μυστικές υπηρεσίες είχαν αποκτήσει πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες.
Η ομολογία για «κενό ασφαλείας» αποτελεί ίσως το σημαντικότερο σημείο ολόκληρης της συνέντευξης. Η στρατιωτική ισχύς μπορεί να αποκατασταθεί· η εμπιστοσύνη, όμως, στο εσωτερικό ενός καθεστώτος που υποψιάζεται διείσδυση στις ανώτερες βαθμίδες του είναι πολύ δυσκολότερο να επανέλθει.
Απόπειρα αποκεφαλισμού που δεν έφερε κατάρρευση
Η κοινή επιχείρηση ΗΠΑ και Ισραήλ πέτυχε να σκοτώσει τον Αλί Χαμενεΐ και να πλήξει ταυτόχρονα πολλαπλές δομές εξουσίας. Δεν προκάλεσε, όμως, την άμεση κατάρρευση του ιρανικού κράτους.
Η διαδοχή οργανώθηκε, τα βασικά όργανα συνέχισαν να λειτουργούν και το καθεστώς επιχείρησε να μετατρέψει τον θάνατο του ηγέτη σε σύμβολο αντίστασης. Από αυτή την άποψη, ο Αραγτσί έχει λόγο να δηλώνει ότι ο στόχος της απόλυτης παράλυσης δεν επιτεύχθηκε.
«Ο εχθρός πίστευε ότι, χτυπώντας την ηγεσία, θα μας παρέλυε. Απέτυχε», υποστήριξε.
Ωστόσο, η επιβίωση του καθεστώτος δεν αναιρεί το μέγεθος της επιχειρησιακής επιτυχίας των επιτιθέμενων. Η δυνατότητα εντοπισμού των συσκέψεων, η ταυτόχρονη προσβολή των στόχων και η εξουδετέρωση του ανώτατου ηγέτη αποκάλυψαν πρωτοφανή τρωτότητα στο κέντρο της ιρανικής εξουσίας.
Η φράση που συμπυκνώνει το νέο ιρανικό δόγμα
Ο Αραγτσί έκλεισε τη συνέντευξή του με μια φράση που περιγράφει το δίλημμα της Τεχεράνης ανάμεσα στη διπλωματία και στον πόλεμο:
«Δεν πολεμάμε, εκτός αν το κόστος του να μην πολεμήσουμε είναι μεγαλύτερο από το κόστος του πολέμου».
Η διατύπωση αυτή αποτυπώνει ένα καθεστώς που δεν απορρίπτει τη διαπραγμάτευση, αλλά τη θεωρεί μέρος της ίδιας στρατηγικής με την αποτροπή, τους πυραύλους και την απειλή αποκλεισμού του Ορμούζ.
Το Ιράν του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ φαίνεται αποφασισμένο να παρουσιάσει τη συνέχεια ως δύναμη. Η συνέντευξη του Αραγτσί, όμως, αποκαλύπτει πίσω από αυτή την εικόνα ένα κράτος που επέζησε από ένα καταστροφικό πλήγμα, αλλά εξακολουθεί να αναζητεί τους ανθρώπους και τους μηχανισμούς που επέτρεψαν στον αντίπαλο να φτάσει τόσο κοντά στην καρδιά της εξουσίας.
Πηγή: pagenews.gr