Το Παράθυρο Ευκαιρίας ΗΠΑ–Ιράν: Μπροστά σε Ιστορική Συμφωνία ή σε Μια Ακόμη Ψευδαίσθηση Ειρήνης;

Η δήλωση του Ιρανού Υπουργού Εξωτερικών ότι μια συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες «δεν ήταν ποτέ πιο κοντά» δημιουργεί προσδοκίες για αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, η ιστορία των αμερικανοϊρανικών σχέσεων διδάσκει ότι η απόσταση μεταξύ διαπραγμάτευσης και συμφωνίας παραμένει τεράστια.

«Η πραγματική σημασία της συμφωνίας δεν βρίσκεται μόνο στο πυρηνικό πρόγραμμα. Βρίσκεται στο γεγονός ότι η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη επιχειρούν να αποτρέψουν μια κρίση που θα μπορούσε να εκτινάξει τις τιμές της ενέργειας, να διαταράξει τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και να ανατρέψει την ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή.»

Για πρώτη φορά μετά από μήνες έντασης, στρατιωτικών συγκρούσεων και φόβων γενικευμένου πολέμου στον Περσικό Κόλπο, η Τεχεράνη στέλνει ένα μήνυμα που οι διεθνείς αγορές, οι κυβερνήσεις και οι ενεργειακοί κολοσσοί περίμεναν να ακούσουν.

Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών Αραγτσί δήλωσε ότι μια συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες για την παράταση της εκεχειρίας, το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την επανέναρξη συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας «δεν ήταν ποτέ πιο κοντά».

Η φράση ακούγεται απλή.

Στη γεωπολιτική της Μέσης Ανατολής όμως έχει τεράστια βαρύτητα.

Γιατί πίσω από αυτές τις λέξεις κρύβεται το ενδεχόμενο να αποφευχθεί μια κρίση που θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.

Τα Στενά του Ορμούζ είναι το πραγματικό διακύβευμα

Παρά τις συζητήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα, το πιο κρίσιμο στοιχείο της διαπραγμάτευσης βρίσκεται αλλού.

Στα Στενά του Ορμούζ.

Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου διέρχεται από αυτή τη στενή θαλάσσια δίοδο μεταξύ Ιράν και αραβικών κρατών του Κόλπου.

Κάθε απειλή διακοπής της ναυσιπλοΐας προκαλεί άμεσα αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρώπη, την Κίνα και την Ινδία, η ελεύθερη διέλευση από το Ορμούζ αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα πρώτης τάξης.

Αυτό εξηγεί γιατί οι συνομιλίες δεν αφορούν μόνο το Ιράν.

Αφορούν την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.

Γιατί η Τεχεράνη εμφανίζεται πιο ευέλικτη

Η αλλαγή τόνου από την ιρανική πλευρά δεν είναι τυχαία.

Το Ιράν αντιμετωπίζει πολλαπλές πιέσεις:

• οικονομικές κυρώσεις,
• περιορισμένη πρόσβαση σε διεθνείς αγορές,
• υψηλό πληθωρισμό,
• κοινωνική δυσαρέσκεια,
• ανάγκη προσέλκυσης επενδύσεων.

Μια συμφωνία με την Ουάσιγκτον θα μπορούσε να δημιουργήσει προϋποθέσεις σταδιακής οικονομικής ανακούφισης.

Η Τεχεράνη γνωρίζει ότι η σταθερότητα μπορεί να αποδειχθεί πιο κερδοφόρα από τη διαρκή αντιπαράθεση.

Η στρατηγική του Τραμπ

Από την αμερικανική πλευρά, η κατάσταση είναι εξίσου περίπλοκη.

Η κυβέρνηση Τραμπ  έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν επιθυμεί έναν νέο μακροχρόνιο πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

Ταυτόχρονα, όμως, επιδιώκει να εμφανιστεί ως η διοίκηση που πέτυχε εκεί όπου απέτυχαν οι προκάτοχοί της:

να περιορίσει τις πυρηνικές φιλοδοξίες της Τεχεράνης χωρίς να οδηγηθεί σε πλήρη στρατιωτική σύγκρουση.

Μια συμφωνία θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως διπλωματική νίκη υψηλού συμβολισμού.

Ιδίως σε μια περίοδο όπου η Ουάσιγκτον προσπαθεί να επικεντρωθεί στον στρατηγικό ανταγωνισμό με την Κίνα.

Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει η μεγαλύτερη παγίδα

Παρά τη θετική ρητορική, το δυσκολότερο ζήτημα δεν έχει λυθεί.

Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Οι βασικές διαφωνίες παραμένουν:

• επίπεδα εμπλουτισμού ουρανίου,
• μηχανισμοί επιθεώρησης,
• χρονοδιάγραμμα άρσης κυρώσεων,
• περιφερειακές στρατιωτικές δραστηριότητες της Τεχεράνης.

Κάθε μία από αυτές τις πτυχές μπορεί να ανατρέψει οποιαδήποτε συμφωνία την τελευταία στιγμή.

Η εμπειρία του JCPOA του 2015 και η κατάρρευσή του τα επόμενα χρόνια παραμένει νωπή στη μνήμη και των δύο πλευρών.

Η Κίνα και η Ρωσία παρακολουθούν στενά

Η πιθανή συμφωνία δεν αφορά μόνο την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.

Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικής ενέργειας.

Η Ρωσία έχει αναπτύξει στρατηγικές σχέσεις με το Ιράν σε πολλαπλά επίπεδα.

Κάθε μεταβολή στις αμερικανοϊρανικές σχέσεις επηρεάζει το ευρύτερο γεωπολιτικό ισοζύγιο της Ευρασίας.

Για το Πεκίνο, η σταθερότητα στον Περσικό Κόλπο μειώνει τους ενεργειακούς κινδύνους.

Για τη Μόσχα, μια επαναπροσέγγιση Ουάσιγκτον–Τεχεράνης μπορεί να δημιουργήσει νέα στρατηγικά δεδομένα.

Η μάχη του αφηγήματος

Πέρα από τις διαπραγματεύσεις, εξελίσσεται και μια δεύτερη μάχη.

Η μάχη της εικόνας.

Η δήλωση Αραγτσί φαίνεται να εξυπηρετεί και έναν επικοινωνιακό στόχο:

να ενισχύσει την αίσθηση ότι η διαδικασία παραμένει ζωντανή και ότι η ευθύνη για πιθανή αποτυχία δεν θα βαρύνει αποκλειστικά την Τεχεράνη.

Σε κάθε μεγάλη διαπραγμάτευση, η διαχείριση της διεθνούς κοινής γνώμης αποτελεί μέρος της στρατηγικής.

Και το Ιράν το γνωρίζει πολύ καλά.

Η δήλωση ότι μια συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν «δεν ήταν ποτέ πιο κοντά» δημιουργεί αισιοδοξία, αλλά η ιστορία των δύο χωρών επιβάλλει επιφυλακτικότητα. Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα ή η εκεχειρία. Είναι η σταθερότητα μιας περιοχής από την οποία εξαρτάται η παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και η ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή. Αν υπάρξει συμφωνία, θα πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες διπλωματικές εξελίξεις της δεκαετίας. Αν αποτύχει, ο κόσμος μπορεί να βρεθεί ξανά αντιμέτωπος με μια κρίση που κανείς δεν επιθυμεί αλλά όλοι προετοιμάζονται να διαχειριστούν.

Πηγή: pagenews.gr